Ted Brandsen: ‘Dans kan mensen tot in het diepst van hun ziel raken.’

Plus Interview

Artistiek directeur Het Nationale Ballet: ‘We dansen Amsterdams’

Ted Brandsen: ‘Dans kan mensen tot in het diepst van hun ziel raken.’ Beeld Eva Plevier

Negen kunstenaars en instellingen zijn genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst 2019, de grootste cultuurprijs van de hoofdstad. Ted Brandsen maakt kans in de categorie ‘Bewezen kwaliteit’.

Ted Brandsen is sinds 2012 de artistiek directeur van Het Nationale Ballet. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst prijst hem in het jury­rapport voor ‘de wijze waarop hij Het Nationale Ballet heeft weten te plaatsen tussen de internationale top, op gelijke voet met gezelschappen zoals The Royal Ballet, het Ballet de l’Opéra National de Paris en het New York City Ballet’.

Wat kenmerkt uw werk?

Ted Brandsen: “Dit is het soort vragen dat eigenlijk door andere mensen beantwoord moet worden en niet door jezelf. Maar laatst moest ik aan iemand die helemaal niet in de danswereld zit uitleggen wat ik deed en toen zei ik dit: ik ben begonnen als danser, daarna ging ik balletten maken, choreograferen, en vervolgens kreeg ik de behoefte dat met een vaste club mensen te doen en me tegelijkertijd te bekommeren over het management.”

“Hoe run je zo’n groep dansers? Omdat ik veel als freelancer had gewerkt, troffen mij dingen die me niet bevielen. Dat moet toch beter kunnen, dacht ik altijd. Daarom zei ik meteen ja zei toen er een artistieke positie vrijkwam bij het West Australian Ballet, waar ik eerlijk gezegd nog nooit van had gehoord. In Perth! De meest geïsoleerde capital city in the world, zoals ze zelf trots zeggen. Vijf uur vliegen vanaf Singapore, met uitsluitend zee onder je, en vijf uur vliegen naar Sydney, met uitsluitend woestijn onder je. Dat was een goede plek om uit te vinden of ik het leuk zou vinden. Vier jaar gebleven. Daarna ging ik naar Het Nationale Ballet.”

Wat doet een artistiek directeur?

“Hij kiest het repertoire, dus wat er op de planken komt. Hij bepaalt wie wat doet, wie de choreografie maakt, vaak welke muziek daarbij wordt gebruikt, wie waar en wanneer zullen dansen, met wie hij verder wil, dus loopbaan­begeleiding, met welke ontwerpers we aan de slag gaan.”

“Het ingewikkelde is dat soms moeilijk in woorden is te vatten waarom je beslissingen neemt. Daarom dánsen we. Probeer maar eens uit te leggen wat een voorstelling met je doet! Taal en dans zijn echt twee verschillende werelden. Maar dans kan mensen tot in het diepst van hun ziel raken en het is bovendien onontbeerlijk voor ons mens-zijn. Daarom zijn taal­loze kunstvormen zo belangrijk, omdat ze mensen met elkaar kunnen verbinden die elkaar op een andere manier níet kunnen vinden.”

Hoe manifesteert u zich in Amsterdam? Wat zijn de raakvlakken met de stad?

“We zijn een nationaal gezelschap met een internationale betekenis, maar wel echt Amsterdams. Als je kijkt naar de kenmerken: we hebben een breed repertoire, oud en nieuw, altijd innoverend.”

“Het Nationale Ballet is ontstaan vlak na de oorlog, in een tijd van wederopbouw, met een honger naar het nieuwe. Dat hoort bij ons dna. We dansen met een brutaliteit en een matter-of-factness die je Amsterdams zou kunnen noemen. Kijk naar het werk van Hans van Manen, een grote, belang­rijke, internationaal befaamde, maar vooral ook Amsterdamse choreograaf. Zijn werk is puur, zonder tierelantijnen, met gevoel voor humor, gotspe en lef, brutaal en soms op het randje van ordinair – dat past bij ons en bij Amsterdam.”

Kunst in Amsterdam moet inclusiever vindt wethouder Meliani. Hoe draagt u daaraan bij?

“Daar zijn we op allerlei manieren mee bezig. We willen een diverser tableau, met alle kleuren van de regenboog op het toneel. Maar we zijn nog niet een een-op-eenafspiegeling van de Amsterdamse gemeenschap. We hebben geen Turkse en geen Marokkaanse dansers, om eens wat te noemen. Die zíjn er ook niet. In die culturen komt de klassieke dans als kunstvorm niet voor. Er zijn islamitische scholen in Nieuw-West waar geen muziek- en dansonderwijs gegeven mag worden. Dat betekent dat onze kunstvorm niet in beeld komt en daar proberen we met onze educatieve programma’s iets aan te doen.”

“We nemen die verantwoordelijkheid en dat zijn taken die erbij zijn gekomen, terwijl er financieel veel van af is gegaan. Dat maakt het lastig een balans te vinden.”

Wat doet u over vijf jaar?

“Hopelijk ben ik dan nog steeds hier en hebben we stappen gemaakt op de gebieden waar ik over sprak. Op zich hebben we niks te klagen met een bezettingspercentage van 95 procent, en vorig jaar 98 procent, maar juist als je succesvol bent, moet je investeren in de toekomst.”

Het prijzengeld is 35.000 euro. Wat gaat u daarmee doen als u wint? (En waar komt de fruitmand te staan?)

“Die fruitmand zet ik hier op tafel. Die deel ik met iedereen. Het geld wil ik inzetten als studiebeurs voor kinderen met talent voor ballet, die afkomstig zijn uit minder gefortuneerde gezinnen, om hen de kans te geven aan de ­Nationale Balletacademie te studeren.”

De Shortlist

Bewezen kwaliteit

- theatermaker/mimespeler Karina Holla
- modeontwerper Fong Leng
- choreograaf/directeur Het Nationale Ballet Ted Brandsen

Beste prestatie

- internationaal podiumkunsten­festival Flamenco Biënnale
- documentairemaker Aboozar Amini
- cabaretier Micha Wertheim

Stimuleringsprijs

- beeldend kunstenaar Raquel van Haver
- conceptuele club/sociëteit Sexyland
- filmmaker Sam de Jong

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden