Ander beeld van armoede

Een reizende tentoonstelling met foto's voor Artsen zonder Grenzen is gisteren geopend op het Beursplein. Daar is op twaalf grote panelen werk te zien van Corb!ino, Venus Veldhoen en Pim Ras.

Het is niet de eerste keer dat Artsen zonder Grenzen de hulp heeft ingeroepen van kunstenaars om aandacht te vragen voor het werk dat die artsen doen en voor de mensen die van die hulp afhankelijk zijn. Vorig jaar reisde door Nederland een tentoonstelling met foto's van onder anderen modeontwerper Aziz, mediakunstenaar Geert Mul en fotograaf Carli Hermès.

Zij lieten zich inspireren door journalistieke foto's die door anderen in noodgebieden waren gemaakt. Nu zijn fotografen naar die gebieden gereisd, maar in het dagelijks leven maken ze een ander type foto's.

Pim Ras is een vaak gelauwerde sportfotograaf, Corb!no (Maarten Corbijn) maakt portretten van muzikanten, acteurs, schrijvers, etc., Venus Veldhoen fotografeert voor glossy's (portretten, reisimpressies). Hun blik is anders dan die van de verslaggever-fotograaf. En dat is te zien.

De portretten die zij hebben gemaakt in Congo (Ras), Nepal (Corb! no) en zuidelijk Soedan (Veldhoen) zijn intiemer, dichterbij dan op reportagefoto's. Dat zit hem ook in het formaat. De foto's op het Beursplein zijn staand of vierkant.

Maarten Corbijn: ''Daardoor is het beeld veel geïsoleerder. De fotojournalistiek gebruikt vaak liggende beelden, met een beter zicht op de situatie. Onze foto's zijn meer toegespitst op het individu.''

De situatie waarin de geportretteerden leven, wordt op een andere manier duidelijk. Op de panelen verschaft Artsen zonder Grenzen uitleg, soms met citaten van de geportretteerden, zodat je weet dat een vrouw in Congo een voettocht van veertig kilometer achter de rug heeft om met haar zieke kind het dichtstbijzijnde ziekenhuis te bereiken.

Op één van de panelen staat ook een citaat van Pim Ras (hij is als fotograaf bij het EK Voetbal): ''Het was vijf uur in de middag, we waren op de weg terug toen ik Mama Pauline tegenkwam. De kracht waarmee ze loopt, de vastberadenheid in haar stap. Je ziet dat ze zo'n 35 kilo op haar hoofd heeft. Dat is precies wat ik wil laten zien: de ongelooflijke kracht van de vrouwen.''

Naast een onkostenvergoeding kregen de fotografen maar één aanwijzing van Artsen zonder Grenzen mee: portretteer de vrouwen, want zij zijn het die in abominabele omstandigheden het familieleven nog enigszins draaiend houden.
Voor Maarten Corbijn was zijn bezoek aan Nepal zijn tweede aan Azië: ''Ik ben niet zo'n wereldburger. Maar is was zeer vereerd door de vraag van Artsen zonder Grenzen. Ik ben bevestigd in de kwaliteit van hun werk. Het is een geweldige club om voor te werken.''

''Voor mij was de Kalikot een openbaring. (Het is het westelijke deel van Nepal dat tot voor kort door een burgeroorlog werd geteisterd, red.) Landschappen van onwaarschijnlijke schoonheid en mensen die met zo weinig middelen hun leven moeten volvoeren dat je als West-Europeaan volkomen gedesillusioneerd zou raken.''

Ook Venus Veldhoen was nooit in een gebied als zuidelijk Soedan geweest. ''Het was waanzinnig mooi om te doen. Hoe zwaar het leven daar ook is, je ziet hoe mooi en krachtig die mensen zijn. Ze zijn heel lang en heel dun, met prachtige koppen.''

''Ze lopen ook zo mooi, statig en snel. Die vrouw met die last op haar hoofd zag ik heel in de verte aan komen lopen, in dat vlakke, lege landschap. Ik mocht haar fotograferen; dat beschouwde ik als een cadeautje.''
Foto's over de Derde Wereld neigen naar twee tegenovergestelde clichés: beelden van broodmagere kindertjes met vliegen op het gezicht of juist beelden van trotse mensen die in een harmonie met hun omgeving leven zoals wij westerlingen niet meer kennen.

De foto's op het Beursplein ontkomen voor een groot deel aan die clichés.
Corbijn: ''Wij slingeren ertussenin. Je ziet de tragiek, maar ook de kracht.''
Geconfronteerd worden met zo veel ellende kan leiden tot gêne. Corbijn: ''Ik voelde me soms beschaamd. Het nieuwe filmpje dat ik in mijn toestel draaide, is meer waard dan die mensen in een week verdienen. Dat is bizar. Als ik niet embedded was geweest in Artsen zonder Grenzen, had ik die foto's nooit durven te maken.'' (JOS BLOEMKOLK)

First Ladies, gratis openluchttentoonstelling, Beursplein, t/m 6 juli.
www.artsenzondergrenzen.nl

Congo, Katanga, 2008. Foto Pim Ras Beeld
Congo, Katanga, 2008. Foto Pim Ras

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden