PlusInterview

20 jaar productiebedrijf Submarine: ‘Eén ding doen kan ons niet erg boeien’

Het Amsterdamse productiebedrijf Submarine bestaat twintig jaar. Oprichters Femke Wolting en Bruno Felix lieten zich inspireren door de digitale revolutie die ze van dichtbij meemaakten. ‘Internet zou de nieuwe publieke ruimte worden.’

null Beeld

Januari 2000. De millenniumbug is bezworen, de economische zeepbel rond dotcombedrijven is zo’n beetje op zijn hoogtepunt. In die sfeer van internetoptimisme lanceerden Femke Wolting en Bruno Felix hun productie­bedrijf Submarine, dat dit jaar dus twintig jaar bestaat.

“Op onze website presenteerden we onszelf destijds als crossmedia productiebedrijf,” herinnert Felix (53) zich. Wolting (50) vult aan: “Wereldwijd, stond erbij.” Felix: “Ja, dat ook gewoon gelijk, hopla. We kwamen bij de VPRO vandaan, daar hadden we voor de tv-afdeling gewerkt en ik had er de nieuwe media-afdeling opgezet, en we wilden de luiken open. Verhalen vertellen over ál die verschillende platformen heen.”

Die ambitieuze start werd deels ingegeven door de eerste Submarineproductie, een documentaire tweeluik voor de VPRO onder de titel It’s the End of TV As We Know It. Het was een rondgang langs de kopstukken van het medialandschap zoals dat er toen bij lag. Wolting: “Daarvoor hebben we een halfjaar in Amerika gezeten en volgens mij wel honderd mensen geïnterviewd, van Amazon­oprichter Jeff Bezos tot mediamagnaat James Murdoch, echt een dwarsdoorsnede van die tijd. Die gesprekken gaven ons veel te denken over wat voor soort bedrijf we wilden: alle media naast elkaar, en niet alleen produceren voor Nederland.”

VHS-cassettes

De destijds heersende vergezichten over de online wereld zijn voor een flink deel uitgekomen. Dat heeft niet de digitale utopie opgeleverd waar destijds door velen over werd gejubeld. Wolting: “Het was een heel optimistische tijd. Internet zou de nieuwe publieke ruimte worden; iedereen kon iets maken, iedereen kon distribueren. Men zag alleen hoe internet de wereld beter zou maken. Nu zien we het scherper. Aan de ene kant is er discussie over de macht van enorme techbedrijven als Google en Facebook, en aan de andere kant zie je nog steeds hoe individuen de wereld kunnen veranderen, of onafhankelijke clubs als Bellingcat.”

Over dat onderzoeksplatform maakte Submarine in 2018 een Emmy-winnende documentaire, en inmiddels is ook een fictieserie rond een vergelijkbare groep digitale detectives in de maak.

De toekomstvoorspellingen van destijds zijn zeker niet een-op-een uitgekomen, beaamt Felix. “Ik denk niet dat wij destijds bedrijven als Netflix hadden voorzien, bijvoorbeeld. Die stuurden in die tijd nog enveloppen met VHS-cassettes rond, áls het al bestond. Maar de mediawereld is natuurlijk wel in verre mate gedigitaliseerd.”

Die ontwikkeling is razendsnel gegaan, zegt ook Wolting. “Als je kijkt naar de macht van giganten als Amazon... Op het gebied van shopping neemt internet het over, op tv-gebied zijn dat de streamingdiensten. De internetspelers zijn in minder dan twintig jaar dominant geworden. Kort nadat wij It’s the End of TV As We Know It hadden gemaakt, klapte de dotcombubble. Toen zeiden heel veel mensen: is het niet allemaal overdreven? Maar uiteindelijk is het nog veel sneller uitgekomen dan wat in de documentaire werd ­gezegd.”

Undone. Beeld
Undone.

Rotoscoping

Ook de ‘voorspelling’ die Wolting en Felix ambitieus deden over hun crossmediale, internationale bedrijf is bewaarheid geworden. Submarine maakt speelfilms, tv-series, animatie én digitale verhalen, omvat naast productie een online kanaal, een stripuitgeverij en een filmdistributeur, en heeft sinds 2016 ook een vestiging in Los Angeles, waar Wolting de afgelopen jaren woonde.

Vooral twee hybride producties, een mix van liveaction en animatie, kregen de afgelopen tijd veel aandacht, dankzij twee ‘high profile’ producties voor streamingplatforms: de succesvolle serie Undone voor Amazon en een nieuwe film van regisseur Richard Linklater (Boyhood) voor Netflix. Beide producties kropen afgelopen jaar door het oog van de coronanaald.

Undone is wel animatie, maar de basis van de beelden ligt in liveaction-opnamen van echte acteurs – die techniek heet rotoscoping. De opnamen konden, ondanks allerlei lockdowns, de afgelopen maanden toch trans-Atlantisch plaatsvinden. “Het is een heel kleine set in L.A., en Hisko (Hulsing, de regisseur, red.) belt vanuit zijn studio hier in Oost gewoon in met Zoom,” legt Felix uit. “Die beelden plakken wij hier allemaal weer aan elkaar.”

Het project met Linklater, getiteld Apollo 10½, wordt eveneens via een vorm van rotoscopie gemaakt. De ­opnamen waren precies voor de eerste Amerikaanse lockdown afgerond, vertelt Wolting. “De laatste draaidag was 9 maart, en 12 maart ging alles op slot. De laatste week waren mensen wel al behoorlijk zenuwachtig op de set – alsof er in je rug een bosbrand woedde die steeds dichterbij kwam.”

Bepaalde mentaliteit

Hoewel die animatieproducties op dit moment de meeste aandacht trekken, blijft voor Wolting en Felix de brede blik vooropstaan. “Eén ding doen heeft ons nooit heel erg kunnen boeien,” lacht Felix. “Ik vind het nog steeds het ­allerleukst om bij het begin van een project nog niet te weten wat het uiteindelijk wordt. Daardoor ga ik nog steeds elke dag fluitend naar mijn werk.”

Toch is er wel degelijk een lijn te ontwaren in al die projecten samen, denken ze. Al is die moeilijk onder woorden te brengen. “Het zit in een bepaalde mentaliteit van maken,” probeert Felix. “Dat is nu voor mijn gevoel niet anders dan twintig jaar geleden. We kijken nog steeds met verwondering en nieuwsgierigheid de wereld in.”

Wolting: “In het begin maakten we gewoon wat Bruno en ik interessant vonden. Inmiddels merk ik dat ook de mensen die bij ons werken weten wat een echt Submarineproject is. Daar hoeven we het meestal niet lang over te hebben; het is een gedeeld idee. Dat zit in een mentaliteit, en in een bepaald soort onderwerpen. Die hebben vaak te maken met technologie, hoe die de wereld heeft veranderd, of aan het veranderen is. De revolutie van de afgelopen twintig jaar is nog steeds een grote inspiratiebron.”

De volgende twintig jaar

Aan toekomstvoorspellingen wagen Wolting en Felix zich niet, maar als ouders van kinderen die opgroeien in digitale tijden zien ze dagelijks hoe een volgende generatie zich die middelen eigen maakt. Wolting: “Mijn dochter kijkt net als alle kinderen in Amerika geen gewone tv, maar zit zelf TikTokvideo’s te maken.”

“De vanzelfsprekendheid die het voor hen heeft, is ongelofelijk,” zegt Felix. “Mijn kinderen kijken geen tv, die spelen Fortnite en allerlei andere games. Een van de beste vrienden van mijn zoon is een jongetje uit Hongkong. Ik vind dat echt fascinerend.”

Femke Wolting and Bruno Felix, oprichters van Submarine.
 Beeld Cleo Campert
Femke Wolting and Bruno Felix, oprichters van Submarine.Beeld Cleo Campert
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden