PlusTen slotte

Arend Jan Heerma van Voss (1942-2022): VPRO-bestuurder met een afkeer van vergaderen

Journalist, omroepbestuurder, schrijver en gastacteur Arend Jan Heerma van Voss (79) is zondag overleden. Hij gaf, soms tegen wil en dank, leiding aan de VPRO in de jaren negentig. Een traumatische familiegebeurtenis in zijn vroege jeugd tekende zijn leven.

Roelf Jan Duin
Arend Jan Heerma van Voss. Beeld ANP KIPPA
Arend Jan Heerma van Voss.Beeld ANP KIPPA

De grootste fout die Arend Jan Heerma van Voss maakte als omroepbestuurder? Dat hij in de jaren negentig met de VPRO niet in Amsterdam was neergestreken. “Dan had de VPRO zich kunnen ontwikkelen tot Amsterdamse vesting van de publieke omroep,” zo zei hij in 2006 in een interview met de Volkskrant.

Het was de enige manier om het ‘anarchistische karakter’ van de omroep te behouden. “De deprimerende uitstraling van dat Hilversumse Mediapark met slagbomen en pasjes moet je niet onderschatten,” zei hij. Sowieso was Heerma van Voss uiterst cynisch over de Hilversumse slangenkuil waarin hij was beland.

‘Verschrikkelijk benauwde verenigingsgedoe’

Heerma van Voss was van 1990 tot 1996 voorzitter van de vereniging, en van 1996 tot 2006 hoofdredacteur radio van de VPRO. Hij maakte er geen geheim van dat hij weinig plezier beleefde aan het eindeloze vergadercircuit van de publieke omroep waarin hij terecht was gekomen, net als dat het ‘verschrikkelijk benauwde verenigingsgedoe’ bij de VPRO hem het klamme zweet bezorgde. Veel meer op zijn plek voelde Heerma van Voss zich als acteur, programmamaker en als interviewer.

De in Roosendaal geboren ‘AJ’, zoals de roepnaam van Heerma van Voss luidde, speelde in sketches van Kees van Kooten en Wim de Bie (‘Alsof je als modale voetballer in de eredivisie mag meedoen,’ zou hij daar later over zeggen), had een rol in Abel, de debuutfilm van Alex van Warmerdam, maakte met Wim Noordhoek het programma De Radiovereniging en was 15 keer ondervrager bij Het Marathoninterview, waarin hij politici als Bram Peper, Wim Kok en Hans Dijkstal ontving. Ook was hij redacteur voor Hier is ... Adriaan van Dis.

Traumatische gebeurtenis

Heerma van Voss, die economie en rechten studeerde in Amsterdam, begon zijn journalistieke loopbaan bij de muziekbladen Jazzwereld, Hitweek en Aloha voordat hij in 1970 in dienst trad bij Haagse Post, waar hij tussen 1975 en 1977, geheel in de tijdgeest ‘gedemocratiseerd hoofdredacteur’ was. In 1979 werd hij hoofdredacteur van het Maandblad geestelijke volksgezondheid, een functie die hij 17 jaar zou bekleden voordat hij de overstap naar de VPRO zou maken.

In 2012 publiceerde Heerma van Voss Dokie, een familiebericht, een boek over een traumatische gebeurtenis uit zijn jeugd: het overlijden van zijn 7-jarige zusje, die voor het ouderlijk huis wordt doodgereden door een motorrijder. Aanvankelijk houden zijn ouders het sterfgeval stil voor de 3-jarige Arend Jan. Hij krijgt te horen dat zijn zus ziek is, en ergens anders logeert. Een buurjongen vertelt hem uiteindelijk dat zijn zus overleden is. Het zwijgen van zijn ouders zorgde voor een permanent wantrouwen bij hem, zo zou Heerma van Voss, zeer geïnteresseerd in psychologie, zichzelf later analyseren.

Spanning tussen publiek- en privédomein

Heerma van Voss zou zelf vier kinderen krijgen. Zijn twee dochters Laura en Sandra worden geboren tijdens zijn eerste huwelijk, Thomas en Daan krijgt hij met zijn latere vrouw, hoogleraar sociologie Christien Brinkgreve. Het in Amsterdam wonende schrijversgezin wordt in 2014 geportretteerd in de documentaire Privéterrein voor Het Uur van de Wolf, waarbij de spanning tussen het publieke en het privédomein van een schrijver het centrale thema is.

Zondag overleed Heerma van Voss, op 79-jarige leeftijd. Zijn omroep, de VPRO, liet weten met ‘groot verdriet en een knagend gevoel van heimwee’ kennis te hebben genomen van zijn dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden