Plus

Acteurs spreken zich uit over slechte contracten

De rechtszaak die een deel van de cast tegen de producent van musical Sky aanspande, staat model voor een groter probleem in de musicalwereld. Acteurs durven zich er nauwelijks over uit te spreken.

De musical Sky stopte in juni, waardoor de cast een half jaar zonder inkomen kwam te zitten Beeld Deen van Meer

Actrice Lone van Roosendaal weet dat ze zich niet populair heeft gemaakt bij haar voormalige werkgever: de producent van de dit jaar geflopte musical Sky. Maar ze vond het 'tijd dat dit eens wordt aangekaart', vertelt ze.

'Dit', dat is het onvoordelige contract dat zij en haar medespelers volgens een deel van de cast hebben ondertekend.

Negen castleden spanden een rechtszaak aan tegen producent Sky Netherlands BV, het bedrijf van onder anderen Robin de Levita, een van de belangrijkste theaterproducenten van Nederland. De Levita maakte eerder Soldaat van Oranje en Anne, de toneelvoorstelling over Anne Frank in Theater Amsterdam.

Tegenvallende kaartverkoop
Sky was de tweede productie van Theater Amsterdam, maar moest na drie maanden van de planken worden gehaald wegens tegenvallende kaartverkoop. Van Roosendaal speelde de moeder van de hoofdrolspeelster.

Het is de eerste keer dat Van Roosendaal of een van de andere castleden zich publiekelijk uitspreekt over de zaak. Er loopt nog een hoger beroep en dat willen ze niet in gevaar brengen. Ook wil Van Roosendaal voorkomen dat de indruk ontstaat van 'moddergooierij'.

Minder beschermd
Naast Van Roosendaal spanden onder anderen acteurs Joël de Tombe, Daisy Duin en Boy Oote­man een zaak aan. Dat Van Roosendaal nu toch wat zegt, doet ze uit principe, vertelt ze.

"Ik vind dat er een verandering moet komen in de musicalwereld. In de commerciële sector heb je als acteur geen CAO. Dat is voorbehouden aan gesubsidieerde gezelschappen. Ook zijn wij minder beschermd als we werkloos worden."

"Zeker voor de jonge mensen is dat schadelijk. Je moet namelijk een minimumaantal weken per jaar hebben gewerkt om in aanmerking te komen voor WW. Bij Sky kwamen veel van de jonge mensen daar niet aan, dus zij krijgen niets. Producenten zouden daar een gezondere rol in moeten gaan spelen."

Stekker eruit
Van Roosendaal doelt op de zogeheten projectclausule, die in de meeste musicalcontracten staat. Die houdt in dat acteurs zich voor de volledige contractperiode vastleggen. Zij mogen in de tussentijd geen andere klussen aannemen.

Andersom behoudt de producent het recht om de stekker uit de productie te trekken wanneer die niet loopt. In het geval van Sky hadden veel acteurs een contract dat eindigde in januari 2017, maar de musical stopte al in juni 2016.

De castleden stonden vanaf dat moment zonder salaris op straat, midden in het seizoen, en zonder kans om snel nieuwe opdrachten te krijgen.

Klokkenluider Lone van Roosendaal Beeld Bas Czerwinski/ANP

"Producenten proberen zo veel mogelijk risico's op werknemers af te schuiven," zegt Pepijn ten Kate van vakbond FNV Kunstenbond. "Je kunt als producent bijvoorbeeld ook zeggen: als het niet loopt, dan betalen we je nog drie maanden zodat je tijd hebt om iets nieuws te zoeken."

Groot risico
Volgens de vakbond zijn nadelige contracten een groot probleem in de musicalwereld, waar bijna niemand tegen durft op te treden. De musicalwereld is klein, met maar enkele grote producenten. Wie als herrieschopper te boek staat, krijgt geen opdrachten.

Ten Kate: "Er zijn zat acteurs die een punt willen maken, maar je neemt een heel groot risico. Een grote naam kan dat misschien maken, maar voor de rest geldt: voor jou tien anderen."

Ten Kate stelt dat vanuit de hoek van Stage Entertainment, het productiebedrijf van Joop van den Ende en Albert Verlinde, ook vaak klachten komen van acteurs.

Niet welkom
"Maar summier," zegt hij. "Ik weet dat in ieder geval in het verleden in de arbeidsvoorwaarderegeling stond dat die geheim waren. Je was sowieso niet erg welkom bij Joop van den Ende als je lid van een vakbond was. Dat vond hij maar niets."

Ook anno nu is het niet altijd pluis bij Stage, stellen acteurs en vakbond. Zo dreigde een deel van de cast van het vorig jaar gestopte Billy Elliot met een rechtszaak, omdat de voorstelling net als bij Sky eerder stopte.

De zaak werd geschikt en afgesproken is dat niemand zich erover uit laat. Jurist Michel Blom, die zich voor de acteurs inzet, mag wel zeggen dat er nog een zaak aankomt over het aantal uren dat de cast beschikbaar moest zijn per week. Een woordvoerster van Stage Entertainment zegt nu niet op de kwestie in te kunnen gaan.

Kortingen
Sijtze van der Meer van Act, een belangenvereniging voor acteurs, bevestigt dat praktijken zoals bij Sky en Billy Elliot 'al jaren aan de gang zijn'. Volgens hem komt het nu bovendrijven omdat het met de musical als genre niet zo goed gaat.

"Vroeger programmeerde je een musical en die draaide zo twee jaar. Nu hebben musicals te maken met kortingsacties als twee voor de prijs van één en de crisis heeft ook geen goed gedaan. Projectclausules staan in bijna alle contracten. Ze hadden eerder alleen minder gevolgen."

Lone van Roosendaal stelt eveneens dat Sky exemplarisch is voor een groter probleem en dat ze niets tegen de producenten van Sky in het bijzonder heeft. "Bij andere producties hoorde je niets, omdat die de rit hebben afgemaakt."

Dat veel acteurs bang zijn om zich uit te spreken, begrijpt ze heel goed. Zelf zegt ze die angst nu te willen doorbreken, omdat ze denkt dat het belangrijk is dat iemand het doet. "Met niets zeggen win je de oorlog niet. Iemand moet zijn nek uitsteken."

Hoger beroep

Op 9 december dient het hoger beroep in de zaak van de castleden van Sky tegen de producent van de musical. In juli beslistte de rechter in deze zaak in het voordeel van de producent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden