PlusErelijst

Arthur Honeggers Tweede Symfonie roept wurgende spanningen op en laat je zwelgen in droevige muziek

In deze rubriek bespreekt de muziekredactie van Het Parool een klassieker uit de geschiedenis van pop, jazz of klassieke muziek die het waard is opnieuw te beluisteren. Deze keer de Tweede symfonie van Arthur Honegger, uitgevoerd door het Sinfonieorchester Basel onder Dennis Russell Davies.

Erik Voermans
null Beeld

Vandaag is het precies tachtig jaar geleden dat de Tweede symfonie van Arthur Honegger in première ging. Het Collegium Musicum van Zürich nam de honneurs waar. Paul Sacher, de beroemde muziekmecenas, was de dirigent.

Terug in de tijd. Arthur Honegger werd als kind van Zwitserse ouders geboren in Le Havre en studeerde aan het Conservatoire national supérieur de musique. Hij trouwde met zijn studiegenote Andrée Vaurabourg, die later nog lessen contrapunt aan Pierre Boulez zou geven. Honegger zelf was een van de Parijse leraren van onze eigen Simeon ten Holt. Hij wordt in de boeken altijd genoemd als lid van de befaamde Groupe des Six, samen met andere jonge Franse componisten, onder wie Darius Milhaud en Francis Poulenc, maar je kunt je afvragen of hij daar wel echt bij hoorde. De Zes zetten zich af tegen romantische zielsuitbarstingen en stonden een helderder, eenvoudiger toontaal voor, terwijl Honegger de muziek van Wagner en navolgers juist als een belangrijke inspiratiebron beschouwde voor zijn eigen werk.

Honegger werd wereldberoemd met het orkestwerk Pacific 231 en met het merkwaardige, maar indrukwekkende dramatisch oratorium Jeanne d’Arc au bûcher, maar hij schreef ook drie symfonieën, waarvan de Derde, met de bijnaam Liturgique de bekendste is. Toch is de Tweede, voor strijkorkest, de mooiste. Beroemde dirigenten als Herbert von Karajan, Charles Münch, Ernest Ansermet en Mariss Jansons hebben er opnamen van gemaakt.

Waarom nu (her)beluisteren? Omdat het altijd goed is te zwelgen in droevige muziek, zodat je na afloop toch weer even denkt dat het misschien wel meevalt met je eigen leven. Kenmerkend voor Honeggers muziek zijn de geweldige spanningen die hij in zijn harmonieën weet op te roepen. Omdat hij nergens atonaal wordt en de dissonanten altijd een relatie blijven houden met de grondtoon, ontstaan er bijna wurgende wrijvingen. En nergens is dat beter te horen dan in het tweede deel, Adagio mesto, van de Tweede symfonie. Echt grandioze muziek, die niemand onberoerd kan laten. In het laatste deel, Vivace non troppo, komt hij met een verrassing als in het slotkoraal opeens een trompet opduikt (die ook kan worden weggelaten), die de devotionele melodie extra benadrukt. Na afloop kun je alleen maar even heel stil zijn.

Het stuk kwam moeizaam tot stand, waarbij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog weinig behulpzaam was. Ook die kennis maakt de finale van het stuk zo verpletterend, want in 1942, toen Sacher de première dirigeerde, was er nog niet veel kijk op een hoopvolle afloop van de oorlog, al hadden de neutrale Zwitsers toen minder te lijden dan mensen elders in Europa.

Verder luisteren Voor een fraaie uitvoering van het Orchestre Nationale de France onder leiding van Daniele Gatti kunnen we niet bij Spotify terecht, maar wel op YouTube, met als intrigerend detail dat de Italiaanse dirigent bij wijze van uitzondering een partituur voor zich heeft liggen, terwijl hij anders altijd alles uit het hoofd doet, zelfs lange en ingewikkelde opera’s.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden