Kunst & Media Bewaar

Verhulst wint literatuurprijs

De Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst heeft maandag de Libris Literatuurprijs 2009 gewonnen. Foto ANP
De Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst heeft maandag de Libris Literatuurprijs 2009 gewonnen. Foto ANP © UNKNOWN

AMSTERDAM - Dimitri Verhulst heeft met zijn roman Goderverdomse dagen op een godverdomse bol de Libris Literatuurprijs 2009 gewonnen. De Vlaming Verhulst (1972) kreeg de prijs van 50.000 euro gisteravond in het Amstel Hotel overhandigd. En opnieuw werd de gedoodverfde favoriet door de jury gepasseerd.

De ontsteltenis was van het gezicht van Charlotte Mutsaers af te lezen. In de dagen voorafgaande aan de prijsuitreiking was zij met haar roman Koetsier Herfst de grote favoriet. De camera's hadden de meeste aandacht voor haar. Maar als het om de Libris Literatuurprijs gaat, kun je maar beter geen favoriet zijn. Vorig jaar won de bij het publiek onbekende D. Hooijer, en gisteravond ging outsider Dimitri Verhulst er met de prijs vandoor. Mutsaers nam niet de tijd haar wonden te likken. ''Ik kan het niet uitstaan,'' zei ze, en was verdwenen.

Dimitri Verhulst, na Hugo Claus de tweede Vlaamse Libriswinnaar, straalde. Voor zijn romans De helaasheid der dingen, en Mevrouw Verona daalt de heuvel af had hij al op de shortlist van de Gouden Uil en de AKO Literatuurprijs gestaan. Nu was het raak, zij het niet met zijn toegankelijkste boek.

'Weergaloze stijloefening'

Godverdomse dagen op een godverdomse bol is een boek zonder echte hoofdpersoon, en zonder noemenswaardig plot. De jury, onder voorzitterschap van Ivo Opstelten, sprak van een 'weergaloze stijloefening' en 'een sardonische komedie met de mens als dader en als lijdend voorwerp'. Ze koos voor 'de weergaloze taal in deze zwartgallige geschiedenis van de mens van oertijd tot heden'.

Een agressief boek, geschreven in een agressieve taal. Naast Verhulst en Mutsaers waren ook genomineerd: Arnon Grunberg (Onze oom), Rob van Essen (Visser), Anna Enquist (Contrapunt) en de kersverse Gouden-Uilwinnaar Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen).

Mizzi van der Pluijm, uitgeefster van Verhulst bij Contact, was in de wolken. ''Dit is geen boek waarvan je zegt: dit heeft mijn zuster ook meegemaakt. Dit is literatuur, dit is een overwinning van de taal. Het staat helemaal haaks op deze maatschappij. Ik ken geen ander boek dat zo is.''

Buiten de trend
Godverdomse dagen op een godverdomse bol valt daarmee toch buiten de trend die de jury had opgemerkt, namelijk dat het literaire engagement terug is in de Nederlandstalige literatuur. Verhulsts roman past het minst binnen dat jurystandpunt, maar de altijd eigenzinnige en nooit voorspelbare Librisjury koos toch voor Verhulst. Volgens Opstelten was de jury unaniem in haar oordeel, 'al was er gestreden tot op het bot'. In de wandelgangen ging het gerucht dat Godverdomse dagen op een godverdomse bol een compromis was, omdat de juryleden niet konden kiezen tussen Arnon Grunbergs Onze oom en Mutsaers' Koetsier Herfst. Die verhalen gaan elk jaar rond, en het zal Verhulst een worst wezen.

''Dit is natuurlijk geweldig,'' zei Verhulst, die direct na de bekendmaking zijn uitgeefster bedankte dat ze het boek had ingezonden. Daarmee verwees hij naar het feit dat enkele uitgevers verzuimd hadden werk van auteurs (Tessa de Loo, Gerrit Komrij, Christiaan Weijts) in te sturen. ''Ik heb dit boek met stront in de broek aangeboden bij mijn uitgever. Dit is zo anders dan mijn eerdere werk. Dit is geen Dan Brown, geen Harry Potter, dat verkoopt allemaal wat beter. Maar de Librisjury heeft de laatste jaren weerbarstig werk bekroond, dus ik had goede hoop.''

Gek genoeg zal Godverdomse dagen op een godverdomse bol niet in elke boekhandel te koop zijn. Vanwege de titel is het boek door een aantal christelijke boekhandelaren in de ban gedaan. Zoals vorig jaar september boekhandelaren in België niet te spreken waren over de actie van Humo. Wie een nummer van Humo kocht, kreeg Godverdomse dagen er gratis bij. Het ging om 320.000 exemplaren. Voor de geïnteresseerde lezer zal het niet moeilijk zijn voor een luttel bedrag zo'n exemplaar via aanbiedingssites op internet te bemachtigen. (MAARTEN MOLL)