Plus

Acteur Ian Bok: 'Ik heb minder angst en meer zin'

Acteur en theatermaker Ian Bok (44) is een laatbloeier. Hij studeerde op zijn 35ste af, haalde op z'n 40ste zijn rijbewijs. Nu staat hij in het DeLaMar met de legende van De Huilende Kers. 'Ik dacht dat ik mijn intelligentie moest bewijzen.'

Bok: 'Maarten en ik delen een soort creatieve ruimte in onze hersenen' Beeld Charlotte Odijk

'Zo, hallo kuiken!" roept Ian Bok als hij zijn wollen muts van zijn hoofd trekt en er een warrige bos blond haar vrijkomt. "Ben ik even blij dat er vandaag geen foto wordt gemaakt."

Met zijn zeiljack, hoge bruine laarzen en shagpijpje is het moeilijk voor te stellen dat hij de komende dagen in de huid zal kruipen van kungfumeesters, draken, theedames en andere figuren uit de Oost-Aziatische cultuur.

"Kunugurukaaii, ushimiya tanggango, ghai!" In een mum van tijd verandert de oer-Hollandse man in een imposante samoerai, een lid van de oude Japanse krijgsadel, met bijbehorende klank, houding en handgebaren.

Het is slechts een voorproefje, want de komende weken vertelt Bok met Maarten Heimans in een vijftig minuten durend theaterstuk de legende van De huilende kers.

Zonder kostuums, decors of andere ingewikkelde opsmuk doet het stuk denken aan kinderspel, waarin wordt gevochten met stokken als zwaarden. Toch won de voorstelling in 2006 de IT's award en de Fringe Award, waarna ze met de voorstelling door Europa trokken. Nu, tien jaar later, speelt het duo de voorstelling opnieuw, in de Rode Foyer in het DeLaMar Theater.

Toen ik je net bezig zag, met al die gekke stemmetjes, extreme mimiek en vechtbewegingen, dacht ik: is deze voorstelling niet doodvermoeiend?
"Dodelijk! Terwijl we geen moeilijke vechtmoves doen, maar vooral veel onzinvechtstijlen. Zo heeft Maarten een jazzmusical kungfustijl, waardoor hij klappen blokt met 'jazzhands'. In een bloedhete punkrockkelder in Praag waren we zo aan het zweten dat we wit wegtrokken en Maarten flauwviel. We persen onszelf echt uit voor het publiek."

Hoe zou je jullie samenwerking omschrijven?
"Maarten en ik delen een soort creatieve ruimte in onze hersenen. Als ik een liedje inzet, valt hij direct in. Toch heeft dat wel even geduurd. Ik kwam op mijn 32ste in de tweede klas van de Toneelschool in een klas met kinderen die twaalf jaar jonger waren. Onder wie Maarten. Tijdens een les moesten we iemand noemen die 'présence' had.

Bok: 'Ik moest me iedere les bewijzen' Beeld Charlotte Odijk

Velen noemden Michael Jackson of Nelson Mandela, maar ik zei: Maarten. Hij is drie maanden doodsbang voor me geweest, omdat hij dacht dat die oude man in zijn klas verliefd op hem was."

Wat was er de oorzaak van dat je pas zo laat in de toneelwereld terechtkwam?
"Ik heb heel lang geleefd met het idee dat ik een academische titel nodig had. Dat ik mijn intelligentie moest bewijzen. Voer voor psychologen. Het idee dat ik in mijn levensonderhoud kon voorzien als acteur, vond ik heel moeilijk. Ik heb eerst industrieel ontwerpen gestudeerd in Delft, maar ik acteerde wel bij mijn studentenvereniging. Toen ik ervoor durfde te gaan, werd ik afgewezen bij alle toelatingen. Maastricht, Arnhem en Amsterdam. Ik besloot communicatiewetenschappen te gaan studeren."

De studie voor mensen die het echt niet meer weten.
"Klopt. Toen ik op een gegeven moment drie weken naar dezelfde pagina in een boek had zitten staren, dacht ik: Ian Bok, je wilt al eeuwen acteur worden. Is het na zes jaar aanklooien niet eens tijd? Dat is het kantelpunt geweest. Ik schreef me uit en begon als freelance acteur."

Maar zeiden castingdirectors dan niet: 'En wie ben jij?'
"Ik kreeg wel vragen, maar ik was niet meer bang. Bij de eerste filmrol die ik kreeg, zei ik: 750 gulden voor een draaidag. Ik dacht: nu gaan we het ook echt doen en niets anders. Het besef dat ik hier echt van moest zien te leven, werd ineens een gigantische motor."

Je werd pas op je 32ste toegelaten tot de Toneelschool. Wat zagen ze toen in je wat ze eerder niet zagen?
"Het is uniek hoe dat is gegaan. André Veltkamp, toen dramaturg op de opleiding, had me zien spelen en vond me goed. Van hem mocht ik in het tweede jaar instromen, geheel buiten alle regels om. Ruut Weissman zei een half jaar later tegen me: 'Ik had jou nooit binnengelaten. Je hebt zo'n mazzel gehad dat ik er die dag niet was.'"

En hadden je klasgenoten daar geen moeite mee?
"Ik moest me wel bewijzen. Ik had dan wel geen auditie gedaan, toch voelde het alsof ik tot het begin van het vierde jaar auditie deed. Ik moest me elke les bewijzen."

Ben je eigenlijk in meer dingen in je leven een laatbloeier?
"Nou, ik ben op mijn 35ste afgestudeerd, heb op mijn veertigste mijn rijbewijs gehaald, had op mijn 42ste mijn leven financieel een beetje op de rit en nu ben ik 44 en zoek ik nog een leuke vrouw. Dus tja..."

"André Veltkamp zei: 'Ian, als het over anderen gaat, zie je dingen glashelder, maar als het over jezelf gaat, trekt er en dikke mist op.' Dat kan onhandig en zelfs pijnlijk zijn."

Pijnlijk omdat je mogelijk al veel verder had kunnen zijn?
"Ik zeg niet dat ik dan geen andere rare omzwervingen had gemaakt, maar ik denk dat het handiger was geweest als ik op mijn twintigste naar de Toneelschool was gegaan. Dan had ik wat flexibeler geleerd. En ik zag er ook nog teringgoed uit toen ik twintig was."

Vis je nu naar een compliment?
"Haha, ja."

Zeg, de voorstelling gaat over de legende van De Huilende Kers. Vanwaar die naam?
"Vergeet de ondertitel niet: De kersenbloesem waait verder dan men de pit kan spuwen. Diep, he? Veel Chinese opera's hebben soortgelijke namen. De droevige peer of De dappere druif."

Een huilende kers dus. Wat houdt de legende van De Huilende Kers precies in?
"We spelen een tweeling die door een vloek gedoemd is elkaar te vermoorden. Onze moeder besluit ons daarom te scheiden, maar uiteraard worden we beiden grote samoerais en treffen we elkaar op latere leeftijd alsnog. Net zoals in Oedipus."

"Het leuke aan de voorstelling is dat we doen wat iedereen doet als kind. Riddertje spelen met een stok als zwaard. Zelfs voor mensen die niet gewend zijn aan moeilijke highbrow theatervoorstellingen is dit herkenbaar."

De voorstelling hebben jullie tien jaar geleden al gespeeld, hoe ben je gegroeid in die jaren?
"Ik heb er wat minder angst voor en er meer zin in."

Minder angst waarvoor?
"Om te falen."

Is waardering belangrijk voor je?
"Natuurlijk. Dit is een applausgerelateerd beroep, dus waardering hoort bij het ritueel. Het is onderdeel van de transactie. Als ik iemand niet mee krijg in een fantasie­wereld, is het product niet goed."

Je tegenspeler ontving voor zijn rol als Ramses Shaffy een Gouden Kalf, de Zilveren Nipkowschijf, zelfs een Emmy. Hoe kijk je daar tegenaan?
"Voordat hij zo bekend werd was er al zo'n enorme klik en dat is godzijdank nooit veranderd. Het is zo veel groter dan het succes. Op sommige collega's ben ik zeker jaloers, maar niet op Maarten."

Op wie dan wel?
"Op van die mannen van mijn leeftijd die weer de zoveelste grote filmrol krijgen over wie je mensen hoort roepen: 'Oh, die is zo leuk!'. Dan denk ik: flikker toch op! Maar het zijn er maar weinig hoor. De meesten gun ik het."

Maar je gunt het jezelf toch ook?
"Ja, maar ho, ho, ho, mevrouwtje, ik heb ook heel mooie projecten gedaan. Het beeld dat je pas geslaagd bent als je superberoemd bent, klopt niet. Dat Holtkamp beroemd is wil niet zeggen dat de bakker verderop slecht is."

Maar zou je graag Holtkamp willen zijn?
"Nee, ik wil een heel goede bakker zijn. Die Ian Bok heet."

De Huilende Kers. 5 t/m 7/1; 12 t/m 14/1 en 19 t/m 21/1 in de
Rode Foyer van het DeLaMar Theater. Tickets: online €12,50, aan de kassa €15.

Bok: 'Het beeld dat je pas geslaagd bent als je superberoemd bent, klopt niet' Beeld Charlotte Odijk

Ian Bok

Geboren 17 augustus 1972, Aerdenhout
1999 eerste rol, in de politiefilm Lek van Jean van de Velde
2001 Shakespearecourse bij The Royal Academy of Dramatic Art, Londen
2004- 2007 Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie Amsterdam (toneel)
2006 de voorstelling De huilende kers wint de IT's award en de Fringe Award. Optredens in onder meer in Praag en Edinburgh
2013 eerste hoofdrol in een tv-serie, als Ger van Woerkom in De ontmaskering van de vastgoedfraude, samen met Jeroen Willems
2014 hoofdrol als Johan Cruijff in de gelijknamige tv- serie. De jonge Cruijff wordt gespeeld door Reinout Scholten van Aschat
2016 voorstelling The galaxy inside op de Parade

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden