PlusFilm

An Elephant Sitting Still: treurig beeld van China

An Elephant Sitting Still schetst een treurig beeld van China. Toch is de film van Hu Bo enerverend – met dank aan de collega’s die hem na zijn dood voltooiden.

Joost Broeren-Huitenga
Peng Yuchang als Wei Bu en Zhang Yu als Yu Cheng in An Elephant Sitting Still. Beeld -
Peng Yuchang als Wei Bu en Zhang Yu als Yu Cheng in An Elephant Sitting Still.Beeld -

An Elephant Sitting Still begint met een zelfmoord. De eerste keuze die we iemand zien maken, is de keuze er een einde aan te maken. De Chinese filmmaker Hu Bo opent zijn eerste speelfilm met het verhaal van die olifant waaraan hij zijn titel ontleent. Een circusolifant in het stadje Manzhouli die stokstijf stil blijft zitten, wat er ook gebeurt. Cheng vertelt zijn minnares erover, de echtgenote van een goede vriend. Dan komt die vriend thuis. En dan volgt die zelfmoord: de jongeman ziet het tafereel met lede ogen aan en springt pardoes uit het raam.

Zelfmoord

Het verhaal rond deze film eindigt ook met een zelfmoord – die van regisseur Hu Bo zelf. Hij monteerde zijn film nog zelf, maar maakte de technische afwerking niet meer mee – in oktober 2017 ontnam hij zich het ­leven, pas 29 jaar oud. Krap vier maanden later ging zijn film alsnog in première op het filmfestival van Berlijn. Een groep ­bevriende makers voltooide de film, die Bo baseerde op een van de romans waarmee hij in zijn thuisland al ­furore had gemaakt. Zo werd Bo’s eerste speelfilm meteen zijn laatste.

Al kun je ook zeggen dat Bo met het bijna vier uur lange An Elephant Sitting Still direct meerdere speelfilms ineen aflevert. De mozaïekfilm draait om vier personages in hetzelfde Chinese industriestadje, wier verhalen elkaar kruisen in de loop van één ellendige dag.

De film opent ermee dat hun alle vier ergens de deur wordt gewezen. Cheng, een kleine crimineel, moet na de zelfmoord van haar echtgenoot het appartement van zijn minnares uit. Tiener Bu wordt eerst de huid vol gescholden door zijn vader en krijgt dan te horen dat hij maar op moet rotten naar zijn oma. Bu’s klasgenote Ling ontvlucht de dronken moeder van wie ze meer agressie dan liefde krijgt. En de bejaarde meneer Wang krijgt van zijn zoon, met wiens jonge gezin hij zijn huis deelt, te horen dat het tijd is om naar een bejaardenhuis te verkassen. Om met de cynische woorden van de oom van Bu te spreken: “Een perfect begin van wéér een verrotte dag.”

Intens melancholisch

Aan het eind van die dag gaan deze personages naar Man­zhouli in het hoge noorden van China. Op weg naar die olifant waarover ze alle vier in de loop van de dag het verhaal horen. Ondertussen hebben ze alle vier zo hun problemen. Bu krijgt het aan de stok met de bullebak van zijn school, de jongere broer van Cheng, omdat hij voor een van diefstal beschuldigde vriend opkomt. Ling komt in de problemen wanneer haar affaire met een van haar docenten naar buiten komt. En meneer Wang zoekt een oplossing voor zijn hondje, dat niet mee mag naar het bejaardenhuis.

Geen wonder dat die olifant zo’n aantrekkingskracht op ze uitoefent: zelf vinden deze personages nergens rust. An Elephant Sitting Still is een intens melancholische film, misschien kun je hem zelfs depressief noemen, maar ­paradoxaal genoeg levert dat enerverende cinema op. De film bestaat grotendeels uit gesprekken, en toch zeggen de beelden zoveel meer dan al die treurige woorden.

Veel vrolijks hebben deze mensen niet om over te praten – de vier centrale figuren niet, en eigenlijk alle mensen die zij gaandeweg de dag tegenkomen ook niet. Bo schetst een onverholen treurig beeld van hedendaags China. In dit naamloze industriestadje in het noorden van het land is alles grijs – de stoffige straten, de rijen identieke torenflats, zelfs de met smog gevulde lucht. “Het leven is een woestenij,” zegt iemand ergens. “De wereld is walgelijk,” observeert later iemand anders. Wanneer een kind ­gemaand wordt niet te huilen en zij vraagt waarom niet, dan heeft geen van de volwassenen een goed antwoord op die vraag.

Een sprankje hoop

Maar filmisch knettert het. Bo en cameraman Fan Chao volgen de treurige omzwervingen van deze vier personages in lang aangehouden shots, die constant in beweging zijn en toch telkens weer ruimte vinden om stil te staan bij meesterlijke composities. De plaatsing van twee personages in de ruimte en in het filmkader kan hier in één oogopslag een hele wereld blootleggen.

Het is die tegenstelling die An Elephant Sitting Still op de been houdt en zorgt dat de film niet klem komt te zitten in zijn depressie. Hoewel Bo het in zijn eigen leven blijkbaar niet meer voelde, durft hij zijn film zelfs te eindigen met een sprankje hoop.

An Elephant Sitting Still

Regie Hu Bo

Met Zhang Yu, Peng Yuchang, Wang Yuwen, Li Congxi

Te zien in Eye, Kriterion, Rialto

Zevende generatie?

De Chinese filmgeschiedenis werd tot nu toe ingedeeld in zes overzichtelijke generaties filmmakers, van de pioniers in de vroege twintigste eeuw tot de undergroundfilmers van de jaren 1990. Maar of van een coherente ­zevende generatie te spreken is, is de vraag. De explosie van de filmcultuur in China (het aantal bioscoopschermen in het land steeg in de afgelopen tien jaar van nog geen vijfduizend naar dik vijftigduizend) biedt ook ongekende kansen voor jong talent. Zowel de grootste kassuccessen in eigen land als de succesfilms op het internationale festivalcircuit kwamen de afgelopen jaren uit de kokers van Chinese millennials.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden