PlusLijstje

10 redenen waarom Do the Right Thing van Spike Lee nog altijd relevant is

Rosie Perez als de vriendin van ­Mookie (Spike Lee).Beeld -

Do the Right Thing van Spike Lee is uitgebracht in een gerestaureerde versie. Tien redenen waarom de film uit 1989 nog altijd relevant is.

1. Politiegeweld tegen zwarten is een belangrijk thema

Radio Raheem heet in Do the Right Thing het karakter dat om het leven komt door politiegeweld. Een agent klemt met een wapenstok Raheems keel zo lang af dat hij stikt. Spike Lee droeg Do the Right Thing in 1989 op aan de familieleden van zwarte Amerikanen die werden gedood door de politie – hun namen verschijnen aan het einde van de film in beeld. De treurige waarheid is dat de film in 2020 ­gemakkelijk zou kunnen eindigen met een zeker zo lange lijst van recente zwarte slachtoffers van politiegeweld.

2. Inclusiviteit komt aan de orde

Het conflict dat in Do the Right Thing leidt tot het vernielen en in de brand steken van Sal’s Pizzeria ­begint met de constatering dat aan de wanden van het restaurant alleen foto’s van Italiaanse Amerikanen hangen. Zouden daar in een voornamelijk door zwarten bewoonde wijk niet een paar brothers tussen horen? Saillant detail: op de Italiaans-Amerikaanse wall of fame hangt tussen ­foto’s van Frank Sinatra, Joe DiMaggio en Sylvester Stallone ook een portret van Robert De Niro. Eigenlijk had Spike Lee hem op het oog voor de rol van Sal.

3. Danny Aiello schittert als pizzeriabaas Sal

Het is de vraag of De Niro het beter had kunnen doen dan Danny Aiello, die Sal neerzet als een enorme hork, maar tegelijk toch ook een sympathieke hork. Sals zoon Pino (gespeeld door John Turturro) is in Do the Right Thing de ­onversneden racist. Aiello werd voor zijn aandeel in de film beloond met een Oscarnominatie. De vorig jaar overleden acteur speelde ook in The Godfather en was de vader in de videoclip bij Madonna’s Papa Don’t Preach.

4. De film bevat geweldige muziek

Do the Right Thing zit boordevol muziek die in al die jaren niets aan zeggingskracht heeft verloren. Vooral Fight the Power van rapgroep Public Enemy, een nummer dat telkens in de film terugkeert, klinkt nog even overrompelend en compromisloos als in 1989. De jazz in de film werd gecomponeerd door Bill Lee, de vader van Spike.

5. Het klimaatprobleem wordt aangesneden

Heet is het elke zomer in New York, maar op de dag waarop Do the Right Thing zich afspeelt, is het echt bloedheet. Een van de buurtbewoners verzucht dat bij een dergelijke temperatuur de poolkappen nog zullen smelten en de wereld zal overstromen. Het is de eerste referentie in een speelfilm aan het veranderende klimaat.

Regisseur Spike Lee (rechts) speelt in Do the Right Thing zelf pizzabezorger Mookie.Beeld -

6. Rosie Perez maakt een glorieus debuut

Inmiddels is ze een gevestigde actrice, in Do the Right Thing maakte de uit Puerto Rico afkomstige Amerikaanse Rosie Perez haar debuut. En hoe. De film begint met een minutenlang op Fight the Power dansende Perez. In de film is ze de heerlijk bitchy vriendin van de door Spike Lee zelf gespeelde pizzabezorger Mookie. Een smet op Do the Right Thing is dat Perez later verklaarde zich allerminst veilig te hebben gevoeld bij het filmen van een naaktscène. In de scène is alleen haar lijf te zien. Was haar hoofd ook in beeld gekomen, zo zei Perez, dan was te zien geweest dat ze huilde.

7. Trump komt in de film voor

Nou ja, hij wordt genoemd. In een gesprek met twee ­politieagenten zegt Sal er over te denken zijn restaurant te sluiten. Daarvoor in de plaats zou een luxe torenflat kunnen worden gebouwd. Hij twijfelt over de naam: Trump Plaza of Trump Pizza.

8. We zien het Brooklyn van voor de gentrificatie

Do the Right Thing werd gefilmd in Bedford-Stuyvesant (Brooklyn), waarbij Spike Lee beveiliging moest regelen om de crackdealers en -gebruikers op afstand te houden. Het is er flink veranderd. Zo hip en duur als bijvoorbeeld Williamsburg is de buurt niet, maar ook in ‘Bed-Stuy’ is de gentrificatie opgerukt. Wat is er gebeurd met de ­oorspronkelijke bewoners, die ondanks alle ellende toch ook – zo laat Spike Lee zien – een gemeenschap vormden?

9. Het was de film die Barack en Michelle Obama zagen op hun eerste date

En de Obama’tjes hebben smaak, weten we uit de vooral door hem opgestelde lijstjes van zijn favoriete muziek, boeken en films. Over die eerste date zei Barack dat hij ­indruk op Michelle had willen maken door haar mee te nemen naar een film van een onafhankelijke regisseur. Het pakte goed uit. Zij vond Do the Right Thing ‘really ­great’.

10. Do the Right Thing zet aan tot denken

De film eindigt met citaten van Martin Luther King en Malcolm X over geweld. King wijst geweld af, Malcolm X vindt dat geweld in bepaalde situaties gerechtvaardigd is. Wie heeft gelijk? Spike Lee biedt geen pasklaar antwoord, maar zet de kijker aan het denken.

Do the Right Thing is te zien in Eye en The Movies.

Black Light

Het programma Black Light in ­Filmmuseum Eye staat in het teken van de verbeelding van zwarte ­identiteit in films. Nog tot 15 april zijn films te zien van vroeger en van nu, waarbij wordt teruggegaan tot de jaren twintig. Gastcuratoren is gevraagd een voorstelling te maken rondom films die zijn geselecteerd om hun zeggingskracht en visuele stijl. Met theater, dans en interviews onderzoeken de curatoren de ontwikkeling van zwarte personages op het witte doek; van stereotypen tot rol­modellen.

Het gelijknamige programma dat curator Greg de Cuir Jr. vorig jaar presenteerde op het filmfestival van het Italiaanse Locarno is uitgangspunt van Black Light in Eye. De Cuir (IFFR 2020-jurylid) vertoonde in Locarno cultfilms, baanbrekende meesterwerken, blaxploitationfilms uit de jaren zeventig en films van regisseurs uit de Black Cinema. In Amsterdam wordt het programma aangevuld met klassiekers uit de Afrikaanse cinema en films uit Nederland, Suriname en de Antillen.

Zie voor het volledige programma www.eyefilm.nl/themas/black-light.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden