PlusAchtergrond

Architectonische vreemdeling De Walvis is thuis na transformatie Bickerseiland

De Walvis in zijn omgeving, foto uit het boek. Beeld Hans Wilschut
De Walvis in zijn omgeving, foto uit het boek.Beeld Hans Wilschut

Van een gesloten kantoorkolos veranderde De Walvis in een transparant pand met buurtbinding. Fotograaf Hans Wilschut legde het proces op Bickerseiland vast.

Toen projectontwikkelaar F.H. Gaus in 1964 De Walvis neerzette op Bickerseiland droomde hij van een klein Manhattan vlak naast het Centraal Station. Maar dat was gerekend buiten de buurtbewoners. Die waren geschrokken van de modernistische kolos in hun kleinschalige zeventiende-eeuwse wijk en kwamen in opstand. In 1972 wijzigde de gemeente de bestemmingsplannen. Geplande hoogbouw bleef uit en De Walvis, vernoemd naar de scheepstimmerwerf die hier vroeger stond, begon een bestaan als stedenbouwkundig Fremdkörper.

Ruim een halve eeuw later is De Walvis ‘opgebruikt’. Maar in plaats van sloop koos de eigenaar, Maarsen Groep, voor omvorming. Fotograaf Hans Wilschut volgde de werkzaamheden twee jaar lang, wat een inhoudelijk en esthetisch interessant beeldverslag opleverde. Daarnaast is het fotoboek een tijdsdocument, dat de huidige hergebruiktrend in de architectuur boekstaaft.

Ook voor zijn autonome werk fotografeert Wilschut gebouwen. Maar meer dan een architectuurfotograaf is hij een antropoloog met een camera. Via stenen, staal en glas laat hij zien wie er woont of werkt, en hoe gebouwen en gebruikers elkaar beïnvloeden.

Kabeltrossen

De eerste foto’s tonen de situatie vlak na het vertrek van de laatste huurder. Troosteloze kantoortuinen worden afgewisseld met benauwde hokjes. Er hangen kabeltrossen werkeloos uit de systeemplafonds, tapijttegels herinneren aan een uitgesleten loopje naar het bureau en scheef hangende lamellen vormen een doorkijkje als een schietgat in een bunker.

Werkzaamheden aan De Walvis, foto uit het boek. Beeld Hans Wilschut
Werkzaamheden aan De Walvis, foto uit het boek.Beeld Hans Wilschut

Stukje bij beetje pellen de slopers de oude lagen van het gebouw af. Wilschut brengt de voortgang in beeld alsof de kantoorkolos een miniatuurmaquette is die hij tussen duim en wijsvinger houdt. Een veelheid aan perspectieven volgt elkaar op, met telkens een shot van hoog in de lucht. Zo wordt steeds benadrukt wat de voetafdruk is van het gebouw in de buurt.

De Walvis tijdens de transformatie, gezien vanuit de lucht. Foto uit het boek. Beeld Hans Wilschut
De Walvis tijdens de transformatie, gezien vanuit de lucht. Foto uit het boek.Beeld Hans Wilschut

Door De Walvis te tonen in relatie tot zijn omgeving wordt gaandeweg duidelijk wat de bedoeling is van de transformatie. De gesloten gevel met de moeilijk te vinden ingang wordt helemaal gestript totdat het betonnen skelet over is. Halverwege het boek staat een foto van een muur met daarop een oranje vraagteken: bouwers die even niet weten hoe ze verder moeten of buren die zich afvragen hoe hun uitzicht gaat veranderen.

Patrijspoorten

Het antwoord volgt op de pagina’s daarna. Het gebouw krijgt een glazen schil die het aanzicht lichter maakt en meer uitnodigend, net als de nieuwe entree die hoog en breed is. Het introverte blok richt de blik naar buiten. Om de verbinding extra te onderstrepen zijn in de gevel patrijspoorten aangebracht, die ook een verwijzing zijn naar het nautische verleden van Bickerseiland. Wilschut introduceert die patrijspoorten al op de kaft van zijn boek, als uitgestanste cirkels, en later als gatenpatroon in witte tussenpagina’s. Wat in glas nu een mooi ritmisch patroon vormt, functioneert in papier als een verbinding tussen heden en verleden van het gebouw.

Hans Wilschut, De Walvis, ISBN 978-94-90119-98-0 Beeld Hans Wilschut
Hans Wilschut, De Walvis, ISBN 978-94-90119-98-0Beeld Hans Wilschut
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden