PlusInterview

50 jaar Jan, Jans en de kinderen: ‘Jans topless, dat ging te ver voor Libelle’

Jan Jans en de kinderenBeeld Studio Jan Kruis

Jan, Jans en de kinderen, ’s lands bekendste stripfamilie, bestaat vijftig jaar. Leontine Kruis (61), dochter van tekenaar Jan Kruis (1933-2017), haalt aan de hand van acht vondsten herinneringen op.

Hoi Pipeloi

Leontine Kruis: “De beroemde groet van Jeroentje, natuurlijk. Jeroentje is het vriendje van Catootje, waar mijn jongere zus Andrea model voor stond. Andrea had vroeger écht een vriendje dat Jeroen heette. Die vond het natuurlijk heel leuk dat hij een rol in de strip kreeg, net als wij allemaal. Ikzelf stond model voor Karlijn, de andere dochter van het stripgezin Tromp. Ik zag de verhalen van mijn vader beetje bij beetje ontstaan. Mijn vader werkte altijd thuis en wij keken vaak over zijn schouder mee.”

Sint Pannekoek

“Sint Pannekoek is een idee van Opa Tromp die, net als Catootje, op 29 november geen trek in boontjes heeft en bedenkt dat het die dag Sint Pannekoek is. Er hoort een ritueel bij: iedereen moet de pannenkoek eerst op zijn hoofd leggen en tafelgenoten ‘een vrolijk en gezegend Sint Pannekoek’ wensen.”

“Tot grote verrassing van mijn vader voerden studenten in Rotterdam het feest echt in en hij verzon er later dus nog een heel verhaal bij: De legende van Sint Pannekoek. Fans vieren het nog altijd en er is zelfs een Nationaal Comité Sint Pannekoek. Misschien een idee voor anderen, nu we vanwege corona toch weinig andere feestjes hebben?”

Annemarie, de transraciale, transseksuele keeshond

“Mijn vader introduceerde Annemarie in boek 22, in 1993, en liep daarmee járen op de actuele discussie over genderneutraliteit vooruit. De echte fans kennen het verhaal vast: Annemarie was geboren als mannelijke pitbull, maar wilde liever een knap vrouwelijk keeshondje met strik in het haar zijn.”

“Ik vind het wel mooi dat mijn vader zo’n onderwerp op een luchtige manier, via een dier, aankaartte. Het is geen toeval dat hij zoveel dieren in Jan, Jans en de kinderen liet opdraven. Toen wij in 1976 van Rotterdam naar Drenthe verhuisden, kregen we er geiten, paarden en honden bij.”

“Mijn ouders verlieten de Randstad toen mijn vader bezig was met een groots schilderij van de koninklijke familie waar hij een ruim atelier voor nodig had. Nee, niet veel mensen weten dat mijn vader ook portretten schilderde en aan de kunstacademie was opgeleid. Dat grote schilderij van de koninklijke familie hangt nu in het gemeentehuis van Ameland.”

De jeweetwelkater

“Geen enkele man vindt castratie een fijn onderwerp en dat gold natuurlijk ook voor mijn vader én voor een van zijn favoriete personages: de rode kater.

“Ik denk niet dat mijn vader verwacht had dat juist die kater zo beroemd zou worden. De strips die enkel en alleen over de kater gingen, waren meestal uit nood geboren. Als mijn vader weinig tijd had, kostte het tekenen van de kater immers het minste tijd.”

“Het afleveren van een wekelijkse strip voor Libelle kostte mijn vader soms best wat moeite. Hij was er ongeveer een week mee bezig. Het uitwerken van het plotje, de tekst en een leuke afronding kostte het meeste tijd. Het tekenen eigenlijk het minste. Mijn moeder Els kleurde de tekeningen in en later deed ik het.”

“Dat er nog een beroemde rode kater is in stripland, is toeval. Natuurlijk kende mijn vader Garfield, maar die had geen invloed op zijn werk. Wat mijn vader wél een heel goede Amerikaanse strip vond: Calvin and Hobbes. Zonder kat, maar met tijger.’’

‘Ik wil best vegetariër zijn, maar niet tijdens het eten’

“In de winkel van het Jan Kruis Museum is het T-shirt met deze uitspraak van Catootje nog altijd een van de populairste items. Vooral onder grote, vleesetende mannen. Catootje kwam ermee, nadat ze eerder die dag samen met zus Karlijn met een bord bij de slager had geprotesteerd.”

“Mijn vader ging mee met trends in de samenleving, maar maakte er dan wel graag een grap over. De strip in Libelle moest gewone gezinnen aanspreken, vrolijk zijn, niet te zwaar. Een keer stuurde Libelle een strip terug. Niet omdat ie te serieus was, maar omdat moeder Jans er topless in stond. Dat ging blijkbaar te ver voor de Libellelezeressen. Later is die strip trouwens toch in boekvorm verschenen.”

Aju paraplu

“De overbekende afscheidsgroet van Jeroentje. Jeroen, de echte, is trouwens inmiddels geëmigreerd naar Nieuw-Zeeland, dus of hij de strip nog volgt: geen idee.”

Poep aan je schoen

“Jeroentje heeft de gewoonte om alles wat anderen zeggen te laten rijmen op ‘poep aan je…’ Dat was natuurlijk een lollig kinderlijk grapje dat mijn vader met veel plezier volhield. Wat mij opvalt in ons museum, waar ik als vrijwilliger werk, is hoeveel kinderen Jeroens grapjes nog kennen. Blijkbaar geven ouders hun eigen oude albums aan hun kinderen door. Dat had mijn vader heel leuk gevonden.”

Vrouwmens ’94

“Mijn vader was niet erg met politiek bezig, maar hij vond het wel heel leuk om belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen in zijn strips te verwerken. Dus kwam er bij Catootje voor het eerst een gekleurd kind op school, kreeg de familie Tromp vaak bezoek van de lesbische Bewust Ongehuwde Moeder Hanna, baarde moeder Jans op latere leeftijd nog een zoon, en veranderde Jans beetje bij beetje van huisvrouw in carrièrevrouw.

“Ook laat hij Jans en Hanna die belangenpartij Vrouwmens ’94 oprichten. Ongetwijfeld geïnspireerd door de actualiteit: de parlementaire historie kent vele belangengroeperingen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden