PlusAchtergrond

Alleen nog even een keuze ­maken ...

Via de nieuwe Eye Film Player bekijkt u on demand een groeiende selectie titels uit de Eyecollectie. Vier ambassadeurs van het streamingplatform tippen hun favoriet.

Borgman. Beeld -
Borgman.Beeld -

Gaite Jansen: Borgman

“Als je hem nog niet gezien hebt, is het het ­allerleukst om zonder verwachtingen te kijken. Dan kunnen films je op de meest bijzondere manier meevoeren.” Actrice Gaite Jansen (Hoe duur was de suiker, Peaky Blinders) zegt liever niet te veel over Alex van Warmerdams Borgman voordat mensen de film hebben gezien. Nou vooruit, één favoriet detail dan: “Ik vind die honden echt heel geinig.”

Eerst kijken dus, die film, en dan pas verder lezen. En daarna, vooruit, gewoon nog een keer kijken. “Elke keer dat ik Borgman zie, zie ik iets totaal anders,” zegt Jansen. “De eerste keer ­begreep ik er niks van. De tweede keer zag ik ­allemaal dingen die ik de eerste keer niet had gezien; de derde keer zag ik wéér andere dingen. Dat die mensen onder de grond zitten, en die honden, en het Bijbelcitaat waarmee de film opent, dat Alex volgens mij gewoon zelf heeft verzonnen.”

En dan is er nog de titelfiguur. “Alleen dat al: wie is Borgman? Dat is moeilijk te omschrijven. Hij klopt bij een welgesteld gezin aan en zet het hele leven van dat stel op zijn kop. Maar als je wilt navertellen waar de film over gaat, denk je: wat heb ik eigenlijk gezien? Dat vind ik superbijzonder aan Borgman: de film gaat voorbij woorden.”

Ook na al die kijkbeurten heeft de film, waarmee Van Warmerdam het in 2013 als eerste ­Nederlandse regisseur in 38 jaar tot de hoofdcompetitie van het prestigieuze filmfestival van Cannes schopte, nog altijd zijn geheimen voor Jansen. “Ik vind dat ongrijpbare heel plezierig, als het op een goede manier gebeurt. Poëzie kan dat ook hebben – dat je iets leest en dat het iets raakt, en ook weer niet, maar je bent er wel hele­maal vol van. En daarna stroom je over van de inspiratie en ideeën en lust om te creëren.”

Twee vrouwen. Beeld -
Twee vrouwen.Beeld -

Valerie Bisscheroux: Twee vrouwen

Show the change you wish to see in the world’, zo vat regisseur Valerie Bisscheroux haar drijfveer op haar eigen website samen. In haar bio presenteert ze zich expliciet als queer filmmaker, gericht op verhalen met genuanceerde, postitieve weergaves van LGBTQ+-personages en onderwerpen. Zoals in haar veelgeroemde coming-of-age dramaserie ANNE+, die na twee seizoenen in september zal worden gevolgd door een speelfilm.

Dat soort verhalen waren er niet toen Bisscheroux zelf jong was. Twee vrouwen, de film die Bisscheroux uit het aanbod op de Eye Film Player koos, toont een heel ander beeld. George Sluizers verfilming draait net als de gelijknamige roman van Harry Mulisch om de (overhaaste) relatie tussen Laura en Sylvia – die begint met ‘de snelste versiertruc uit de Nederlandse letteren’, grapte A.F.Th. van der Heijden onlangs nog in een interview.

“Er is een poging gedaan om lesbische vrouwen neer te zetten, maar of die helemaal geslaagd is, is de vraag,” zegt Bisscheroux. Haar antwoord is duidelijk: “Als je het mij vraagt niet.”

Ze wijst op de lesbische stereotypes die de film klakkeloos toont. “De twee vrouwelijke hoofdpersonages duiken binnen een paar minuten al het bed met elkaar in, en besluiten dan te gaan samenwonen. Dat zijn eigenlijk allemaal signalen van een mannelijke schrijver en een mannelijke regisseur op zo’n film; de invloed die mannen toch nog altijd op zo’n verhaal moeten hebben.”

Hoewel ze de film dus niet onomwonden aan zou raden, is het juist daarom interessant om hem door de bril van het heden te zien, zegt Bisscheroux. “Omdat het een belangrijk historisch besef geeft over waar queer representatie vandaan komt. Al is het maar om te zien hoe we het nu gelukkig níét meer doen; er is zo’n grote verandering doorgemaakt van toen naar nu.”

Father and Daughter. Beeld -
Father and Daughter.Beeld -

Nora El Koussour: Father and Daughter

Actrice Nora El Koussour, in 2017 winnares van een Gouden Kalf voor haar rol in Layla M., koos voor Father and Daughter van Michael Dudok de Wit. Die melancholieke korte animatiefilm opent met een vader die afscheid neemt van zijn dochter. In de daaropvolgende jaren wacht de dochter vergeefs op zijn terugkeer.

“Ik zag de film voor het eerst op de theaterschool, ongeveer tien jaar geleden,” vertelt El Koussour. “Ik vond hem direct heel mooi, heel herkenbaar. Het is een universeel verhaal, voor iedereen toegankelijk. Ik ben sowieso gek op animatie, waarin je op een lichte manier ­verbinding kunt maken met zware thema’s. ­Father and Daughter toont op een universele ­manier een groot thema dat voor iedereen wel bekend is: wat het betekent om iemands kind te zijn.”

Father and Daughter won in 2001 de Oscar voor beste korte animatie, en was in 2007 een van de zestien films die werden opgenomen in de Canon van de Nederlandse Film. Voor El Koussour kwam de film in een nieuw licht te staan toen twee jaar geleden haar vader overleed. “Toen ik de film voor het eerst zag, herkende ik vooral de loyaliteit en het vertrouwen naar een ouder toe. Nu ik de film onlangs opnieuw bekeek, was het vooral een portret van rouw geworden. Ik zie nu een portret van een meisje dat een vrouw wordt zonder haar vader, maar die ondanks zijn afwezigheid toch een dochter blijft.”

Nu ze zelf met dat verlies te maken heeft gekregen, herkent ze nieuwe dingen in het personage van de dochter. “Ze blijft terugkomen op de plek waar ze haar vader voor het laatst zag. Eerst nog een beetje zoekend, later verandert dat in een ritueel. Het gemis blijft, maar wordt ook steeds lichter, en ze vergeet hem nooit. Ze blijft altijd een soort hoop houden. Dat vind ik heel mooi.”

Zeemansvrouwen. Beeld 0
Zeemansvrouwen.Beeld 0

Henny Vrienten: Zeemansvrouwen

“In eerste instantie dacht ik nog: ik moet niet iets kiezen waaraan ik zelf heb gewerkt,” zegt muzikant en componist Henny Vrienten met een lach. Dus keek hij zich een slag in de rondte in de collectie oude films op de Eye Film Player. Uiteindelijk kwam hij toch uit bij de klassieker Zeemansvrouwen uit 1930 – de film waaraan hij zelf gewerkt had. “Gewoon omdat ik het de ­beste film vond! Hij is ongebruikelijk, anders dan alle films in de jaren dertig, met snelle montage en splitscreens en overvloeiende ­beelden. Ik heb hem ademloos herkeken.”

Zeemansvrouwen werd in 1930 gemaakt met de ambitie de eerste Nederlandse geluidsfilm af te leveren, maar door technische mankementen werd het uiteindelijk toch een zwijgende film. In 2003 is hij alsnog met een soundtrack uitgebracht, ingesproken door acteurs als ­Jeroen Krabbé en Nelly Frijda, met nieuwe ­muziek van Vrienten.

“Lodewijk de Boer heeft het verhaal gereconstrueerd, aan de hand van het toneelstuk van Herman Bouber waarop de film is gebaseerd, en met de hulp van liplezers. Voor de muziek dacht ik in eerste instantie aan het soort ­ensemblemuziek dat klinkt als muziek uit de ­jaren dertig, maar daarvan heb ik afgezien. Ik heb zelfs, wat ik eigenlijk nooit in soundtracks heb gedaan – en ik heb er nogal wat gemaakt tussen pakweg 1985 en 2015 – gewerkt met ­synthesizers. Op één of andere manier paste dat heel goed.”

Ook uitzonderlijk voor de jaren dertig is dat grote delen van Zeemansvrouwen niet in een studio, maar op de straten van Amsterdam werden gedraaid. Vrienten: “Ik woon in de Nieuwmarktbuurt en herken in de film allerlei plekken bij mij om de hoek. Je ziet de Hermitage, wat het oudevrouwen- en mannentehuis was; het gebouw waar nu het Amsterdams Stadsarchief in zit; De Munt, de Nieuwmarkt, de vissersmensen en de haven. Van al die plekken zie je hoe ze toen waren.”

Eye’s VOD-platform biedt geen abonnementsvorm en verschilt daarin van de meeste andere streamingplatforms. Films zijn per stuk te huur of gratis te bekijken via player.eyefilm.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden