PlusAchtergrond

Altijd gedoe bij AT5, de stadszender met weinig geld en hoge verwachtingen

De adjunct-hoofdredacteur van AT5 is ontslagen, de redactie heeft het vertrouwen opgezegd in de directeur. Gedoe is een constante bij de stadszender met te weinig geld en te hoge verwachtingen.

null Beeld Yoko Heiligers
Beeld Yoko Heiligers

Gedoe bij AT5. Het zou op elk willekeurig moment de eerste zin kunnen zijn van een artikel over AT5, want bij de stadszender is er altijd gedoe. Gedoe om geld, gedoe om mensen, en meestal houden ze verband met elkaar.

Een nieuw dieptepunt diende zich deze week aan. Na het gedwongen vertrek van adjunct-hoofdredacteur Hélène Pronk, die na een ‘verschil van inzicht’ door directeur Alphons Martens op straat werd gezet, zegde de redactie vrijdag het vertrouwen in hem op. ‘Onder deze omstandigheden en onder deze directie kunnen wij niet langer naar behoren ons werk doen,’ schreef de redactieraad in een door 35 van de 38 redactieleden onderschreven statement. Martens liet in een reactie weten ‘begrip te hebben voor de emoties’, en wil hierover ‘in gesprek blijven’. Hij is niet van plan om op te stappen.

Het tumult op de redactie staat niet op zichzelf. AT5 kampt al jaren met een chronisch tekort aan geld en een groot verloop van leidinggevenden. Ondertussen moeten minder mensen met minder middelen steeds meer doen. Wie verhalen hoort van (oud-)AT5’ers verbaast zich dat er überhaupt nog dagelijks een nieuwsuitzending is. Die wordt niet meer aan elkaar gepraat: vorig jaar is ook de presentator van het nieuws wegbezuinigd. Sommige bulletins worden door één verslaggever gemaakt.

Elk dubbeltje omgedraaid

“Elke dag word je eraan herinnerd dat er te weinig geld is. Als je een item wilt maken, maar er is geen cameraman. Als het montagesysteem niet werkt doordat de computers verouderd zijn. Als er geen editor beschikbaar is. Of als je zelf een idee hebt voor een serie en het erop neerkomt dat je het zeventig procent in je eigen tijd aan het maken bent, omdat er onvoldoende budget is,” zegt Waldy van Geenen. Hij is sinds vorig jaar verslaggever bij Radio 1, maar werkte acht jaar voor AT5. Hij zag in die tijd hoe de in 1992 opgerichte stadszender steeds meer verwerd tot een schim van wat het ooit was. “Elk dubbeltje moet worden omgedraaid, en elke keer moet er nog meer worden bezuinigd.”

Eind vorige week werd adjunct Pronk op straat gezet na een ‘verschil van inzicht’ over de journalistieke koers. Pronk was niet bereikbaar voor commentaar, Martens wil niet ingaan op de precieze reden van het vertrek. Pronk werkte 25 jaar bij AT5 en had de dagelijkse leiding over de redactie, die om onduidelijke redenen al jaren zonder hoofdredacteur zit. De redactie zei zich ‘journalistiek onthoofd’ te voelen, dertig oud-AT5’ers schreven een brandbrief aan de Raad van Toezicht en aan wethouder Touria Meliani.

AT5 is volgens Ton F. van Dijk, hoofdredacteur tussen 1997 en 2000 en in 2012 directeur van de zender, een van de moeilijkste te leiden mediabedrijven van Nederland. “De verwachtingen zijn torenhoog, maar de financiële middelen schieten altijd tekort. Je hebt een redactie bestaande uit creatieve, kritische en vaak eigengereide mensen. En dan moet je om de paar jaar bij de Stopera leuren om geld en om de concessie. Dat geeft permanente onrust.”

Vals sentiment

AT5 is nog altijd een sterk merk en heeft een grote gunfactor. Maar rond de zender hangt ook een hoop vals sentiment. Van Geenen: “Dan gaat het over Duivels, van Felix Rottenberg, of de programma’s van Theo van Gogh. Maar dat is meer dan twintig jaar geleden, toen de redactie nog op de Herengracht zat in plaats van in Slotervaart, en er vier keer zoveel geld was.”

Van Geenen benadrukt dat de laatste jaren, met beperkte middelen, ook mooie dingen worden gemaakt. De afgelopen drie jaar werden twee producties van AT5 genomineerd voor een Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs in Nederland. Nog steeds is AT5 een kweekvijver voor talent dat doorstroomt naar Hilversum. Ook is AT5 erin geslaagd om online een groot bereik op te bouwen. Maar de tijd dat AT5 op Amsterdamse televisietoestellen als vijfde zender was geprogrammeerd ligt ver achter ons.

Twee jaar geleden moest AT5 vrezen voor het voortbestaan, toen bij het aflopen van de concessieperiode zich een geduchte concurrent meldde, C-Amsterdam, van programmamaakster Mildred Roethof. Die kreeg aanvankelijk de voorkeur boven AT5, dat het verwijt kreeg onvoldoende divers te zijn. Ook zou AT5 te weinig ‘de wijken in’ gaan, te veel brandjes en verkeersongelukken doen en nauwelijks aandacht hebben voor de grote ontwikkelingen in de stad.

Het voelde als een belediging, zeggen veel mensen die toen bij de zender werkten. Want aan de wil om groots en meeslepende televisie te maken is geen gebrek, aan de middelen daarvoor des te meer. Op het nippertje kreeg AT5 toch de voorkeur boven C-Amsterdam, maar er kwam geen extra geld vanuit het stadhuis. AT5 ontvangt jaarlijks zo’n 2,9 miljoen euro vanuit de Stopera. Ter vergelijking: NH Media, waarmee AT5 een samenwerkingsovereenkomst heeft, krijgt 17 miljoen euro van het rijk.

Gefluisterd wordt dat de kern van het conflict tussen Pronk en Martens lag in de commerciële ambities van Martens. Ook staat in het ‘activiteitenplan 2021’ dat hij buiten de ondernemingsraad en de redactie om opstelde, dat ‘senior medewerkers gestimuleerd worden om zich verder te ontwikkelen buiten het bedrijf’. De redactieraad voelt zich ‘gepasseerd’ en de or is zo boos dat ze dreigt met ‘juridische stappen’.

Volgens Martens wordt er inderdaad gekeken naar ‘partnerships’, maar is de journalistieke onafhankelijkheid niet in het geding. Toch zit daar volgens Van Dijk een spanningsveld: “De directeur gaat over geld, een hoofdredacteur over journalistiek. Die twee moeten strikt gescheiden blijven, maar als er geen hoofdredacteur is, ligt het primaat automatisch bij de directie. Een ongezonde situatie.”

Journalistiek onthoofd

Van Dijk vindt het ontslag van Pronk onbegrijpelijk, omdat zij degene was die ondanks alle strubbelingen bleef strijden voor kwaliteit. “Die continuïteit is belangrijk, zeker bij een bedrijf waar voortdurend nieuwe managers van buiten de journalistiek worden ingevlogen die niets snappen van lokale media. Een directeur heeft uiteraard het recht om een eigen koers te varen en veranderingen door te voeren in het personeelsbestand, maar door Pronk weg te sturen heeft Martens AT5 journalistiek onthoofd.”

Gevraagd naar hoe nu verder, antwoordt Martens dat eerst de emoties op de redactie in goede banen moeten worden geleid. “Dat gaat stapje voor stapje en kan best even duren.” Dat de redactie niet met hem verder wil, ziet Martens niet als onoverkomelijk. “Daarna moet er een profiel voor een nieuwe hoofdredacteur worden opgesteld. En hopelijk dringt bij de gemeente door dat de rek er wel uit is: door corona lopen de advertentie-inkomsten terug, personeelskosten lopen op door een nieuwe cao en we moeten verhuizen.”

Volgend jaar beslist de gemeente over het budget van AT5. Nieuw gedoe kondigt zich al aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden