Plus Theater

Alles prachtig uitvergroot in De Wereld Volgens John

Politici, ondernemers, Duindorpse jongeren in trainingspak, de ouders van K.: ze worden allemaal wat uitvergroot neergezet in De Wereld Volgens John. 

Artistiek leider Eric de Vroedt wil met zijn Nationale Theater graag actuele verhalen van dichtbij vertellen Beeld Bas de Brouwer

De knoppen op het rode dj-meubel waarmee hij geluiden in zijn radioshow start, zijn gegroepeerd als een hakenkruis. Nee, voor subtiliteiten moet je duidelijk niet bij John Lanschot zijn. Lanschot, een bekende naam voor wie The Nation heeft gezien, de theatermarathon van regisseur Eric de Vroedt en Het Nationale Theater over politiek gekonkel en racisme in de Haagse Schilderswijk. John, virtuoos vertolkt door Bram Coopmans, was daarin de volksmenner, regelmatig te gast in een tv-talkshow.

In De Wereld Volgens John zit hij zelf aan de knoppen, als talkradiohost op Den Haag FM. Een shock jock die geen tegenspraak duldt en zijn gesprekspartners verbaal in de touwen beukt. Je hoeft The Nation niet gezien te hebben om John te kunnen volgen, al is het aardig dat enkele bekende gezichten weer opduiken in zijlijntjes, zoals Wouter Wolff (Hein van der Heijden), de gehaaide politicus, nu zich verrijkend in de leiding van een woningbouwvereniging.

John staat zelf met zijn studio ook niet op het hoofdpodium, decorontwerper Maze de Boer plaatste hem daar veelbetekenend schuin vóór. Rechts, uiteraard. Een boze witte man die commentaar geeft. Het podium is voor Jan K. En een gorilla. En Duindorp.

‘Dorps’ Duindorp

Artistiek leider Eric de Vroedt wil met zijn Nationale Theater graag actuele verhalen van dichtbij vertellen en sprak dit keer met bewoners van het ‘dorpse’ Duindorp. Vaak weggezet als vreemdelingenhaters en sinds de afgelopen nieuwjaarsnacht vooral bekend door de uit de hand gelopen concurrentiestrijd met Scheveningen.

Het laaiende vreugdevuur leverde inspiratie aan Joeri Vos die de tekst schreef voor De Wereld Volgens John. Zijn hoofdpersoon werd Jan K. Een Duindorper die de pallets het liefst eigenhandig zou opstapelen, zozeer hecht hij aan de traditie die nu bedreigd wordt, niet alleen door het Haags gemeentebestuur maar ook door de komst van de nieuwe Soho Beach Club, de vertegenwoordiger van het grote geld, uitgerekend te vestigen op de plek waar de Duindorpse palletstapel elk jaar verrijst. Dat schreeuwt om verzet.

Dat scenario had kunnen verzanden in een zwart-wit potje klassenstrijd van de arme arbeiders tegen het kapitaal (dat hier wel clichématig zetelt in een Blaricumse villa) maar De Wereld Volgens John is dat niet geworden, door een strakke enscenering en het uitstekende spel en de focus op het individu. Politici, ondernemers, Duindorpse jongeren in trainingspak, de ouders van K.: ze worden allemaal wat uitvergroot neergezet, om Coopmans, en vooral Joris Smit de ruimte te geven.

Wanhoopsdaad

Dat pakt prachtig uit. Smit geeft K. een waaier aan kleuren mee. Geobsedeerd door dat vreugdevuur, gefrustreerd over schuldhulpverlening, geïrriteerd over uitbuiting door Soho House; stuntelend met zijn gevoelens voor de journaliste van De Correspondent (Whitney Sawyer) die een podcast over hem maakt, en verlangend naar vertrouwen van vrienden en zijn ouders: Smit overtuigt als K. in alles.

Ook als die, getergd uiteindelijk, kiest voor een wanhoopsdaad en in het apenverblijf van Blijdorp belandt (Vos liet zich inspireren door The Hairy Ape van Eugene O’Neill). Soeverein is hij, en ongevoelig voor het manipulatieve geluid (‘de kak’) uit de radiostudio dat Lanschot hem influistert. Hij is wel boos, maar niet gek. In De Wereld volgens John wint K. moeiteloos onze sympathie.

De Wereld volgens John

Door Het Nationale Theater

Gezien 2/4 Schouwburg Utrecht

Te zien 13 t/m 15 mei, ITA

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden