Constant – Anna Lenartowska.

Plus Unseen Amsterdam 2019

9x het fraaie werk van net afgestudeerde fotografen

Constant – Anna Lenartowska. Beeld Anna Lenartowska

Unseen wilde een nauwe samenwerking met jonge, getalenteerde kunstenaars. Met The Graduates tonen negen nét afgestudeerde fotografen hun werk op het festivalterrein.

Vanaf de openingsdag van Unseen Amsterdam zijn er op het terrein van de ­Westergas pilaren te vinden met foto’s van negen kunstenaars die deze zomer zijn afgestudeerd. Kersvers talent dus, geselecteerd voor een nieuw initiatief van Unseen Foundation, de onafhankelijke stichting van Unseen.

Al enkele jaren speelt binnen de organisatie het idee om nauwer samen te werken met kunstacademies, en curator Amelie Schüle en operationeel directeur van Unseen Foundation Marije Fokkema hebben dit opgepakt en uitgewerkt.

Kunstacademies waren al vaker te gast op Unseen ­Amsterdam, zo stelde de kunstacademie in Den Haag ­vorig jaar nog een presentatie samen van fotoboeken van haar studenten en alumni. In voorgaande jaren lag de ­organisatie vooral in handen van de academies zelf; een tijdrovend proces voor de docenten en studenten. Nu trekt Unseen organisatorisch (en financieel) de kar.

Apotheosis/Apophenia – Josje van Stekelenburg. Beeld Josje Van Stekelenburg

Schüle: “We vinden het belangrijk om als platform de band met kunstacademies te verstevigen, omdat Unseen kunstenaars in alle fases van hun carrière wil steunen, dus ook als jonge kunstenaars hun eerste stappen in de kunstwereld zetten.” Voor deze eerste pilot ging Unseen Foundation met drie kunstacademies om de tafel om samen een project te bedenken.

Met studenten en docenten van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU), de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag (KABK), en de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam werd een tweedelig project bedacht: een deel met derdejaarsstudenten en een deel met afstuderende studenten.

Met derdejaarsstudenten van de drie academies organiseert Unseen Foundation het programma The sponge, the clay, the brick and the bridge. Hieraan gingen verschillende workshops vooraf, op alle drie de academies, steeds ­begeleid door de studenten zelf. Schüle vertelt waarom: “We vinden het heel belangrijk dat we het idee om zeep helpen dat grote instituten ivoren torens zijn die onbereikbaar zijn voor jonge talenten. Het is niet ‘wij’ en ‘zij’; we willen juist de samenwerking aangaan.”

Only when these rules are broken (do we realise they exist) – Nienke Meijeringh. Beeld Nienke Meijeringh

Het resultaat is een uitgebreid programma met performances en activiteiten over het onderwerp ‘ontwikkeling’, van de studenten zelf, maar het is ook een knipoog naar het ontwikkelen van een filmrolletje.

Internationale jury

Het tweede deel, de buitententoonstelling met de no-­nonsensetitel The Graduates, is gemaakt met kunstenaars die nét hun diploma op zak hebben. Hiervoor hebben ­docenten van de kunstacademies en medewerkers van Unseen van elke kunstacademie zes studenten gekozen die volgens hen veel potentie hebben. Vervolgens heeft een internationale jury uit die shortlist drie kunstenaars per academie geselecteerd. Schüle: “Op die manier willen we deze jonge talenten in het buitenland onder de ­aandacht brengen; want ook de studenten die niet zijn ­gekozen, zijn nu wél gezien door Sarah Allen van Tate ­Modern in Londen en Tiina Rauhala van The Finnish ­Museum of Photography in Helsinki.”

Will I Dissolve in the Sea – Amber Aarts. Beeld Amber Aarts

Opkomend talent promoten, daar gaat het Unseen Foundation om. Schüle: “Ik ben er trots op dat de Foundation de middelen heeft vrijgemaakt om dit jonge talent te ondersteunen. We gaan dit werk nog eens extra voor het voetlicht brengen tijdens tours, workshops en door bijvoorbeeld publieke interviews te organiseren tijdens de ­Unseen Open Gallery Night. En we voegen deze talenten toe aan ons ­archief van kunstenaars, voor wie we steeds weer mogelijkheden proberen te creëren om hun werk aan publiek te tonen.”

Meditatieve handelingen

Het werk is zeer divers, en is daarop ook uitgekozen; om de bandbreedte van jonge fotografie te laten zien. ­Gevraagd naar de trends die nu spelen onder deze generatie, geeft Schüle aan dat ze liever spreekt van ‘tendencies’, neigingen. “Ik zie bijvoorbeeld de neiging om de eigenschappen van het medium te gebruiken om grotere onderwerpen aan te snijden, zoals Linnea Frandsen doet.”

Frandsen, alumna van de KABK, bedekte negatieven met zout en stelde die bloot aan de zon. Het zout reflecteert het licht, en zo vormen licht, zout en emulsie samen een fotografisch beeld. Frandsen kwam op het idee om zout te gebruiken nadat ze had gehoord over een groep ­wetenschappers die had voorgesteld om de atmosfeer te bedekken met zout. Dat zou namelijk het zonlicht terugkaatsen zodat de aarde afkoelt. De abstracte zoutfoto gaat zo dus over klimaatverandering.

“SHE’S YOURS NOW” – Veronika Vidø. Beeld Veronika Vidø

In het verlengde daarvan ziet Schüle ook de neiging om abstract en performatief werken. “Die werken gaan verder dan pure documentatie. De foto’s binnen die series kun je aan elkaar linken op basis van een gevoel. Het hele maakproces speelt daarin een rol, niet alleen het eindproduct. Dit is bijvoorbeeld het geval in het werk van Amber Aarts (HKU-alumna), die probeert haar meditatieve handelingen in beeld te brengen.”

Tot slot ziet Schüle de neiging om aan de hand van persoonlijke verhalen grotere kwesties aan te kaarten. Kwesties als ‘identiteit’ en ‘de representatie van vrouwen’. Zo gaat het fotoproject van Sonya Rebecca Mantere (KABK-alumna), in eerste instantie over haar moeder Ljubov. Het is een persoonlijk project waarbij Mantere haar moeder ­fotografeert – niet zoals zij nu is, maar zoals zij zichzelf zou kunnen zien, of zoals haar dochter haar ziet. Op een van de foto’s zit ze in onthullende kleren op bed een oorbel in te doen. Het gaat over een moeder-dochterrelatie, maar ­bijvoorbeeld ook over de representatie van (oudere) vrouwen.

Atlanta Made Us Famous – Hajar Benjida. Beeld Hajar Benjida

De werken van drie studenten per academie, dus negen in totaal, zijn te zien op het Westergasterrein op de pilaren. Elke pilaar heeft drie zijdes. “Omdat het altijd moeilijk is om aan een kunstenaar te vragen om één foto te kiezen die het hele project het beste ­representeert, hebben we ze meer mogelijkheden geboden. Ze konden voorstellen doen hoe de drie borden te vullen, waarna de grafisch vormgever en wij advies ­hebben gegeven, en zij er weer verder aan sleutelden. We vonden het belangrijk dat de kunstenaars zeggenschap hadden over de presentatie van hun afstudeerwerk.”

De vormgeving loopt uiteen. Linnea Frandsen koos ingetogen voor één foto op elke zijde, maar de meesten maakten collages van hun projecten. Veronika Vidø (Gerrit Rietveld Academie-alumna) ging het verst: zij bedekt de pilaar ­onder felle kleuren en intense typografie. Een energieke presentatie waar je niet omheen kunt.

Het is de bedoeling om in de toekomst met meer academies samen te werken, en zo nog meer jong talent een ­podium te bieden op het Westergasterrein.

Morphine for Summertime – Linnea Frandsen. Beeld Linnea Frandsen
Rebecca ­– Sonya Rebecca Mantere. Beeld Sonya Rebecca Mantere
Long life Camera – Enrico Garzaro. Beeld Enrico Garzaro
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden