PlusBoekrecensie

A.F.Th. van der Heijden maakt het niet waar: zijn ranzige liefdesscènes gaan op den duur vervelen

null Beeld Getty Images/PhotoAlto
Beeld Getty Images/PhotoAlto

En toen hinkstapte Tibbolt Satink, alias Movo, van de ene romancyclus de andere in. In Stemvorken verenigt A.F.Th. van der Heijden twee werelden: die van zijn Homo duplex-boeken met die van zijn meest omvangrijke cyclus, De tandeloze tijd. Het blijft niet bij díe vereniging. In Stemvorken komen ook twee genres samen. De bijna negenhonderd pagina’s tellende roman is tegelijk een psychologische detective en een lesbisch liefdesverhaal.

Als we het dan toch over vereniging hebben – die tussen Zwanet Vrauwdeunt en Corinne Suwijn is de belangrijkste van allemaal. Het is de kern waar alle personages en verhaallijnen, alle theorieën en verwijzingen omheen gonzen.

Koude oorlog

Zwanet en Corinne ontmoeten elkaar op aandringen van Albert Egberts – hoofdpersoon van de Tandeloze tijd-boeken, en de figuur in Van der Heijdens oeuvre die het dichtst bij een alter ego komt. Na jaren van wederzijdse onbekendheid besluit Egberts dat het tijd wordt om zijn echtgenote Zwanet eindelijk eens voor te stellen aan Corinne – ooit zijn minnares, nu een dierbare vriendin.

Wat begint als een koude oorlog tussen twee mogelijke rivalen ontaardt binnen een paar dagen, of eigenlijk diezelfde avond nog, in een verzengende liefde. Corinne en Zwanet staan machteloos: ze moeten zich wel op elkaar storten. Ze zetten hun beider huwelijken – hun beider levens – op het spel, brengen een lust, een honger, een kluwen aan overweldigende gevoelens bij elkaar naar boven, zo krachtig dat al het andere naar de achtergrond verdwijnt.

Roofdier

Bijna al het andere. Er is nog één kwestie, een iets mildere obsessie, die vooral Zwanet bezig blijft houden. Op haar werk, als interim-chef bij de afdeling Ongediertebestrijding, treft ze in een vervallen pand een stinkend mannenlijk aan. Een verwilderde vrouw kruipt er op knieën en ellebogen omheen, als een roofdier rondom een prooi.

In het detectivegedeelte van de roman onderzoekt Zwanet, geholpen door Corinne en een psychiater die loslippigheid afwisselt met beroepsmatige discretie, wat er met de vrouw gebeurd is en wie de onbekende dode man was. Tibbolt Satink, alias Movo, blijkt een essentiële bijrol te spelen in de tragedie.

Hoewel het zwaartepunt in Stemvorken duidelijk ligt bij de liefde tussen Zwanet en Corinne, is de verhaallijn rondom de verwilderde vrouw de meest fascinerende. Een zeldzaam, zeg maar gerust krankzinnig vergezocht verhaal, dat Van der Heijden tóch huiveringwekkend invoelbaar en geloofwaardig weet te maken.

Er is één maar. Wel meteen een cruciale: de schrijver raakt rond de helft van de roman de controle kwijt over zijn plot. Anders gezegd, over de volgorde van belangrijke onthullingen.

De hele roman wordt zo’n twintig jaar na dato verteld door Zwanet. In haar terugblik stuiten we herhaaldelijk op informatie die bij de lezer als bekend wordt verondersteld, maar die tot dan toe helemaal nog niet aan bod is gekomen. Vervolgens gaan Zwanet en Corinne door met hun privédetectiveonderzoek alsof ook zíj die informatie niet bezitten – terwijl ze er in een eerdere scène nog bij hun volle bewustzijn over spraken.

Kleine fouten

Dat lijkt eerder een gevolg van onhandige montage, een paar passages die bij het schrappen en herschikken over het hoofd zijn gezien, dan een bewuste verhaalkeuze. Kleine continuïteitsfouten met grote gevolgen. Het is alsof iemand een lange mop vertelt, halverwege per ongeluk de clou verklapt – en daarna onverstoord doorgaat met vertellen.

De verhaallijn over de lesbische amour fou wordt intussen zo repetitief dat de uitgebreide, even ranzige als hooggestemde liefdesscènes op den duur gaan vervelen.

Al met al combineert Van der Heijden in Stemvorken de ambitie en de omvang van een magnum opus met de overhaaste uitvoering van een tussendoorboek, waar de alles verenigende roman hoogstens bij vlagen tussendoor schittert.

Fictie

A.F.Th. van der Heijden
Stemvorken
Querido, €29,99, 890 blz.

A.F.Th. van der Heijden, Stemvorken. Beeld
A.F.Th. van der Heijden, Stemvorken.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden