Plus Ten Slotte

Aart Staartjes (1938-2020) deed veel, maar was vooral de mopperende Meneer Aart

Acteur Aart Staartjes is op 81-jarige leeftijd overleden. De geboren Amsterdammer was van vele markten thuis, maar zal vooral de herinnering ingaan als de mopperende Meneer Aart uit Sesamstraat.

Sesamstraat in 2006. Beeld ANP Kippa

De dood vreesde hij niet. Wel was de 81-jarige acteur bang dat hij na een beroerte invalide zou raken. Zondag overleed hij, een lange lijdensweg is hem bespaard gebleven: Staartjes bezweek aan de verwondingen die hij twee dagen eerder opliep toen hij in Leeuwarden met zijn brommobiel betrokken raakte bij een verkeersongeluk.

Zijn zorgen over blijvende invaliditeit vond zijn oorsprong in een beroerte die hem enige jaren geleden trof, vertelde hij als deelnemer aan het programma Sterren op het doek, waarbij drie schilders portretten maakten van Staartjes. “Sindsdien neem ik elke dag trouw mijn bloedverdunner in,” zei hij. In hetzelfde programma noemde hij Martine Bijl als angstig voorbeeld. “Ik heb nog met haar gespeeld bij Sesamstraat: één scene, het was meesterlijk. Zo leuk en zo geweldig. En korte tijd later kwam de hersenbloeding, daar is ze aan onderdoor gegaan.”

De acteur werd in 1938 geboren op de Nieuwendammerdijk in Noord. Als gevolg van de Tweede Wereldoorlog ging zijn schoolcarrière met enige vertraging van start, maar nadat hij de mulo had afgerond, bleek de onderwijzersvakschool niets voor hem te zijn. Na enige tijd stapte hij over naar de toneelschool in Amsterdam, waar hij zich als een vis in het water voelde.

Staartjes zal herinnerd worden als de volgens sommigen altijd zo bozige Meneer Aart in de Nederlandse versie van Sesamstraat, een rol die hij tussen 1984 en 2018 voor zijn rekening nam. Als mopperende en klagende buurman nam hij iedereen de maat (‘vroeger was het allemaal beter’), maar naarmate hij meer op leeftijd kwam daalde soms een zekere mildheid over hem neer. Toen hij in 2009 de serie wilde verlaten uit ergernis over de voortdurende geschuif met de aanvangstijd van het programma, zetten 200.000 mensen hun handtekening onder een petitie waarin hij werd opgeroepen te blijven.

Geen onschuldige kindertelevisie

Dat hij terechtkwam bij Sesamstraat was toeval: Aart Staartjes ontpopte zich gedurende zijn lange loopbaan als de grote man achter talrijke succesvolle producties voor kinderprogramma’s. Hij was de bedenker van De Stratemakeropzeeshow, zeker geen onschuldige kindertelevisie waarbij hij als onderdeel van een schrijverscollectief aandacht besteedde aan allerlei taboes. Hij werkte hiervoor onder meer samen met Willem Wilmink, Hans Dorrestijn, Wieteke van Dort en componist Harry Bannink.

Later was Staartjes ook een van de bedenkers van het populaire kinderprogramma De film van Ome Willem, gepresenteerd door Edwin Rutten. Hierin nam hij zelf de rol van Toon voor zijn rekening, een wat onbehouwen jongen die hield van jongensachtige dingen als voetballen en vechten.

Verder verwierf Staartjes bekendheid door de periode van bijna twintig jaar waarin hij bij de intocht van Sinterklaas op de kade stond te wachten voor het onthaal. Naar verluidt was hij ervoor verantwoordelijk dat Bram van der Vlugt de rol van de Sint kreeg: Staartjes en Van der Vlugt kenden elkaar van de toneelschool.

Naast het vele werk voor en achter de schermen bij kinderprogramma’s, schreef Staartjes ook een aantal boeken. Zo schreef hij in 2006 Had ik maar een vak geleerd, over het toneel in de jaren 60. Hierin ging hij in op de periode waarin hij onder meer verbonden was aan Nieuw Rotterdams Toneel waarin hij zich met vallen en opstaan het ambacht eigen maakte.

De film van Ome Willem, met Aart Staartjes, Edwin Rutten en Pieke Dassen. Beeld ANP Kippa plus

Naar binnen gekeerde wereld

Het theater was in die jaren een gesloten, naar binnen gekeerde wereld met eigen codes en sancties, vergelijkbaar met de vrijmetselarij of het studentencorps, schreef hij. De vernederingen, pesterijen en ongelijke behandeling waren daar een onderdeel van. Ongehoorzaamheid werd zwaar gestraft en het verbreken van de zwijgplicht leidde tot uitstoting. Hij schreef bij zijn vertrek naar de televisie de nodige levenslessen te hebben geleerd: volgens hem had hij zonder deze ‘ontgroeningstijd’ nooit zijn eigen stijl van acteren kunnen hebben ontwikkeld.

In zijn loopbaan sprak Staartjes ook sprookjes in op lp’s en leende hij zijn stem aan verschillende films en series. Daarnaast was hij een van de bedenkers van Het klokhuis. Verder regisseerde hij onder meer de jeugdserie Oorlogswinter. Ook was hij te zien in verschillende speelfilms.

Dat het einde naderbij kwam vertelde hij in Sterren op het doek. “Ik voel dat ik in het laatste bedrijf zit. Als je 81 bent zoals ik, dan is de kans dat je 91 wordt bijzonder klein. Maar ik ben niet bang voor de dood, al weet ik niet wat ik moet verwachten. Het is niet erg als het afgelopen is.”

Aart Staartjes in de dramaserie Waltz, 2005. Beeld ANP Kippa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden