PlusAchtergrond

Amsterdam is duur, dus het mediacircus trekt weer naar Hilversum

Hilversum ontvangt talkshows De Vooravond, M en Op1 met open armen nu ze vertrekken uit Amsterdam. En het zijn niet de eerste tv-producties die terugkeren naar het Mediapark. Prijst Amsterdam zich uit de markt als mediastad?

De talkshows Op1, De Vooravond en M verruilen het Westergasterrein voor Hilversum.
 Beeld Marc Driessen
De talkshows Op1, De Vooravond en M verruilen het Westergasterrein voor Hilversum.Beeld Marc Driessen

Een onverwacht cadeau, zo noemt de Hilversumse burgemeester Pieter Broertjes het. Deze week werd bekend dat de talkshows De Vooravond, M en Op1 uit de studio’s op het Westergasterrein vertrekken. “En we verwelkomen ze met open armen. Hilversum is dé mediastad, en wil dat uiteraard graag blijven.”

Mogelijk kraait Broertjes te vroeg victorie: formeel is nog niet besloten dat de talkshows voortaan op het Mediapark opgenomen zullen worden. BNNVara zegt dat ‘alle opties open liggen’, maar volgens Bert Huisjes, hoofdredacteur van omroep WNL, ‘ligt de keuze voor Hilversum wel het meest voor de hand’.

Hier speelt Hilversumse omroeppolitiek een rol: sommige omroepen zien hun talkshows het liefst in Amsterdam gemaakt worden, want: hoofdstad, cultureel hart en woonplaats van veel gasten en redacteuren. Andere omroepen keren liever terug naar wat Broertjes de ‘mediaschoot’ noemt. Iets meer afstand van de grachtengordel, praktischer maar vooral goedkoper.

Waar de talkshows ook heen gaan, wat vaststaat, is dat het Westergasterrein, waar sinds 2010 succesvolle shows als De Wereld Draait Door en Pauw werden opgenomen, in de toekomst in ieder geval geen dienst meer zal doen als opnamelocatie. ‘Jammer,’ noemde eigenaar van het Westergasterrein Duncan Stutterheim dit dinsdag toen het nieuws naar buiten kwam, maar volgens Huisjes was het aanbod van Stutterheim om het contract te verlengen niet aantrekkelijk genoeg. “Het werd simpelweg te duur. We moeten als omroepen steeds doelmatiger werken, en de prijs per vierkante meter is Amsterdam gewoon heel erg hoog.”

VondelCS

Prijst Amsterdam zichzelf uit de markt als mediastad? Eind vorig jaar werd ook al duidelijk dat AvroTros vertrekt uit VondelCS. Het Medialab van de omroep huisde sinds 2014 in het pand in het Vondelpark maar het bleek vanwege ‘mediawettelijke bepalingen’ niet langer rendabel om naast het kantoor in Hilversum ook in een a-locatie in Amsterdam te zitten. Het werd, kortom, te duur. Ook Hart van Nederland en SBS Shownieuws hebben Amsterdam verruild voor Het Gooi.

Broertjes hoor je niet klagen. Toen hij in 2011 aantrad als burgemeester van Hilversum was er een exodus naar Amsterdam gaande: steeds meer mediabedrijven en programma’s verkozen de aantrekkelijkheid en de reuring van de grote stad boven het vaak sfeer- en inspiratieloos genoemde Mediapark. Inmiddels lijkt een omgekeerde trend zichtbaar. Broertjes: “De nieuwe eigenaar van het Mediapark (prins Bernhard, red.) heeft grote plannen met het ­terrein: het wordt groener, duurzamer en opener. Er komt een campus, het moet echt weer het mediahart van Nederland worden.”

Volgens de Amsterdamse wethouder Victor Everhardt is er geen reden tot paniek, en geen sprake van afgunst. Volgens hem maakt Hilversum deel uit van de ‘metropoolregio Amsterdam’ en maakt het dus niks uit of programma’s nou in Amsterdam of Hilversum worden gemaakt. Bovendien heeft Amsterdam een ‘grote groeiende mediasector, die continu in beweging is,’ zegt Everhardt. “We zien er de laatste jaren, mede door de brexit, veel mediabedrijven bijkomen, zoals Ridley Scott en Discovery.”

Niet-aanvalsverdrag

Voor zover er al een strijd gaande was tussen Hilversum en Amsterdam om de titel mediastad van Nederland, is al geruime tijd geleden een niet-aanvalsverdrag gesloten. Wijlen burgemeester Eberhard van der Laan en Pieter Broertjes spraken of om niet met elkaar te gaan concurreren om mediabedrijven binnen te slepen. Amsterdam stelt zich graag op als ‘verantwoordelijke hoofdstad’ en in Hilversum begrijpen ze ook dat de hoofdstad voor sommige programma’s nu eenmaal meer uitstraling heeft dan het Mediapark. “Wat goed is voor Amsterdam is goed voor Hilversum, en vice versa,” zegt Broertjes. En toch is enig chauvinisme hem niet vreemd. “Ik zou het liefste hebben dat bij elke journaaluitzending wordt gezegd: ‘en dan nu, het nieuws vanuit Hilversum.”

Ook Taco Zimmerman, eigenaar van productiebedrijf Tuvalu, dat in 2013 van Hilversum naar Amsterdam verhuisde, vindt dat de verschillen tussen beide steden niet overdreven moeten worden. “Veel mediamensen wonen inderdaad in Amsterdam, net als de gasten van talkshows. Die moeten straks twintig minuten met de trein, auto of de taxi om in Hilversum te komen: big deal. Als je in Watergraafsmeer woont, doe je even lang over een ritje naar Hilversum als naar het Westergasterrein.” En hoewel Zimmerman de vermeende rivaliteit tussen Amsterdam en Hilversum ‘much ado about nothing’ vindt, snapt hij wel dat om kosten te besparen het Mediapark, met alle faciliteiten die daar al zijn, een voor de hand liggende keuze is. “Er is sinds de tijd van Halbe Zijlstra enorm bezuinigd op de publieke omroep, dat ijlt nog steeds na.”

Toen Fidan Ekiz en Renze Klamer aantraden als presentatoren van De Vooravond, de opvolger van DWDD, pleitten zij ervoor om het programma in Rotterdam op te nemen, bijvoorbeeld op cruiseschip SS Rotterdam op Katendrecht. Het idee: weg van de Amsterdamse kaasstolp en het incrowdsfeertje dat vaak aan de talkshowtafel heerst, waarbij de presentator achteloos zegt dat hij aan is komen fietsen en gasten die het over ‘de schouwburg’ hebben en ervan uitgaan dat heel televisiekijkend Nederland snapt dat het over een theater op het Leidseplein gaat. BNNVara onderzocht of de show in Rotterdam gemaakt kon worden, maar het bleek voor een dagelijkse talkshow te duur.

Doet de locatie er überhaupt toe? Dat hangt af van wat voor soort programma je maakt, zegt WNL-baas Huisjes. “DWDD was een echt cultuurprogramma, en Amsterdam is cultureel natuurlijk de belangrijkste stad. Dat RTL Boulevard vanaf het Leidseplein wordt opgenomen snap ik ook, dat doet iets met de sfeer. Bij Op1 of M vind ik het er gevoelsmatig al minder toe doen. Maar RTL neemt sommige programma’s al op in een studio met alleen een achterwand, dan krijg je wel een klein beetje een laborato­riumsetting, maar het kan wel.”

De Plantage

Beau en Jinek, de vlaggenschepen van RTL, worden vanuit studio De Plantage opgenomen, maar ook dat kan alleen maar omdat dezelfde cameramensen die vroeg in de avond RTL Boulevard schieten op het Leidseplein daarna richting Artis gaan. Kortom: clusteren scheelt kosten, vandaar dat het Mediapark ook zo handig is voor televisiemakers. Nu het Westergastterrein wegvalt en ook Talpa de wijk heeft genomen, blijven er in Amsterdam steeds minder van die clusters over. En al ontkent wethouder Everhardt het, dit betekent behalve prestigeverlies ook minder banen.

En toch blijft de hoofdstad trekken. Onlangs dienden Omroep Max en WNL nog een plan bij de gemeente in om hun intrek te nemen in VondelCS, dat na het vertrek van AvroTros beschikbaar is gekomen, en nu alleen nog op zondagochtend dienstdoet als opnameplek van WNL op Zondag. Slagter: “We wilden er meer programma’s opnemen, zoals Max Ombudsman en Goedemorgen Nederland, en er kunnen ook tentoonstellingen worden georganiseerd, of een expositie van de schilderijen van Sterren op het Doek.” Helaas voor Slagter en Huisjes werd hun plan afgewezen: de gemeente gaat in zee met een partij die het pand een ‘publieke functie’ wil geven.

En zo blijft het in omroepland heen en weer pingpongen tussen Hilversum en Amsterdam. In 2016 riepen beide gemeenten zichzelf uit tot ‘media valley’: ‘een conglomeraat van productiebedrijven en facilitaire bedrijven voor film en televisie’. Van die term is sindsdien nooit meer iets vernomen maar dit is kennelijk wat het inhoudt: in Amsterdam als het kan, in Hilversum als het moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden