PlusInterview

Actrice Kimberley Agyarko: ‘Als je van je anders zijn je kracht maakt, word je meer jezelf’

Kimberley Agyarko : 'Er is nog weinig representatie van verhalen van mijn eigen cultuur.' Beeld Elzo Arsenio
Kimberley Agyarko : 'Er is nog weinig representatie van verhalen van mijn eigen cultuur.'Beeld Elzo Arsenio

Voor de tweede keer in haar leven speelt actrice Kimberley Agyarko (26) in een ‘all-black’ cast. Zij is onder meer de heks in Kirikou en Karaba de toverheks, een jeugdvoorstelling van de Toneelmakerij. ‘Het is een West-Afrikaans sprookje.’

Lorianne van Gelder

Agyarko was tien toen ze naar Nederland kwam vanuit Ghana, West-Afrika, maar Kirikou en Karaba de toverheks kende ze niet. Het is niet het Roodkapje van West-Afrika. Theatermaker Carmen Lamptey kende het wel, het is haar lievelingsverhaal. Ze zag de animatiefilm die van de vertelling werd gemaakt (uit 1998 door Michel Ocelot) eindeloos vaak.

Maar Agyarko voelde zich wel meteen verwant met Kirikou en Karaba, en was vereerd toen Lamptey haar vroeg mee te spelen in de voorstelling die ze maakt voor De Toneelmakerij. Ze zijn allebei geboren in Ghana en herkenden zich in Kirikou, een baby die al in de buik van zijn moeder op zoek gaat naar de waarheid, op een nieuwsgierige, heldhaftige wijze.

Wat Agyarko aansprak, was het feit dat Kirikou een verhaal is uit de contreien van waar ze vandaan komt. Maar ook dat de voorstelling een ‘all-black’ cast heeft (alle acteurs, maar ook de kostuumontwerper, scenograaf en de componist hebben Surinaamse, Caribische of Afrikaanse wortels) maar nu eens niét over racisme of discriminatie gaat.

“Natuurlijk zijn die onderwerpen belangrijk,” zegt Agyarko, die opgroeide in Amsterdam, en twee jaar geleden afstudeerde aan de Toneelacademie in Maastricht. “Maar het leven is ook zo veel meer dan dat. Er zijn zo veel andere verhalen te vertellen.”

Scènebeeld uit Kirikou en Karaba de toverheks. Beeld Carmen Lamptey
Scènebeeld uit Kirikou en Karaba de toverheks.Beeld Carmen Lamptey

Ghanese woordjes

Het sprookje zelf is een magische vertelling, over hekserij en mannen in robots toveren, maar de thema’s zijn hartstikke aards. Zowel Kirikou als Karaba zijn anders dan anderen en de dorpelingen vinden dat maar raar. Ze worden buitengesloten en beschuldigd van van alles en nog wat, maar als ze uitgaan van hun kracht lossen ze de problemen van het dorp op.

Het is een universeel verhaal. “Als je van je anders zijn je kracht maakt, word je meer jezelf en gaan mensen zien dat je bijzonder bent. Dat willen we de kinderen meegeven: blijf altijd jezelf, ondanks wat andere mensen over je zeggen. Het gaat ook over dat wat heel lang een waarheid is niet de waarheid hoeft te zijn, en dat je altijd vragen moet stellen en nieuwsgierig en kritisch mag zijn.”

Behalve de tekst is ook de muziek Afrikaans geïnspireerd, afrobeat meets Caribische sound, en de taal is verweven met Ghanese woorden.

Ze spelen dit seizoen alleen in Amsterdam, in het Bijlmer Parktheater, de Meervaart en de Krakeling. Voor Agyarko is dat betekenisvol. “Ik denk dat veel kinderen met een biculturele achtergrond hun cultuur of identiteit niet direct herkennen in de verhalen die in het theater worden verteld. Ik weet dat Carmen zich vurig inzet om theater te maken dat jongeren in de Bijlmer aanspreekt, dat ook hun leefwereld weerspiegelt en beeldvorming aanscherpt."

Niet uitleggen

Hoewel het jeugdtheater de afgelopen jaren in een veel hoger tempo divers is geworden dan het volwassen theater – van het soort verhalen dat wordt verteld tot de acteurs die erin spelen – is er nog altijd een wereld te winnen, ziet Agyarko. “Ik denk dat er nog weinig representatie is van verhalen van mijn eigen cultuur. Daarom is het zo belangrijk dat kinderen zien dat er zwarte acteurs en een zwarte actrice op de vloer staan, een representatie van henzelf. Het is zo essentieel voor de beeldvorming. Je krijgt het gevoel dat je er mag zijn.”

Ze hoort wel eens van vrienden dat ze niet naar de schouwburg gaan, omdat de verhalen hen niet raken. “Ik snap dat wel, je wilt een stukje van jezelf terug zien, hetzij in de taal, in de muziek of in het verhaal. Dat geldt voor iedereen, maar de meeste theatermakers zijn nog altijd wit en alle kunstenaars vertrekken in eerste instantie vanuit zichzelf, dus ik begrijp dat je je dan als kind van Ghanese ouders afvraagt; maar waar is de connectie met mij?”

Zelf hunkerde ze op de Toneelacademie ook naar auteurs en verhalen van zwarte mensen. “Ik kan ook Shakespeare en Tsjechov spelen, maar soms wil ik ook iets spelen vanuit een verhaal dat iets zegt over mijn identiteit.”

Dat vindt ze nu ook zo fijn aan spelen met een cast van zwarte acteurs. “Het is tof. En het is belangrijk omdat we als zwarte acteurs gewoon een verhaal mogen vertellen dat wij belangrijk vinden. Niet tegenover een witte cultuur of tegenover een wit verhaal, maar gewoon over ons als mensen en onze cultuur. Met Leandro Ceder, Fjodor Josefzoon en Carmen ontstaat ook een soort familiegevoel en herkenning, in de muziek en in het sprookje. We hoeven onszelf niet uit te leggen.”

“Maar het leukste is dat deze voorstelling een speeltuin is. We mogen weer even kind zijn.”

Kirikou en Karaba de toverheks (5+), première 7 mei in het Bijlmer Parktheater, en daarna nog tot 29 mei te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden