Afluisteren als kunstwerk

Altijd leuk, gesprekken in het openbaar afluisteren. New Yorkers kunnen de flarden van conversaties zelfs kwijt op een speciale website, overheardinnewyork.com. (Meisje 1: ''Ik ben grappig.'' Meisje 2: ''Niet waar.'' Meisje 1: ''Jawel, iedereen zegt dat ik heel grappig ben.'' Meisje 2: ''Natuurlijk zegt iedereen dat. Dat komt omdat je niet mooi bent.'') Misschien is New York wel het walhalla voor dit soort gesprekken, al weet je nooit of ze niet wat sterker aangezet worden door de luistervinkjes die ze wereldkundig maken.

Julika Rudelius (1968), woonachtig in New York en Amsterdam, heeft zo ongeveer haar beroep gemaakt van het afluisteren van mensen. Rudelius werd bekend met korte portretten, straatinterviews of gesprekken die met een camera op enige afstand in het geniep zijn opgenomen. De kijker wordt telkens deelgenoot van dialogen die authentiek lijken te zijn. Maar gaandeweg merk je dat in elk geval een deel van de scènes in Rudelius' video's zorgvuldig zijn ingestudeerd.

In Train bespreken enkele Hollandse jongens in een treincoupé het verschil tussen 'sletten' en 'leuke wijven'. Het gesprek blijkt door Rudelius te zijn opgevangen, waarna ze de jongens vroeg om het gesprek voor de camera te herhalen.

In haar laatste video Rites of passage, nu te zien bij galerie Diana Stigter, concentreert Rudelius zich op de taal van de macht. De toeschouwer volgt een reeks gesprekken van ambitieuze jongemannen en hun superieuren die, zo wordt gesuggereerd maar niet uitgesproken, werkzaam zijn bij de Amerikaanse regering.

Afzonderlijke flarden van conversaties worden afwisselend op twee schermen vertoond. ''Kun jij een charismatische leider worden? Hoe zorg je dat mensen jou volgen? Jij verwart de boodschapper met de boodschap. Je moet zorgen dat mensen de boodschapper volgen; de boodschap is niet belangrijk.''

Rites of passage werd gemaakt tijdens de laatste fase van de Amerikaanse verkiezingen en de onrust op Wall Street, wat de video hoogst actueel maakt.

Tegelijkertijd zijn het streven naar succes, de competitiedrift en de platitudes die gebezigd worden van alle tijden.

De video gaat vooral ook over de non-verbale communicatie tussen de oudere heren en hun protegés. Over de ongemakkelijk blik van jongens die door hun leermeesters worden gekeurd, een hand op hun schouder gelegd krijgen of bijna verlekkerd worden aangestaard.

Het lijkt allemaal spontaan en echt te zijn, maar tegelijk keren bepaalde tekstfragmenten bij verschillende figuren terug, wat de indruk versterkt dat alles ingestudeerd is.

Als een van de oudere mannen vervolgens vertelt dat hij zelf geen charismatische leider is, omdat hij vooral zichzelf wil blijven en om die reden ook geen acteur zou kunnen zijn, weten we dat we weer in Rudeliusland zijn gearriveerd. (KEES KEIJER)

Julika Rudelius. Study in obedience.
Galerie Diana Stigter, Elandsstraat 90. Tot en met 4 juli.

Julika Rudelius, Rite of Passage, 2009, Video still/C-print. Courtesy Galerie Diana Stigter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden