Annabelle Birnie: ‘Ik bemoei me niet met de nominaties.’

Plus Interview

AFK-directeur Annabelle Birnie: ‘De Amsterdamprijs heeft geen politiek doel’

Annabelle Birnie: ‘Ik bemoei me niet met de nominaties.’ Beeld Eva Plevier

Na rijp beraad van een vakjury zijn van ruim 500 voordrachten nog negen genomineerden over voor de Amsterdamprijs. De komende negen weken stellen ze zich voor.

Annabelle Birnie (1968) is directeur van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK), dat sinds 2002 de Amsterdamprijs toekent aan drie kunstenaars of instellingen die een bijzondere en stimulerende bijdrage leveren aan kunst in de hoofdstad. Op basis van gemotiveerde voordrachten van Amsterdammers wordt ieder jaar een longlist opgesteld, een vakjury bepaalt vervolgens drie genomineerden in drie categorieën: ‘Stimuleringsprijs’, ‘Beste prestatie’ en Bewezen kwaliteit’.

In de drie jaar dat Birnie de genomineerden nu mag bellen om het heuglijke nieuws te melden, ontwaarde ze een opmerkelijke trend. “In mijn eerste jaar was er één die antwoordde dat ze niet bij de bekendmaking kon zijn omdat ze dan niet in Nederland was. In mijn tweede jaar waren het er twee, nu zeven. Je ziet dat de stad steeds internationaler wordt; Amsterdams talent timmert ook over de grens aan de weg.”

Waarom is de Amsterdamprijs ooit in het leven geroepen?

“We reiken de prijs in deze vorm voor de zestiende keer uit. Daarvoor waren het achttien grote en kleine kunstprijzen, voor beeldende kunst, grafisch ontwerp, toneel, choreografie, proza en poëzie, noem maar op… Om ervoor te zorgen dat de prijs meer impact heeft, zijn ze samengevoegd. Om de talenten die de stad rijk is optimaal in het zonnetje te zetten.”

Waarom wordt de longlist opgesteld op voordracht van ‘gewone’ Amsterdammers?

“Je hebt de Koninklijke Prijs voor Schilderkunst, de Prins Claus Awards, de Anjers… Maar dit is de Amsterdamprijs, en die is van de Amsterdammers! Er zijn ruim 500 verschillende kunstenaars en instellingen voorgedragen door stadgenoten. Er zijn instellingen die hun achterban hebben gemobiliseerd om genomineerd te worden; sommige Amsterdammers hebben meerdere nominaties ingestuurd – dat mag allemaal. Voordat ik hier directeur werd heb ik er ook weleens een ingestuurd.”

Vorig jaar, bij het aantreden van Touria Meliani, die diversiteit tot speerpunt van haar beleid benoemde, waren de nominaties opvallend divers. Is dat beleid?

“Nee, de Amsterdamprijs heeft geen politiek doel, wij willen zélf zo veel mogelijk Amsterdammers bij de prijs betrekken en ervoor zorgen dat ie voor iedereen is. Daarom werken we bijvoorbeeld samen met de vloggers van My Daily Shot of Culture; daardoor komen de inzenders minder uit één bepaalde hoek.”

“Maar de lijst met genomineerden is al veel langer breed en divers. Toen Well Made Productions twee jaar geleden de Stimuleringsprijs won, werd dat gezien als een trendbreuk, er werd gezegd dat dat te maken had met mijn aanstelling als directeur. Maar je kunt toch niet zeggen dat de prijs onder mijn voorganger Clayde Menso niet divers was.”

De nominaties en de winnaars worden bepaald door een vakjury. Waarom?

“Ik vind het belangrijk dat iedereen iemand kan voordragen, maar ook dat er een professionele jury vervolgens naar kijkt.”

Hoe doen ze dat?

“Dat weet ik niet, want ik ben daar niet bij. Ze hebben natuurlijk allemaal hun eigen achtergrond en kennis en ze hebben de mogelijkheid om iedereen en alles te bezoeken en te onderzoeken. Zo komen ze tot een shortlist, en als die eenmaal is bekendgemaakt is er nog voldoende tijd om de genomineerden nog beter te leren kennen. Na de zomer komen ze bij elkaar om een besluit te nemen over de winnaars.”

Bemoeit de directeur zich persoonlijk met de prijs?

“Nee, maar wel met het systeem; wij bepalen de reglementen en de categorieën. Maar ik bemoei me niet met de nominaties, het advies daarvoor komt van een onafhankelijke jury, die wordt benoemd door de Raad van Toezicht. Volgens de reglementen hoef ik het advies van de jury overigens niet over te nemen.”

Is dat weleens gebeurd?

“Nee, ik respecteer de keuze van de jury. Maar ik vond het heel ingewikkeld dat Robby Müller in 2017 wel was genomineerd in de categorie ‘bewezen kwaliteit’, maar niet werd bekroond. Ik heb er lang en breed met alle betrokkenen over gesproken en ik waardeer het enorm hoe Robby en Andrea Müller er zelf mee zijn omgegaan. En daar wil ik het graag bij laten.”

Kende u alle genomineerden van deze editie?

“Ik kende het werk van filmmaker Sam de Jong niet. Ik heb hem intussen wel gesproken en ik ga binnenkort iets van hem zien.”

Wat vindt u van het rijtje genomineerden?

“Ze zijn ongelooflijk goed en dat maakt me blij; Amsterdam heeft heel veel talent en kwaliteit op het gebied van kunst en cultuur.”

Kun je eigenlijk vaker genomineerd worden?

“Ja, over de jaren heen kan dat zeker. Oorkaan werd in 2013 en in 2017 genomineerd. Toneelgroep Amsterdam werd in 2013 genomineerd als theatergezelschap, in 2015 wonnen Ivo van Hove en Jan Versweyveld samen de Amsterdamprijs voor bewezen kwaliteit. Het komt niet vaak voor, maar als een jury goede argumenten heeft kan dat zeker.”

De uitreiking is 15 oktober in De Meervaart, in Amsterdam-West.

“Ja dat is leuk. Twee jaar geleden, toen ik hier net was begonnen, durfde ik het nog niet aan. Ik was bang dat er niet voldoende publiek zou komen voor die grote zaal. Mensen uit het centrum hadden destijds moeite om de fiets te pakken, maar dat is nu geen issue meer. We zijn met elkaar heel anders naar de stad gaan kijken – ook daar vervult kunst een belangrijke rol in.”

Op de vorige edities werd de prijs uitgereikt door de cultuurwethouder, nu door burgemeester Femke Halsema.

“Ze heeft met veel liefde en plezier de burgemeesterswoning ter beschikking gesteld voor de bekendmaking. En mij direct laten weten dat ze de prijs graag persoonlijk wil uitreiken. Ik vind dat een heel positief teken.”

De shortlist

Bewezen kwaliteit

- theatermaker/mime-speler Karina Holla
- modeontwerper Fong Leng
- choreograaf/directeur Het Nationale Ballet Ted Brandsen

Beste prestatie

- internationaal podiumkunsten- festival Flamenco Biënnale
- documentairemaker Aboozar Amini
- cabaretier Micha Wertheim

Stimuleringsprijs

- beeldend kunstenaar RaQuel van Haver
- conceptuele club/ Sociëteit Sexyland
- filmmaker Sam de Jong

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden