Plus

Amsterdamse documentairemaakster over de bubbel in de jungle

In Soso Lobi belicht de Amsterdamse documentairemaakster Isaura Sanwirjatmo (29) de romances tussen Surinaamse jongens en Nederlandse stagiaires in Suriname. Over een perfecte bubbel in de jungle.

De stagiaires ervaren in Suriname een intens gevoel van vrijheid dat grenst aan een roesBeeld Soso Lobi

Schitterend beeld in de eerste minuten van de documentaire Soso Lobi (onvoorwaardelijke liefde): een groepje Nederlandse stagiaires dat op het dak van het busje dat hen door het tropisch regenwoud vervoert uit volle borst een liedje van Guus Meeuwis meezingt. De reisorganisator zit met ontbloot bovenlijf achter het stuur met een joint tussen zijn vingers.

"Hij pakt het heel goed aan," zegt documentairemaakster Isaura Sanwirjatmo over de ondernemer. En lacht. "Hij heeft altijd een paar cd's met Nederlandse hits in de auto liggen. Zo geeft hij de meisjes meteen het gevoel dat ze een beetje thuis zijn."

Werken, feesten en in het weekeinde 'op trip' naar het binnenland: zo ziet het leven eruit van de duizenden Nederlandse stagiaires die elk jaar een aantal maanden neerstrijken in Paramaribo. Een jaarlijks terugkerende invasie van overwegend jonge vrouwen, rond de twintig jaar en meestal voor de eerste keer zonder ouders in het verre buitenland.

'Perfecte bubbel'
Dat laatste veroorzaakt in combinatie met de warme hartelijkheid in Suriname een intens gevoel van vrijheid dat grenst aan een roes, vertelt Sanwirjatmo. "De meeste meiden wonen een half jaar op een roze wolk."

'In Suriname leef je,' legt een gids in de documentaire het verschil uit aan zijn gehoor. 'In Nederland wórd je geleefd.'Beeld Soso Lobi

De aanwezigheid van de vele stagiaires heeft in Suriname een grote economische bedrijvigheid op gang gebracht. Verhuurders van appartementen, taxichauffeurs, organisatoren van feesten in de clubs en touroperators die de meisjes in het weekeinde meenemen naar de jungle: zij stellen hun gasten tegen betaling in staat een uitbundig leven te leiden tijdens hun verblijf in Suriname.

"Een perfecte bubbel," noemt Sanwirjatmo dat vrolijke leven. "Het heeft weinig te maken met het echte Suriname." Want afgezien van de contacten met de collega's op het werk, verblijven de stagiaires voornamelijk in de sociale infrastructuur die voor hen is aangelegd.

"De gemiddelde Surinamer komt helemaal niet op de feesten in de clubs," zegt de documentairemaakster. "Zeker de vrouwen zijn voornamelijk thuis en piekeren er niet over om zich in dat circuit te begeven. Het vrolijke en bruisende Suriname dat de stagiaires als het echte Suriname wordt aangeboden, is een schijnwereld. Het heeft iets van een soap."

Thuiswedstrijd
Sanwirjatmo kwam de stagiaires op het spoor toen zij enkele jaren geleden met haar vader op familiebezoek was. "Mijn vader ging terug naar Nederland en ik bleef nog een paar weken met het plan om iets meer van het land te zien. Maar mijn familie in Paramaribo zag daar helemaal niets in. Voor hen is het binnenland een wildernis waar zij niets te zoeken hebben. Ik kreeg het daar een beetje benauwd van en heb een paar weken een kamer gehuurd in een appartement met tien stagiaires. Dat was mijn echte kennismaking met die subcultuur."

Ze ging met haar huisgenoten mee naar feesten en naar het binnenland. Sanwirjatmo kreeg een beeld van de verpletterende indruk die het verblijf in Suriname op veel meisjes had.

Niet alleen vanwege de grootse schoonheid van de natuur, maar ook door de manier van leven die zo veel meer ontspannen is dan de stagiaires in eigen land gewend zijn. "In Suriname leef je," legt een gids in de documentaire het verschil uit aan zijn gehoor. "In Nederland wórd je geleefd."

Stagiairejagers
Het zijn omstandigheden waarin de liefde een thuiswedstrijd speelt, en veel stagiaires knopen tijdens hun verblijf dan ook een relatie aan met een Surinaamse jongen.

Sanwirjatmo: "Er is een circuit ontstaan waar ze elkaar ontmoeten. Dat kan in de clubs zijn maar ook in het binnenland. In mijn film vertelt een meisje hoe ze helemaal hoteldebotel raakte van haar gids tijdens een trip. Ze vond hem juist fantastisch omdat hij zo rustig was en zo veel van planten en dieren wist."

Werken, feesten en in het weekeinde 'op trip' naar het binnenland: zo ziet het leven eruit van de duizenden Nederlandse stagiaires die elk jaar een aantal maanden neerstrijken in Paramaribo.Beeld Soso Lobi

Geen player zoals de charmeurs die op de feesten om de meisjes heen draaien. Voor hen bestaat inmiddels een term in Suriname: stagiairejagers. "Het zijn jongens die er prat op gaan dat zij goed met Nederlandse meisjes kunnen opschieten," zegt Sanwirjatmo. "De liefde gaat niet bijzonder diep: met elke nieuwe lichting stagiaires begint een nieuwe relatie. Voor die jongens is het net zo goed een bubbel. Het stelt hen in staat het echte leven van werken en trouwen nog even uit te stellen."

Financieel aantrekkelijk
In de documentaire vertellen Nederlandse meisjes en Surinaamse jongens afzonderlijk van elkaar over de wederzijdse aantrekkingskracht. Dat gebeurt openhartig.

Rico bijvoorbeeld maakt er geen geheim van dat het daten met de stagiaires financieel aantrekkelijk is. "Als je geen auto hebt, willen Surinaamse vrouwen niet met je uit," zegt hij. "En als ze iets willen, moet jij het kopen." De stagiaires zijn zelfstandig en doen niet moeilijk over geld. Sanwirjatmo: "Ze zijn relatief rijk natuurlijk. Honderd euro is een vermogen in Suriname. Die meiden tellen dat neer voor een uitstapje in het weekeinde."

De stagiaires vertellen ook over de eerste intieme kennismaking met een zwarte man. "Once you go black, you never go back," grapt een meisje. Haar vriendin vertelt dat ze er in Nederland niet over zou peinzen met een donkere jongen uit te gaan. "In Nederland vind ik ze vaak lelijk, hier is het anders," zegt ze, een beetje tot haar eigen schrik.

Sanwirjatmo vermoedt dat in Nederland vooral de afstand tot donkere jongens groter is, en dat er meer mensen in de omgeving zijn die hun afkeuring laten merken van gemengde relaties.

Koloniaal verleden
De documentairemaakster was nieuwsgierig naar het restant van de koloniale verhoudingen in de ontluikende relaties, en zegt daar ook wel sporen van te hebben gevonden. "Voor de jongens speelt dat zeker mee. De voormalige veroveraar is veroverd, daar komt het een beetje op neer. Tegelijkertijd geldt in Suriname nog steeds: hoe lichter de huid, hoe mooier. Mijn nichtjes gaan echt niet in de zon zitten. Zij lachten mij uit als ik gebruind uit de jungle terugkwam."

Door de geliefden voor een halfjaar te portretteren geeft Sanwirjatmo een mooi beeld van de ingewikkelde relatie tussen Nederland en Suriname, en tussen Nederlanders en Surinamers. Een oordeel over wat zij ziet, velt zij niet.

"De montage was wel een enorme struggle," zegt de maakster. "Ik wilde iedereen in zijn waarde laten en beide kanten van het verhaal op een neutrale manier laten zien. De uitdaging was om het gevoelige thema van het koloniaal verleden op een subtiele manier te behandelen."

In die opzet is Sanwirjatmo zonder meer geslaagd. Soso Lobi vertelt op een speelse en vaak vrolijke manier veel over de verhouding tussen zwart en wit. "Ik was eerlijk gezegd vooral beducht voor het oordeel van de stagiaires, maar na een voorvertoning in Paramaribo kreeg ik heel positieve reacties. Er waren meisjes die mij met tranen in de ogen kwamen complimenteren." Ze lacht. "Het kan natuurlijk ook zo zijn dat ze nog steeds op die roze wolk zaten."

Soso Lobi wordt vanavond om 17.00 uur en zaterdagavond om 22.00 en 23.00 uur vertoond in het Centrum voor Beeldende Kunst, Anton de Komplein 120, Zuidoost. Isaura Sanwirjatmo verzorgt een inleiding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden