Nieuws

Ambo/Anthos levert omstreden boek over verraad Anne Frank niet meer aan boekhandels

Vanwege de commotie die is ontstaan rond het boek Het verraad van Anne Frank heeft Ambo/Anthos besloten het boek ‘tijdelijk’ niet meer te leveren aan de boekhandel. Dat valt te lezen op de website van de uitgeverij. De Nederlandse initiatiefnemers geven de media en de auteur de schuld.

Marjolijn de Cocq
null Beeld ANP
Beeld ANP

De exemplaren die nu nog in de boekhandel liggen van Het verraad van Anne Frank, geschreven door Rosemary Sullivan op basis van een nu fel betwist Nederlands-Amerikaans onderzoek waarin de Joodse notaris Arnold van den Bergh wordt aangewezen als verrader van de familie Frank, worden echter niet teruggetrokken. Uit de verklaring blijkt dat Ambo/Anthos hoopt het boek weer in de handel te brengen: ‘We zijn in overleg met de betrokken partijen op welke manier uitlevering hervat kan worden.’

Het verraad van Anne Frank werd op 17 januari met een met geheimhouding omgeven marketingcampagne internationaal gelanceerd. De conclusies van het onderzoek werden meteen die dag al door verschillende Nederlandse experts onderuitgehaald. Een week later liet de Nederlandse uitgeverij in een mail die louter was gericht aan haar auteurs en relaties weten dat een eventuele tweede druk in ieder geval zou worden opgeschort.

De uitgeverij, die in 2018 volgens bronnen een uitzonderlijk hoog bedrag van anderhalve ton bood voor de Nederlandse rechten, bood in die uitgelekte verklaring ‘oprechte verontschuldigingen aan, aan een ieder die zich door het boek gegriefd acht’. Zij stelt dat dat de grote Amerikaanse uitgeverij HarperCollins die de wereldrechten op het boek bezit, de inhoud had bepaald.

Delicaat onderwerp

Experts uit het Nederlandse boekenvak vinden het verwijtbaar dat Ambo/Anthos het boek gezien het ‘delicate onderwerp’ niet eerst door inhoudelijk deskundigen heeft laten wegen. Dat is wel het besluit van de Duitse uitgever HarperCollins Deutschland geweest, die niet in de Amerikaanse campagne meeging en de - eventuele - verschijningsdatum opschortte naar 22 maart. “Het is op heel veel fronten een uniek en atypisch project én het gaat over Anne Frank. Dan kun je als Nederlandse uitgever volgens mij niet zeggen: Amerika is in the lead, dat heb ik braaf te volgen,” aldus een van hen tegenover deze krant.

Publicist Ronit Palache, die zich vanaf het moment van publicatie in de media zeer kritisch heeft uitgesproken, is ‘verbouwereerd’ dat het besluit de boeken ook niet meer uit te leveren in stilte op de website is geplaatst en dat er nog steeds geen publieke verklaring is van de kant van Ambo/Anthos. “Ze houden kennelijk de tactiek aan van ‘stil blijven zitten als je wordt geschoren.’ Maar die fase zijn we nu echt voorbij.”

Ook verbaast zij zich dat er kennelijk nog mogelijkheden worden gezien om het boek, in overleg met het coldcaseteam onder leiding van oud-FBI-agent Vince Pankoke, overeind te houden. “Wil je zo’n boek recht laten doen aan de geschiedenis en aan de kritiek van alle experts, dan is dat niet een kwestie van even een paar zinnetjes aanpassen. Het is één grote doorrekenfout.”

‘De pleuris gewerkt’

Het coldcaseteam hield eerder in een verklaring vast aan zijn bevindingen en stelde dat het forensisch onderzoek ten onrechte historisch wetenschappelijk wordt gewogen. NRC plaatste zaterdag een interview met de Nederlandse initiatiefnemer Pieter van Twisk en Thijs Bayens waarin zij hun conclusie dat Van den Bergh de verrader was ‘niet zo stellig noemen’.

Bayens: “Als je iets heel erg uitvoerig uitlegt in een boek van 400 pagina’s en vervolgens wordt het een krantenkop van twaalf woorden, dan is natuurlijk alle nuance weg. Dat vind ik heel erg.”

Door de interviewers gewezen op tekst uit het boek waarin aannames wel als feiten worden gepresenteerd, verwijzen zij naar de Canadese auteur Rosemary Sullivan die werd aangezocht om het verhaal van het onderzoek op te schrijven. Van Twisk: “Wij hebben natuurlijk het boek niet geschreven, dat heeft Rosemary Sullivan gedaan. Dat is haar keuze, haar stijl misschien ook.” Zij voelen zich slachtoffer in deze discussie, zo blijkt. Bayens: “Zes jaar heb je je de pleuris gewerkt om iets bij te dragen aan de samenleving. Daar wordt nu met een vrachtwagen overheen gereden.”

Cluedo

Palache: “Iedereen die bij dit boek is betrokken, duwt elkaar nu onder de bus. Dit is zo’n triest verhaal over de rug van Anne Frank, haar familie en alle andere onderduikers in het Achterhuis die in deze hele nasleep niet eens genoemd worden. Het gaat om mensen van vlees en bloed die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Niet de materie om een soort cluedo mee te spelen.”

Amsterdamse boekhandels: ‘Het wordt nog wel verkocht’

Levering van Het verraad van Anne Frank is stopgezet, maar Amsterdamse boekhandels hebben hun ingekochte boeken nog liggen. Na alle commotie kreeg het boek in enkele winkels wel een ietwat minder prominente plek.

Zo koos Linnaeus Boekhandel ervoor om het boek de titel uit de etalage te halen. Desondanks is er nog wel wat vraag naar, ‘maar die vraag is niet erg groot,’ aldus een medewerker. “Er is door ons ook niet groot ingekocht. We hadden er, vanaf 19 januari toen het bij ons in de winkel kwam te liggen, nog zestien. Nu liggen er nog acht.”

Ook Athenaeum op ’t Spui haalde de boeken van voorin de winkel naar de geschiedenisafdeling achterin. In een paar weken zijn er tien exemplaren verkocht, er liggen er nu nog vijf. “Het laat wel zien dat mensen het laten afweten. Wat ons betreft is het een slordig boek geworden, maar dat betekent voor ons niet direct dat we het helemaal niet meer moeten aanbieden.”

Dat het geen bestseller is, zien ze ook bij boekhandel Van Pampus. Inmiddels ligt het niet meer prominent in de winkel, maar de eerste dagen was dat nog wel het geval. “Toen heeft het nog wel wat gedaan qua verkoop.”

Bij Scheltema was het boek vooraf flink ingekocht, zo’n 150 stuks. Dat verwachten ze niet te verkopen, zegt een medewerker. Toch valt de verkoop een medewerker nog mee: “Ik heb niet het idee dat het door alle commotie minder verkoopt; er is toch nog wel vraag naar.” De winkel besloot dan ook om het boek ‘niet te verstoppen’.

Of de kritiek op het boek en daarmee Ambo/Anthos de band tussen de uitgever en de boekhandels heeft verslechterd? Voor de vier boekhandels niet. “Het is goed dat er excuses zijn aangeboden en dat er nu een stop is gezet op de uitgave,” aldus een medewerker van Linnaeus Boekhandel. De winkelmanager van Athenaeum betreurt het wel: “Je hoopt natuurlijk dat de uitgever bij voorbaat kritisch is. Op het moment van uitgeven moet het gewoon goed zitten.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden