Plus Achtergrond

Alex Prager bereidt elke foto minutieus voor, niets is toevallig

Face in The Crowd Beeld Alex Prager

De Amerikaanse fotograaf Alex Prager zet alles in scène. Haar foto’s en films zijn nu te zien op de overzichtstentoonstelling Silver Lake Drive in fotomuseum Foam.

Wat is Kimberley op dat vliegveld aan het doen? En waarom grijpt ze er naar haar hoofd? Wat is er gebeurd? Wat is het verhaal? Allemaal vragen die je stelt als je op de tentoonstelling Silver Lake Drive van de Amerikaanse fotograaf en filmmaker Alex Prager (1977) voor de tot enorme proporties opgeblazen foto met de titel Kimberley staat. En er helemaal in wordt opgezogen.

Maar Alex Prager vertelt geen verhalen. Verwarrend misschien, want een foto vertelt eigenlijk altijd een verhaal. Tenminste, de kijker interpreteert en dan ontstaat er vanzelf ‘iets’. Een betekenis, een vermoeden, een boodschap. Toch zit er ook geen boodschap in Pragers foto’s. Het is echt aan de kijker om met foto of film aan de slag te gaan. Of niet natuurlijk, maar dat is bij Pragers kunst bijna onmogelijk.

Silver Lake Drive is een chronologische overzicht van Pragers werk. Met fotoseries en video’s van de afgelopen tien jaar (al is Kimberley van 2008). Prager is autodidact. Ze begon met fotograferen nadat ze in 1999-2000 het Getty Museum in haar woonplaats Los Angeles een tentoonstelling had gezien van de Amerikaanse fotograaf William Eggleston.

Filmische verstilling

Ze werd gegrepen door het kleurgebruik van Eggle­ston, die als een van de eersten als kunstenaar veelvuldig gebruik maakte van kleur in zijn werk. Ook zijn bijna filmische verstilling sprak Prager erg aan. Gegrepen is misschien te zwak uitgedrukt. Prager, die leefde van baantjes als verkoopster en receptioniste, had ‘het’ misschien wel gevonden. Ze liep het museum uit, kocht een tweedehandscamera en begon te fotograferen. Het werd haar nieuwe professie.

Foam riep haar in 2010 uit tot Foam Talent en in datzelfde jaar exposeerde ze op de prestigieuze expositie New Photography in het MoMA in New York. In 2012 won ze de Foam Paul Hufprijs. Die wordt jaarlijks uitgereikt aan een internationaal fotografietalent onder de 35 jaar.

Rita Beeld Alex Prager

Sporen van haar grote voorbeeld Eggleston zijn ondubbelzinnig aanwezig. Van het intense, bijna verzadigde kleurgebruik en het afdrukken op groot formaat tot de verwijzingen naar film noir en oude, in technicolor geschoten Hollywoodfilms. Kijk naar de vrouw die aangevallen wordt door duiven (Eve), een onmiskenbare verwijzing naar Alfred Hitchcocks film Birds. Zo zijn er voor de filmliefhebbers nog veel meer verwijzingen in Pragers werk te ontdekken.

De oppervlakkige kijker denkt iets alledaags te zien in Pragers fotografie, een herkenbare situatie, een snapshot. Niets is minder waar. Wat alle foto’s kenmerkt, is wat er aan de druk op het knopje is voorafgegaan: de enscenering. Prager bereidt elke foto minutieus voor. Ze laat niets aan het toeval over. De beelden zijn totaal geregistreerd.

300 figuranten

Neem de foto’s in de serie Face in The Crowd. We zien een strand, een vliegveld en een bioscoop. Druk bevolkt en compleet in scène gezet. Prager werkte voor deze serie met een crew van 150 man en 300 figuranten. Daar hing ze boven, met zo’n regisseurspet op en een megafoon aan haar mond, om aanwijzingen te roepen. Die werkwijze is te zien op YouTube in het filmpje A Look Inside Alex Prager’s Face In The Crowd. Niets is toeval op die foto’s.

Net als op de afbeeldingen waarop (meestal) een enkele vrouw is te zien. Hier dringt de vraag wat er eigenlijk aan de hand is zich nog sterker op, ook omdat Prager erin is geslaagd door bijna overstilering een gevoel van onbehagen en ongemak op de kijker over te brengen. Iets duisters en dreigends zelfs. Wat het raadsel van de foto, en haar werk in het geheel, des te intrigerender maakt.

Verschrikte bikken

Naast de foto’s zijn ook twee korte, vroege video’s en twee langere, recente films te zien. Een van die langere films is weer Face in the Crowd die groot en op drie wanden de kijker overweldigt. Ook hier weer geregisseerde mensenmassa’s, zonder uitleg, zonder context. Wel herkennen we de actrice Bryce Dallas Howard, die ook schittert in de vervreemdende video Des­pair op de tentoonstelling.

In een volgende zaal van Foam is de serie Compulsion te zien. Geënsceneerde ‘rampfotografie’. We zien een brandend huis, mensen in het water, een vrouw die aan een auto hangt. Met naast elke foto kleine zwart-witfoto’s van uitvergrote ogen. Verschrikte bikken die uit een film noir lijken te zijn geknipt, en ook weer verwijzen naar Luis Buñuel (Un Chien Andalou)en Fritz Lang (Metropolis).

Wat er is gebeurd, hult Prager in nevelen. Het doet er ook niet toe, want je verzint het vliegtuig- of bootongeluk er zelf wel bij, je ziet die auto boven een ravijn hangen. Het spanningsveld tussen voyeurisme en bekeken worden is in Compulsion het thema.

Los Angeles

Mooi in deze zaal is ook de foto die de titel levert van deze tentoonstelling: Silver Lake Drive. We zien een rotsblok en een verlaten auto met een open portier op een snelweg. Weer al die vragen. Deze foto doet erg denken aan het werk van de geweldige tableaufotograaf Gregory Crewdson. De foto maakt deel uit van een serie die hun titel ontlenen aan een plek in of rond Los Angeles. 

Als is het bij Prager maar de vraag of de foto’s echt daar gemaakt zijn, of dat die titels net zo goed gefingeerd zijn. Ook nu zijn de beelden hyper­reëel en is de lijn tussen echt (de werkelijke locatie) en niet echt (in scène gezet op de set) niet te ontwaren.

In de laatste zaal zijn onder de titel La Grande Sortie, Pragers meest recente foto’s en een film te zien. In de film, opgenomen tegen het decor van de Parijse Opéra Bastille, zien we een prima ballerina (Emilie Cozette) die tijdens een uitvoering al dansend totaal in paniek raakt door de blikken vanuit het publiek. Maar ze blijft dansen. Waarmee een link is gelegd met de serie Compulsion, waar het ook gaat over kijken en bekeken worden. En ook hier ontstaat de spanning die het prachtige werk van Prager op deze mooie tentoonstelling kenmerkt.

The Big Valley: Desiree Beeld Alex Prager

Alex Prager: Silver Lake Drive. Tot 4 september te zien in Foam, Keizersgracht 609. Kaarten op foam.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden