Plus Filmrecensie

A Fool’s Paradise: intrigerende essayfilm over de apartheid

Saskia Vredeveld maakte een persoonlijke essayfilm over haar jeugd in het door de apartheid gespleten Zuid-Afrika. 

A Fool’s Paradise

Regie Saskia Vredeveld
Te zien in Het Ketelhuis

In de homevideobeelden uit Saskia Vredevelds jeugd zijn alleen witte mensen te zien. Vredeveld groeide op in Zuid-Afrika, tijdens de hoogtijdagen van de apartheid, maar van de rassenscheiding wist ze eigenlijk niets. Wat zich buiten haar gezichtsveld afspeelde, merkte ze pas toen ze op haar zeventiende met haar ouders naar Nederland kwam. In A Fool’s Paradise – persoonlijke essayfilm, road­movie en antropologische studie ineen – maakt Vredeveld een reis door Zuid-Afrika. Ze richt de camera op de mensen die buiten het welgestelde, witte plaatje van haar jeugd vielen.

Intiem project

De kracht van deze genuanceerde documentaire is de voice-over, waarin Vredeveld haar gevoelens tot uitdrukking brengt en er kritisch op reflecteert. Een intiem project, want Vredeveld deinst er niet voor terug ongemakkelijke gedachten te delen en problematische aannames te openbaren. Dit heeft onaangename scènes tot gevolg – een witte vrouw vertelt in detail over het privéleven van haar zwarte huishoudster en ­Vredeveld vergeet de huishoudster om haar verhaal te vragen. Het toont de kracht van de film dat dit soort scènes er niet is uitgeknipt.

Het resultaat is een intrigerende reis door de overblijfselen van de apartheid. Vredeveld was te jong om iets aan het apartheidsregime te doen, maar het heeft haar wel gevormd. Is ze daarvoor verantwoordelijk? Wat moet ze aan met de nostalgie voor haar thuisland dat (gelukkig) niet meer bestaat?

Witte schuldgevoel

Er zijn geen eenduidige antwoorden, maar de film laat zien dat ze wel onderzocht moeten worden. Dat onderzoek slaagt niet altijd even goed, deels omdat de film als roadmovie te kort bij elke kwestie stil kan staan, deels omdat Vredeveld zo nu en dan vervalt in een relaas over haar witte schuldgevoel, waardoor ze de gevoelens van de witte Zuid-Afrikanen centraal stelt, terwijl het juist de zwarte Zuid-Afrikaners zijn die onder de effecten van kolonisatie gebukt gaan. A Fool’s Paradise biedt geen oplossingen, maar de film laat treffend zien waar de problemen liggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden