PlusAchtergrond

Amsterdam is twee ‘kunstbelevingen’ rijker: hier duik je ín de werken van Van Gogh en Rembrandt

Voor de ervaring Vincent meets Rembrandt wordt de hele Noorderkerk ondergedompeld in zonnebloemen of bloesemstruiken. Beeld -
Voor de ervaring Vincent meets Rembrandt wordt de hele Noorderkerk ondergedompeld in zonnebloemen of bloesemstruiken.Beeld -

Amsterdam is twee ‘kunstbelevingen’ rijker. In Rembrandts Amsterdam komt de late periode van Rembrandt tot leven. In Vincent meets Rembrandt staan de schilderijen van Rembrandt en Vincent van Gogh centraal.

U gaat straks een reis in de tijd maken, wordt ons beloofd. Dan gaat de deur open en worden we door een vrouw in zeventiende-eeuwse kleding naar binnen geleid. “Welkom in 1663.” In een schaarsverlichte ruimte hangen tientallen schilderijen aan de muur. We zijn op het atelier van Rembrandt op de Rozengracht en horen de stemmen van Rembrandt zelf, zijn vriendin Hendrickje, dochter Cornelia en zoon Titus.

De schilderijen aan de wanden komen langzaam tot leven, want achter de zwarte en gouden lijsten gaan videoschermen schuil. Het verhaal concentreert zich aanvankelijk op de huiselijkheid en de zakelijke beslommeringen van de familie Rembrandt. In het vervolg in een andere ruimte verschuift de aandacht naar Amsterdam en de zeventiende eeuw.

Rembrandts Amsterdam is een nieuwe ‘kunstbeleving’ op het Leidseplein. De bezoeker krijgt in 25 minuten in twee ruimtes een ervaring voorgeschoteld met videoprojecties en speciale effecten. De show richt zich op de late periode van Rembrandt en blikt ook terug op zijn leven en werk in Leiden en in het Rembrandthuis.

5D belevenis

Initiatiefnemers Simeon van Tellingen en Martin Poiesz maakten eerder zes vergelijkbare ervaringen met videoschermen, onder ander in Madurodam. In opdracht van de gemeente Leiden maakten ze een ervaringsmuseum over de jonge jaren van Rembrandt. Poiesz: “We vertellen het nieuwe verhaal op een leuke manier, aan de hand van de toverlantaarn van Christiaan Huygens.”

De vraag doet zich voor of Rembrandts Amsterdam niet overlapt met het het Rembrandthuis, een museum dat het vooral van buitenlandse bezoekers moet hebben en dat door corona een zware tijd doormaakt. Poiesz: “We waren daar eerst heel zenuwachtig over. Er stond een jaar lang een mail klaar naar Lidewij de Koekkoek, directeur van het Rembrandthuis. Uiteindelijk hebben we via zoom contact gehad en de medewerkers die we spraken vonden het eigenlijk heel leuk. Maar ze zijn nog niet langs geweest.”

In Rembrandts Amsterdam  krijgen bezoekers aan de hand van videoprojecties en speciale effecten een inkijkje in de latere jaren van het leven van de Hollandse meester.   Beeld -
In Rembrandts Amsterdam krijgen bezoekers aan de hand van videoprojecties en speciale effecten een inkijkje in de latere jaren van het leven van de Hollandse meester.Beeld -

De samenstellers hebben hun best gedaan om alles historisch te laten kloppen, al zagen we ook een schilderij voorbijkomen dat in 1663 nog niet geschilderd was. Van Tellingen: “We hebben samengewerkt met een Rembrandtkenner, maar hij wil onbekend blijven.” De doelgroep is breed. “Mensen die geïnteresseerd zijn om naar het Rijksmuseum te gaan, vinden dit ook vaak leuk. Sommige mensen vinden het zelfs indrukwekkender omdat je de emotie erbij hebt.

Rembrandts Amsterdam wordt gepresenteerd als een ‘5D belevenis’. Naast de gebruikelijke drie dimensies is er geur aanwezig. Windmachines en trillende banken maken de beleving compleet. Maar het hart van de ervaring is toch video mapping, een techniek waarbij projectoren driedimensionale objecten, zoals interieurs, tot leven wekken.

Zaaier

Deze techniek wordt ook gebruikt in de Noorderkerk. In de nieuwe ervaring Vincent meets Rembrandt staan de schilderijen van Rembrandt en Vincent van Gogh centraal. De aanpak is hier veel minder educatief dan in Rembrandts Amsterdam, maar de beelden zijn wel spectaculairder. De hele kerk wordt ondergedompeld in zonnebloemen of bloesemstruiken. Alles beweegt, stroomt, dwarrelt en suist over wanden en gewelven. Het oog van de beschouwer krijgt veertig minuten lang geen moment rust.

Initiatiefnemers zijn Marcel Vos en Hennie Jaspers. Jaspers: “Als een gezin een dagje naar het museum gaat, dan is dat misschien niet voor iedereen een leuke ervaring. Het is er druk. Als je een specifiek schilderij wilt bekijken, staan daar veertig andere bezoekers voor. Er hangt een klein bordje bij en dat is het. Jonge mensen vinden dat niet meer van deze tijd. Hier kun je echt in de schilderijen stappen, je maakt het echt mee.”

Het educatieve gehalte van Vincent Meets Rembrandt is minimaal. Een gedragen stem spreekt in het Engels citaten uit brieven van Van Gogh voor. Wel aardig om te horen dat Vincent in zijn Amsterdamse tijd juist in de Noorderkerk graag naar preken kwam luisteren en dat hij hier geraakt werd door een preek over een zaaier, een thema dat later vaak in zijn werk terugkwam. Ook hier werd gewerkt met een kunsthistoricus om alles te laten kloppen, Van Gogh-expert Fred Leeman. Maar ook hier tilt men niet al te zwaar aan de feiten. Als Vincent vertelt dat hij naar het Rijksmuseum gaat, vliegen Marten en Oopjen door de ruimte, terwijl die toen nog lang niet in het museum hingen. Jaspers: “Die hebben we erin gegooid om het aantrekkelijker te maken.”

De bijbehorende muziek is tamelijk bombastisch - klassiek met vleugjes techno, of andersom - en werd speciaal voor de experience gecomponeerd. “Als je hier De vier jaargetijden onder zet wordt het vreselijk saai.”

In tegenstelling tot Rembrandts Amsterdam is Vincent meets Rembrandt tijdelijk te zien, tot 30 oktober. Marcel Vos: Op zondag wordt alles weggehaald want dan functioneert de kerk gewoon als kerk.” De ondernemers hopen op een paar honderd bezoekers per dag. “We zijn flink aan het adverteren, al wordt de toeloop nu nog beperkt door timeslots.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden