Plus

20 jaar Raster-Noton op Dekmantel: 'We zijn heel erg oldskool'

Dancefestival Dekmantel trapt donderdag af met de twintigste verjaardag van het immer pionierende elektronicalabel Raster-Noton uit het Duitse Chemnitz. 'Belangrijk was dat de muziek echt over ons ging.'

Oprichter Olaf ­Bender is beter ­bekend als artiest ­ByetoneBeeld -

'In de DDR in de jaren tachtig waren we eigenlijk allemaal autodidact," zegt Olaf Bender (1968), drijvende kracht achter muzieklabel Raster-Noton en als muzikant bekend onder de naam Byetone.

"Het was een kwestie van dingen uitproberen. Carsten Nicolai had een opleiding tot landschapsarchitect, maar was reeds actief als vrij kunstenaar. Frank Bret­schneider werkte bij de universiteit en ik had een diploma als kleermaker, maar voelde weinig voor de kledingindustrie. Ik wilde iets anders, maar had van huis uit nooit muzieklessen gekregen. Wel had ik een 16 mm-filmcamera op de kop getikt waarmee ik in mijn vrije tijd korte films maakte. Het Oost-Duitse academische kunstklimaat inspireerde ons niet. Wel de multimediashows van Andy Warhol en The Velvet Underground in de jaren zestig. Of wat Einstürzende Neubauten in Berlijn deed. En vooral de punkbeweging."

DDR-achtergrond
Donderdag tijdens de openingsavond van het Dekmantel Festival, dat van 5 tot en met 7 augustus verdergaat in het Amsterdamse Bos, presenteert Eye een ruim drie uur durende ­jubileumshowcase van het twintig jaar bestaande Duitse minimaltechnolabel Raster-Noton met livesets van oprichter Bender, alias Byetone en Kangding Ray en Grischa Lichtenberger.

Bender en Bretschneider begonnen hun ­muzieklabel Rastermusik in 1996, ruim na de Wende, in hun woonplaats Chemnitz, dat in de DDR-tijd nog Karl-Marx-Stadt had geheten. Vrijwel tegelijkertijd startte beeldend kunstenaar Carsten Nicolai zijn label Noton. De platforms fuseerden in 1999 tot Raster-Noton, maar vanaf het begin werd al nauw samengewerkt, zegt Bender telefonisch vanuit Chemnitz, waar het label nog steeds gevestigd is.

In twintig jaar hebben ruim vijftig musici en kunstenaars een platform bij Raster-Noton gevonden - stuk voor stuk werkend op het terrein van de abstracte, doorgaans beatloze elektronische muziek en geluidskunst. Veel bleeps en krasgeluiden, zuigende pulsen en subtiele ruis, alles nauwkeurig samengevoegd. Bij de artiesten op het label veel grote namen in het genre, als de Japanners Ryoji Ikeda en Ryuichi Sakamoto, de Amerikaan William Basinski en de Brit Robin Rimbaud, alias Scanner.

Met name Nocolai heeft zich het afgelopen decennium nadrukkelijk binnen de internationale kunstwereld gepresenteerd met bijdragen aan de Documenta in Kassel, de Biënnale van Venetië en het Holland Festival. Ook als collectief treden de drie Raster-Notonoprichters zo nu en dan naar buiten, zowel in beeld als in muziek.

Nieuw millennium
Gedrieën geven ze concerten en maken ze platen onder de naam Signal. De door Raster-Noton uitgegeven, mooi vormgegeven 20' to 2000-serie uit 1999 telt twaalf mini-cd's - elke maand één - werd beloond met de Ars Electronica designprijs 2000. Op de cd's van ieder twintig minuten verwelkomen twaalf vooraanstaande musici het nieuwe millennium.

"Ik vind het moeilijk om vast te stellen of onze DDR-achtergrond nog in ons werk doorsijpelt," zegt Bender. "Dat was toch vooral een politieke realiteit. Belangrijker vind ik onze lokale ­geschiedenis en natuurlijk die typisch Duitse reflectie. Toen we begonnen met muziek maken, beleefde de sampler net z'n grote doorbraak. Iedereen in de hiphop en house samplede oude zwarte muziek."

"Wij hadden daar in Chemnitz ook toegang toe, maar wij leefden niet in The Bronx of in Detroit. Daarom wilden wij dat ook niet kopiëren. Onze wortels waren Duitse groepen als Kraftwerk, of in mijn geval Can. Belangrijk was dat de muziek echt over ons ging. Daarom is een stroming als 'jungle' in Berlijn ook nooit zo aangeslagen als in bijvoorbeeld Londen."

Digitale revolutie
"De vormgeving van onze geluidsdragers is heel goed verzorgd. Maar dat wil niet zeggen dat wij fetisjen voor verzamelaars uitbrengen. 99 procent van onze releases zijn behoorlijk gewone producten. Maar bij Raster-Noton ligt de nadruk wel op de muziek en niet op alle flauwekul er omheen, zoals bij veel hedendaagse pop het geval is."

"In feite zijn we heel erg oldskool. Natuurlijk gaan we ontwikkelingen niet uit de weg en blijven we zoeken naar nieuwe manieren om onze muziek te verspreiden. Maar de afgelopen jaren is men volgens mij wereldwijd veel te veel ­gefixeerd geweest op de zogenaamde digitale revolutie, ook als manier om muziek te verspreiden. De enigen die daar beter van zijn geworden zijn grote bedrijven als Google en Facebook."

"Ik heb in tien jaar geloof ik vijf keer een nieuwe digitale camera gekocht voordat ik me ging afvragen wat er mis was met mijn oude analoge camera. En hoe vaak zijn de platen van Pink Floyd nu al in een nog fantastischer digitale remastering verschenen? Daarom leggen wij de nadruk nu liever weer bij wat we werkelijk willen maken."

Raster-Noton 20 Year Anniversary. Donderdag 4 ­augustus vanaf 21.00 uur in Eye.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden