PlusNieuws

Advies aan minister OCW: veranker aankopen erfgoed goed in de wet

Om te zorgen dat Nederland in de toekomst Rembrandts en belangrijke VOC-stukken kan blijven kopen, ligt er nu een plan om een aankoopfonds te verdubbelen en in de wet te verankeren.

Schilderijen van Rembrandt in de Queen's Gallery in Londen. Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Schilderijen van Rembrandt in de Queen's Gallery in Londen.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

“Erfgoed is ontzettend belangrijk voor een land; met erfgoed laat je zien wie we waren en wie we zijn. Daar hoort een stevige financiële basis bij,” stelt Sybrand van Haersma Buma, voorzitter van de Commissie Collectie Nederland. Om dit te realiseren moet het Nationaal Aankoopfonds worden verankerd in de Erfgoedwet, zegt de commissie in een advies aan demissionair minister Van Engelshoven (OCW). Het beschikbare budget in het fonds moet worden verhoogd van 50 naar 100 miljoen euro: 50 miljoen voor de grote aankopen van musea via het Mondriaan Fonds, 35 miljoen voor aankopen in het kader van bescherming en 15 miljoen voor schadedekking in het geval van bruiklenen.

Op dit moment wordt het Nationaal Aankoopfonds niet alleen voor aankopen gebruikt. Dit is mogelijk omdat de doelstellingen niet wettelijk zijn vastgelegd. Zo besloot de Tweede Kamer vorig jaar bijvoorbeeld om de subsidiëring van Scapino Ballet Rotterdam en Eurosonic Noorderslag uit het fonds te betalen. Dit moet in de toekomst op een andere manier worden opgelost, aldus Van Haersma Buma cum suis.

De Commissie Collectie Nederland, waarin behalve Van Haersma Buma onder anderen Meta Knol, Wayne Modest en Axel Rüger zitting hebben, adviseert om nieuwe criteria te formuleren: welk erfgoed moet voor bescherming door de overheid in aanmerking komen?

Het zou daarbij moeten gaan om ‘onvervangbare’ en ‘cultuurhistorisch of maatschappelijk onmisbare’ cultuurgoederen, verzamelingen en ensembles. De bestaande criteria ‘van uitzonderlijke schoonheid’ en ‘van wetenschappelijk belang’ komen daarmee te vervallen; die worden meegenomen in de weging van het cultuurhistorisch en maatschappelijk belang.

De commissie schaart nadrukkelijk ook ensembles onder cultureel erfgoed: ‘Deze gebouwen met cultuurgoederen zijn één geheel, vaak gesamtkunstwerken en dienen als zodanig beter te worden beschermd’. ‘Dat geheel geeft een beeld van de rijkdom, complexiteit en diversiteit van het Nederlandse roerend cultureel erfgoed en fungeert daarmee als een spiegel van de Nederlandse identiteit.’

Het Nationaal Aankoopfonds – of Museaal Aankoopfonds – bestaat sinds januari 1999 en wordt gebruikt voor museale aankopen van nationaal belang, voor (spoed)aankopen van objecten die op de lijst staan behorende bij de Wet Behoud Cultuurbezit en als dekking voor de indemniteitsregeling (een garantie­regeling waarbij de Nederlandse staat een deel van het risico van een bruikleen op zich neemt).

Brueghel, Monet

Tussen 1999 en 2017 is er 25 keer een beroep gedaan op het Nationaal Aankoopfonds. Het aantal aankopen per jaar varieerde van 1 tot 6, het totale aankoopbedrag per jaar varieerde van 100.000 euro in 2010 tot 30 miljoen in 2015.

De aankopen waren zeer divers van aard. Zo werd in 2001 de aankoop van schilderijen van Jacob Jordaens en Jan Brueghel de Oude voor het Rijksmuseum ondersteund en die van een Claude Monet voor het Van Gogh Museum, in 2005 waren het VOC-kaarten voor het Maritiem Museum Rotterdam, historische vuurwapens voor het Legermuseum en boeken uit de collectie Bibliotheca Philosophica Hermetica voor de Koninklijke Bibliotheek. In 2015 werd de aankoop van Rembrandts portretten van Marten Soolmans en Oopjen Coppit door het Rijksmuseum ondersteund met 30 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden