PlusInterview

AFK-directeur Annabelle Birnie over onvrede subsidies: ‘Het is nu niet meer aan ons’

De besluiten van het AFK over de vierjarige subsidies zorgen voor een hoop onvrede. Komende week buigt de gemeenteraad zich erover. AFK-directeur Annabelle Birnie: ‘Ik ben blij dat ik niet in hun schoenen sta.’

Het Amsterdamse museum Ons' Lieve Heer op Solder wordt met acute sluiting bedreigd. Reden: het wegvallen van subsidie en het teruglopende aantal bezoekers.Beeld Hollandse Hoogte / Patrick Post

Woensdag worden de besluiten van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) voor de verdeling van 19.680.000 euro voor vierjarige subsidies besproken in de raadscommissievergadering Kunst, Diversiteit en Democratisering. Als gevolg van een tekort aan budget zorgden die besluiten voor denodige reuring, zag AFK-directeur Annabelle Birnie.

Het advies van de Kunstraad, die 73,5 miljoen euro te verdelen had, werd eerder voor het overgrote deel overgenomen door de raad.

Nu is er op voorhand veel meer gedoe.

“De Kunstraad heeft een andere taak dan het AFK. Hun advies aan de wethouder is ook eerder, dus wie is afgewezen, heeft daarna nog de mogelijkheid om bij het AFK aan te vragen. Feitelijk had iedere aanvrager kunnen weten dat het AFK minder budget had, maar alle instellingen denken – of hopen – natuurlijk dat ze gehonoreerd zullen worden. Er zijn veel instellingen die een positief advies hebben gekregen, maar nadat wij onze taak conform onze opdracht hadden uitgevoerd en – ik benadruk het nog maar eens – er een fantastische lijst aan toepassingen lag, bleek dat er onvoldoende geld beschikbaar is voor alle honorabele instellingen.”

Hoe komt dat?

“Het AFK heeft niet alleen maar vierjarige regelingen, er is een heel bouwwerk aan regelingen om cultuur te ontwikkelen in alle stadsdelen van de groeiende stad. Als je daarin slaagt – en dat doen we, de tweejarige regeling heeft heel goed gewerkt – komt er meer druk op het budget voor de vierjarige subsidie.”

Afgelopen week riepen 29 Amsterdamse theatergroepen die wél geld krijgen in het nieuwe Kunstenplan in deze krant wethouder Meliani op om extra te investeren in de andere positief beoordeelde theaterinstellingen. U deed een vergelijkbare oproep toen u de adviezen van het AFK publiceerde. Is dat reëel in deze tijd, met corona en instortende bruggen?

“Dat is een vraag voor de wethouder; het is nu aan de politiek om te kijken wat ze kunnen en willen doen voor de sector. Wij hebben een taak binnen hetzelfde systeem en die hebben we uitgevoerd. Daarna is het niet meer aan ons. Maar het raakt me wel, in deze tijd. Het is voor niemand eenvoudig om een taak uit te voeren die nu eenmaal beperkingen kent.”

Had het AFK niet van tevoren kunnen zeggen: op basis van een ruwe schatting komen we ­miljoenen tekort, dus deze opdracht kunnen we niet uitvoeren?

“De Kunstraad heeft vier jaar geleden in een rapport aan de gemeente geschreven dat er veel meer budget nodig is voor kunst en cultuur. Volgens mij ging het om 40 miljoen euro; zo bezien zijn we met de 6,6 miljoen die het AFK nu tekortkomt nog goedkoop uit.”

De zakelijk leider van Nieuw Vocaal Amsterdam, dat ondanks een positief advies geen subsidie krijgt, bepleitte eerder dat de positief beoordeelde instellingen in alle acht disciplines evenveel recht hebben op extra geld.

“Wat wij zagen is dat er vanwege de hoge budgetdruk in de discipline theater onevenredig weinig is toegekend in vergelijking tot de overige disciplines. Daar ligt het percentage toekenningen gemiddeld rond 60 procent, bij theater is het 35 procent. Daarom hebben we de wethouder gevraagd om na te gaan of er 1,9 miljoen euro extra beschikbaar kan worden gesteld. Daarbij zijn we niet over één nacht ijs gegaan; omdat we weten dat ieder voorstel gevolgen kan hebben voor onze andere instellingen en makers.”

Columnisten als Martin Sommer en Theodor Holman braken een lans voor Museum Ons’ Lieve Heer op Solder, dat met sluiting wordt bedreigd omdat het ondanks een positief advies geen subsidie krijgt. Beiden stellen dat dat komt omdat het museum niet divers genoeg zou zijn.

“Dat verraste me. Niet hun pleidooi, maar dat ze zo heftig reageerden op het diversiteitscriterium, want dat werd door onze adviseurs juist als voldoende beoordeeld.”

Ze zucht: “Wat moet ik er verder op zeggen? Ik vind het soms onverklaarbaar waar al die meningen vandaan komen, maar dat geldt ook voor veel andere onderwerpen in onze maatschappij; als mensen boos zijn, komt het vaak op een manier naar buiten die niet altijd op feiten is gestoeld en waar net zoveel mensen die je niet hoort het mee oneens zijn.”

CDA-fractievoorzitter Diederik Boomsma had het in dezelfde context over ‘terminologisch pigmentgeneuzel’.

“Volgens mij is Boomsma daarop terug­gekomen.”

Of het nu komt door het diversiteitscriterium of niet, feit is dat Ons’ Lieve Heer op Solder geen subsidie krijgt toegekend van het AFK. En dat de kans groot is dat dat gevolgen heeft voor het voortbestaan.

“Dat is zo en dat raakt me, ook voor de andere instellingen die niet toegekend kunnen worden. Maar door de schaarste van de middelen hadden we nu eenmaal geen gemakkelijke taak. Het woord is nu aan de politiek; mocht de raad gehoor geven aan de vele steunbetuigingen, is dat hun beslissing. Maar het zal niet gemakkelijk zijn om daar weer dekking voor te vinden. Het is echt een ingewikkelde kwestie, ik ben blij dat ik niet in hun schoenen sta.”

Lodewijk Asscher spreekt van ‘subsidieverlening op de Titanic’. Het verdelen van subsidies heeft geen zin, want veel culturele instellingen stevenen af op een faillissement.

“Mij is op dit moment niet bekend dat er door het AFK gehonoreerde instellingen zijn die het volgende Kunstenplan niet halen. Maar het is natuurlijk ook heel erg dat er andere gesubsi­dieerde en niet-gesubsidieerde instellingen failliet gaan en dreigen te gaan.”

Als de raad niet anders besluit, heeft Ons’ Lieve Heer op Solder nog andere opties?

“Er zijn altijd andere mogelijkheden, ook bij het AFK. We hebben bijvoorbeeld projectsubsidies, maar die zijn minder structureel dan een vier­jarige subsidie, dus dat vereist wel iets van de organisatie.”

Juist op dat vlak had het AFK wél kritiek op Ons’ Lieve Heer op Solder.

“In het advies staan inderdaad een aantal vragen over de bedrijfsvoering. Voor alle duidelijkheid: het is geen kritiek, je moet het zien als aanbevelingen, zodat een instelling kan zien wat er in vergelijking met andere aanvragen beter kan. Instellingen vallen vaker over de bewoording van onze adviezen als ze teleurgesteld zijn dan bij een toekenning. Hoewel, er was ook een organisatie die ons naar aanleiding van een advies liet weten dat het weliswaar jammer was dat ze waren afgewezen, maar dat ze nu in ieder geval een document hadden waar ze mee vooruit kunnen. Dat kan dus ook.”

Annabelle Birnie, directeur Amsterdams Fonds voor de Kunst sinds mei 2017.Beeld Eva Plevier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden