Plus

Alles is onconventioneel aan Nieuwe Meesters in het Outsider Art Museum

Alles is onconventioneel aan de expositie Nieuwe Meesters in het Outsider Art Museum, dat portretten van kunstenaars tentoonstelt in symbiose met hun werk.

Lionel PlakBeeld Sander Troelstra

De onderscheiding van Jitske Schols met de Dutch Photographic Portrait Prize 2016, medio december in het Outsider Art Museum, viel samen met opening van de tentoonstelling Nieuwe Meesters van Sander Troelstra, de vorige winnaar.

Troelstra kreeg de prijs destijds voor zijn portret van beeldend kunstenaar Ben Augustus, gemaakt voor museum Het Dolhuys als onderdeel van een serie over Outsider Art-kunstenaars.

Het was volgens de jury de beste uit een serie waarvan er meer in aanmerking kwamen voor een nominatie. "Troelstra bedient zich van geen enkel vals sentiment, maar toont het leven zoals het is."

Zonder ego
In het Outsider Art Museum worden Troelstra's indringende portretten nu gecombineerd met ruim zeventig werken van dertig nieuwe talenten op het gebied van Outsider Art, de zogeheten Nieuwe Meesters.

Wat hem vooral is bijgebleven van het portretteren van de Outsider-kunstenaars is de manier waarop ze zich aan hem presenteerden: nagenoeg zonder ego. Deze kunstenaars laten zichzelf puur en eerlijk zien, zonder pretenties.

"Ik mocht zien wie ze zijn en dat heb ik ­geprobeerd vast te leggen. Mensen met beperkingen of met extra's, het is maar hoe je het bekijkt. Deze mensen zijn gevoelig, kwetsbaar, mysterieus, onvoorspelbaar, moedig, interessant, geniaal en aandoenlijk."

Ongetemde trauma's
Het werk dat de Outsider-kunstenaars maken is vaak net zo bijzonder als ze zelf zijn, meent Troelstra. "Van donkere, ongetemde trauma's tot geniale belevingen en verbeeldingen van multiversa, tot aan het vastzetten van herinneringen met duizenden nietjes in een plattegrond. Het zoeken naar houvast, ieder in zijn eigen realiteit. Precies wat alle mensen doen."

Het heeft hem geraakt en nieuwe inzichten gegeven in 'wie wij zijn en hoe belangrijk het is dat we ons kunnen uiten', aldus Troelstra over het werk van de onconventionele kunstenaars.

Over zijn eigen professie deed hij voorafgaand aan de bekroning van Schols een boekje open. De toespraak staat hieronder.

Nieuwe Meesters. T/m 28 mei in het Outsider Art Museum, Amstel 51.
Gelijknamige publicatie van Sander Troelstra en Hans Looijen bij de tentoonstelling, € 29,95.

Nol VonkBeeld Sander Troelstra

Manifest van een jager

Portretfotografen zijn gevoelige mensenjagers.
Ze maken het leven zelf tot jachtterrein.
Ze staan altijd aan.
Een dag over straat lopen zonder naar de mens te kijken is er niet bij.
Altijd is er een multidimensionaal vizier. Ze zien de binnen- en de buitenkant.
Ze doen net alsof ze het niet zien, alsof alles normaal is.
Ze stellen je op je gemak en ondertussen worden de messen geslepen om ze diep in het vlees te zetten.

Alles wordt buitgemaakt.

Ze houden van huid, ze jagen op je pels. Ze zijn gek op verschillende tinten.
Van het jonge vel tot vel over been.
De oude taaie rimpelige lap wordt zeker niet gespaard.
Moedervlekken, haartjes, schilfers, bloedvaatjes, eczeem, wratten, kuiltjes, korstjes, littekens, spataderen, rimpels, pukkels, vetbulten en vreemde vergroeiingen worden alleen maar gezien als extra waarde.
Als het bestaat, mag het gezien worden.

Ze houden van lijven. Ze scannen en scouten. Van de sterkste tot de zwakste.
Van de lekkere blote kont tot de zieke naar apenpies stinkende lijven.
Dikke billen, buiken, lange benen. Graatmager, tussenmaatje, onder- kruiper, buitenbeentjes, slungelig, slank, rank en ruig. Pudding Tarzan en Scarlett Johansson.
Niemand ontkomt, alles heeft een waarde.

Ze houden ook van status, ego's en uniformen. Maar vooral omdat het hoort bij de jacht.
Het ontmantelen van het uniform en de status terugbrengen tot een waarde die gelijk is.
Integriteit bestaat op zo'n moment niet, enkel respect en nieuwsgierigheid.
Spannend is het zeker maar zachte heelmeesters maken stinkende wonden.
Zo is dat ook bij portretfotografen. De maskers moeten soms worden kapotgeschoten als plastic doelwitten in een schiettent van de kermis.

Ingrijpen is goed.
Een pets tegen de sigaar in de mond van een president of een list over een doodgereden hond. Het mag wringen, schuren en ongemakkelijk worden, stiltes mogen vallen...
Zweet op je voorhoofd, een bonzend hart - het is allemaal goed; dat houdt je scherp en geeft je focus. Er is namelijk maar één doel en dat is raak schieten en naar huis gaan met een goed portret.

Dat is het... dat is wat we doen: jagen met gevoel en intuïtie.
De jacht naar een beeld van de mens.
Een universele verbeelding van jezelf in een ander weerspiegeld.
Ongeacht wie, ongeacht de status.
Niemand ontkomt, iedereen heeft een waarde.
Een menselijke waarde.
Als je bestaat, dan mag je gezien worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden