PlusTen Slotte

Amsterdamse kunstenaar Eli Content (1943-2022) wilde herinnerd worden als aardig mens

Het duiden en ontrafelen, het onderzoeken van het scheppingsverhaal was het thema van Content. Beeld Inga Powilleit
Het duiden en ontrafelen, het onderzoeken van het scheppingsverhaal was het thema van Content.Beeld Inga Powilleit

De Amsterdamse kunstenaar Eli Content is donderdagochtend op 78-jarige leeftijd overleden. ‘Ik wil worden herinnerd als een aardig iemand.’

Marcel Wiegman

In zijn atelier in de oude Potgieterschool bij het Bilderdijkpark heerste de chaos. Tegen de muur schilderijen, op tafel half uitgeknepen tubes verf en overal boeken. Fascinerend vond kunstenaar Eli Content plaatjes van huidafwijkingen. Van al die mooie mensen die hij in de Vogue zag staan, moest hij niets hebben.

Content was al geruime tijd ziek. Ruim twintig jaar geleden werd bij hem slokdarmkanker ontdekt, sindsdien verdween langzaam zijn stem. Hij overleed donderdag, luisterend naar muziek van Miles Davis, in de armen van zijn vrouw Karina Schaapman, die hij pas op zijn zestigste ontmoette en aan wie hij elke dag een handgeschreven liefdesbrief gaf.

Autodidact

So much I gazed on beauty, heette zijn overzichtstentoonstelling, twee jaar geleden in het Joods Museum. Beginnend met abstract werk, eindigend met woeste schilderijen van duidelijk herkenbare mensfiguren. Content was autodidact, begonnen met schilderen in de jaren zeventig. “Eli Content is dé hedendaagse Nederlands-Joodse kunstenaar,” zei conservator Lisa de Goffau destijds.

Het duiden en ontrafelen, het onderzoeken van het scheppingsverhaal was zijn thema. In het begin schilderde hij volgens het tweede gebod: ‘Maak geen godenbeelden, geen enkele afbeelding van iets dat in de hemel hierboven is of van iets beneden op de aarde of in het water onder de aarde.’

Wel maakte hij toen al gebruik van het Hebreeuwse schrift, dat ook een verwijzing is naar de schepping. Volgens een Joodse legende gaat aan de schepping van de aarde de schepping van de letters vooraf.

Besnijden

Elia had hij moeten heten. Het werd Eddy Elia, minder Joods. “Mijn ouders hadden het er moeilijk mee,” zei hij in een interview met Het Parool. “Mijn vader heeft na de oorlog mijn twee broers niet laten besnijden, omdat je dan kon zien dat het joodse jongetjes waren. Hij wilde ze redden van de ondergang.”

Hij wilde herinnerd worden als een aardig mens, zei hij in Het Parool. “En misschien wil ik worden herinnerd als iemand die zichzelf telkens weer probeert te vernieuwen. Ach, iedereen moet het na mijn dood zelf maar bedenken. Wat moet ik dan? Mijn graf uitkomen als het de mensen niet bevalt?”

Vluchtelingenkamp

Content werd in 1943 geboren in het Zwitserse vluchtelingenkamp Vevey. Voor de oorlog was zijn vader vertegenwoordiger in vlees voor de firma Zwanenburg uit Oss en verkocht zijn moeder rookworst bij de Hema in de Linnaeusstraat. Na hun huwelijk in de Hollandsche Schouwburg in 1942 vluchtte het stel naar Zwitserland. De rest van de familie overleefde de terreur van de nazi’s niet.

Een behoorlijk gestoord jongetje noemde Content zichzelf. Agressief, knokken. “Toen mijn ouders terugkwamen na de oorlog was de wereld er niet aardiger op geworden. Op straat werd ik uitgescholden voor vuile rotjood. Of er werd aan je gevraagd waarom je niet was vergast. Ik vond mijn jeugd afschuwelijk.”

Nederlandse taal

Hij vertrok naar Israël, een ‘plek waar Joden zich tenminste niet zomaar op hun bek lieten slaan’, zat er in het leger en woonde er in een kibboets. Na drie jaar keerde hij terug. Hij miste zijn ouders en, hij vond het zelf gek, de Nederlandse taal.

Content geloofde in God, ondanks de Holocaust, maar als je hem nou vroeg wie of wat God is, dan wist hij het niet. “In het jodendom wordt gezegd dat Hij meehuilde met de kinderen en dat Hij er altijd was. Dat Hij niet ingreep, daar heb ik geen verstand van. Ik ben ook niet zo religieus dat ik op zaterdagen niets doe. Ik bezoek de synagoge, maar als het even kan, ga ik daarna naar mijn atelier.”

Kaddisj

Hij wilde geen joodse begrafenis, maar koos ervoor om volgende week te worden begraven op de algemene begraafplaats in Amsterdam-Oost, het stadsdeel waar voor de oorlog het merendeel van zijn familie woonde. Wel sprak hij de wens uit dat er bij zijn graf kaddisj wordt gezegd, het joodse rouwgebed voor de doden.

Elke twee weken hing Content een vers gedicht achter het raam van zijn woning op de Weesperzijde, lettertje voor lettertje gestempeld. Op de dag van zijn overlijden hing er een tekst van Jacob Israël de Haan: Afreis. ‘Want altijd scheiding. Altijd weer begroeten,/ Gedreven door verlangen en gemis./ Tot aan het uur van ‘t eindelijk ontmoeten,/ Waaruit geen scheiden is.’

Kunstenaar Eli Content: ‘Ik was een behoorlijk gestoord jongetje’

Hij vond school maar niks, dus ging hij varen als kok op de grote vaart en leerde hij zichzelf schilderen. We spraken Eli Content in 2019, naar aanleiding van de overzichtstentoonstelling van zijn werk in het Joods Historisch Museum. Hoe de kunstenaar herinnerd wilde worden? “Als een aardig iemand.” Lees hier het hele interview.

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden