PlusAchtergrond

10 jaar na de dood van Harry Mulisch: ‘Hartelijke groeten en een zoen, Mammy’

De mensen die hem het meest hadden beïnvloed, zei Harry Mulisch vlak voor zijn dood, waren zijn ouders. Bij zijn tiende sterfdag is nu hun verzamelde correspondentie verschenen, bezorgd door uitgever en biograaf Robbert Ammerlaan.

De tiende sterfdag van Harry Mulisch is aanleiding voor de uitgave van onder meer een brievenboek.Beeld Ulf Andersen

Harry Mulisch was negen jaar oud toen zijn ouders in 1936 uit elkaar gingen. Zijn moeder, Alice Schwarz, vertrok naar Amsterdam, Harry bleef bij zijn vader in Haarlem wonen. Eén keer per week zocht zijn moeder hem op.

De familie van Alice Schwarz, dochter van een Joodse bankier, werd in de Tweede Wereldoorlog grotendeels uitgemoord. Zelf bleef ze gespaard, mede dankzij Harry’s met de Duitsers collaborerende vader. Vol verlangen naar een beter leven emigreerde zij in september 1951 naar de Verenigde Staten.

Drie maanden later kreeg haar zoon de Reina Prinsen Geerligsprijs voor zijn roman Archibald Strohalm – het begin van een imposant schrijverschap. Vanaf haar vertrek naar Californië tot aan haar dood in 1996 schreef Alice trouw brieven aan haar zoon.

Het in de Privé-domeinreeks uitgegeven Zo’n genie ben je nou ook weer niet – Harry Mulisch en de brieven van zijn ouders bevat een keuze uit haar brieven en ook correspondentie tussen de beide ouders onderling. Mulisch zelf is nadrukkelijk aanwezig met autobiografische fragmenten, dagboeknotities en brieven, waarvan vele niet eerder zijn gepubliceerd.

‘Berkeley, 5 Nov. ’51

Lieve Harry,

Het is nu bijna 1 maand geleden dat je mij voor het laatst hebt geschreven. Heb je mijn vorige brieven niet gekregen? Ik had nog uit New York een brief gestuurd met $ 5.–, de tweede $ 5.–. Heb je die ooit gekregen? Voorlopig kan ik niets sturen daar ik eerst een baan moet hebben. Intussen heb ik een eigen appartement gehuurd. Erg schattig, ik heb een eigen keuken met een grote ijskast, een 4-pits gasfornuis en alle andere dingen. Iedereen eet hier in de keuken, er staat dus een tafel in met stoelen. Dan heb ik een kleine zitkamer met een sofa dat ’s nachts een 2-persoons bed is, een fantastisch meubelstuk, een eigen telefoon en een eigen badkamer met W.C. Het hele woning kost maar $ 40.– per maand. Dat is spotgoedkoop want een dollar is hier gelijk aan een gulden.

De buurt is niet erg voornaam, maar dat is hier van generlei belang. Het ziet er een beetje uit als Bentveld, met allemaal kleine villaatjes. Er is ook een grote tuin waarin ik kan zitten zooveel ik wil. Buitendien heb ik een eigen ingang, en behoef dus niet door de voordeur. Het weer is hier zoals het in Holland in Augustus behoort te zijn. Stralende zon, en iedereen loopt zonder jas, want het is veel te warm. ’s Nachts is het erg koel, maar ik heb verwarming en behoef maar aan een knop te draaien en hij geeft warmte. Ik moet toch nog aan dit klimaat wennen en ik ben erg moe. Om vijf uur is het al pikdonker hier en er is bijna geen schemering.

Hoe is het met jou? Wat is er van je artikel geworden? Waarom schrijf je mij niet uitvoerig? En wat voert Papi uit? Hoe is het weer bij jullie? Ik realiseer me helemaal niet dat het al November is, ik denk dat ik nog midden in de zomer ben.

Komen er al kaarten van mij aan? Die reis was prachtig. Om nooit te vergeten. Ik heb Miller geschreven en hem gevraagd wanneer het hem schikt om bij hem te komen. Er rijdt nl. in de ‘winter’ geen bus naar Big Sur, zodat hij mij eventueel met zijn wagen in Monterey zou moeten afhalen.

Wist je dat Californië 10 miljoen inwoners heeft en 5 miljoen auto’s? Twee mensen op een auto. Je zult dus ook begrijpen dat men vrijwel geen voetgangers ziet. Alleen in het winkelcentrum. De afstanden zijn dermate groot dat men eenvoudig niet kan lopen. Ik hoop dat ik het nog eens tot een wagen zal brengen. Voor $ 90.– kan men al een oude wagen kopen.

Een radio zal ik mij mettertijd ook moeten aanschaffen. Ze kosten bijna niets. Doet de jouwe het goed? Ik weet nog niet of ik hier of in S.F. zal werken. Liever hier omdat het toch wel erg vermoeiend is iedere dag tweemaal een half uur in de trein te zitten, temeer nu ik toch in mijn woninkje meer te doen heb dan in een kamer. Het moet allemaal schoongehouden worden en ik kook nu ook voor mezelf. Meestal alles uit blik, dat is hier erg gemakkelijk.

Zo, nu stop ik en wacht ik maar weer op bericht van jou. Stuur eens een foto van je. Ik heb je nog een pakket met 3 pullovers van Oom Paul gestuurd.

Hartelijke groeten aan allemaal en een zoen,

Mammy’

Alice Schwarz, Zo’n genie ben je nou ook weer niet. De Arbeiderspers, €25,99, 400 blz.Beeld -

Een kakofonie van gedachten en inzichten

Vrijdag was het tien jaar geleden dat Harry Mulisch op 83-jarige leeftijd overleed. Zijn uitgeverij De Bezige Bij heeft ter gelegenheid daarvan drie nieuwe boeken uitgebracht. Ik kan niet dood zijn is de titel van een door zijn weduwe Kitty Saal en Johan Kuiper geselecteerde, thematisch gebundelde notities, observaties en aforismen. Vanaf de jaren veertig maakte Mulisch notities; een ‘kakofonie van gedachten en inzichten’ waarbij Mulsich zelf aan het woord is en het ‘raadsel blijft vergroten.’

Schrijver en biograaf Onno Blom portretteert in De wondere grijsaard Mulisch in zijn laatste jaren, dagen, uren, minuten en laat zien welke rol de dood in het leven van de schrijver speelde. ‘Dat ik dood kan gaan, moet nog maar eens bewezen worden,’ zei hij daarover onder meer.

Ook is er de heruitgave Het mirakel. Episodes van troost en liederlijkheid uit het leven van de heer Tienmoppen – een personage dat de schrijver op 23 mei 1953 introduceerde in Het Parool en over wie hij in verschillende tijdschriften en kranten verhalen publiceerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden