Recensie

The Banishment ****

Regie: Andrei Zvyagintsev
Met: Konstantin Lavronenko, Maria Bonnevie

De Russische filmmaker Andrei Zvyagintsev stormde vijf jaar geleden met het op de Bijbel geïnspireerde The return de filmwereld binnen. Ook de opvolger, The banishment, zit vol religieuze verwijzingen. In dit huwelijksdrama leidt egoïstische liefde tot een tragedie.

Zijn mannen tot opofferende liefde in staat? Niet in de twee films van Zvyagintsev. In The return, dat de Gouden Leeuw op het filmfestival van Venetië won, keert een man na twaalf jaar terug bij zijn vrouw en twee kinderen. Wie is hij? Komt hij uit de gevangenis? Waarom schuift hij na twaalf jaar spoorloos verdwenen te zijn aan tafel aan alsof hij nooit is weggeweest?

En wat te denken van zijn hardhandige opvoedingsmethoden? Zijn autoritaire optreden leidt tot rebellie bij één van zijn kinderen, met tragische gevolgen.
The return kon ook Bijbels worden geïnterpreteerd: stond de man voor de wederkomst van Christus, die door niemand wordt herkend? Zvyagintsev hield zich in interviews irritant op de vlakte: elke interpretatie was goed.

Blijkbaar heeft hij zich de kritiek aangetrokken, want The banishment (De verbanning) is een glasheldere film.

Het is nooit goed of het deugt niet, want critici verwijten de maker nu dat hij alles verklaart. Trekt u zich er niets van aan, want The banishment is imponerend. Enige Bijbelkennis kan geen kwaad. Dat begint al bij de titel, die verwijst naar de verbanning van Adam en Eva uit het paradijs. De zondaars heten nu Alex en Vera. Het getrouwde stel (de uitstekende Konstantin Lavronenko, die ook de vader in The return speelde, en de Zweedse Maria Bonnevie) verruilt met hun twee kinderen het leven in een grauwe industriestad voor een huis in een idyllische omgeving. Het is het paradijs, maar Vera kan er niet van genieten. De vrouw is diep ongelukkig, omdat ze geen liefde maar kil egoïsme bij Alex voelt.

Als ze zwanger is van een derde kind en zegt dat het van een ander is, levert Alex het ultieme bewijs van zijn zelfzuchtige liefde. Zijn onvermogen haar werkelijk lief te hebben, is voor Vera onverdraaglijk. In The banishment heeft de mens God niet nodig om uit het paradijs te worden verdreven. Hij kan het zelf doen.

The banishment is gebaseerd op de roman The laughing matter uit 1953 van de Amerikaanse schrijver William Saroyan, die zijn huwelijksperikelen ermee van zich afschreef. Zvyagintsev heeft het einde veranderd en er talrijke Bijbelse verwijzingen aan toegevoegd.

Dat gebeurt niet altijd even subtiel. ''Geef eens een appel, Eva,'' vraagt Vera haar dochtertje in de keuken. Maar er zijn ook sterke vondsten. Zoals een puzzel van Leonardo da Vinci's schilderij Annunciatie, waarop een engel Maria de boodschap brengt dat ze zwanger is van Jezus. Het schilderij in puzzelvorm verwijst natuurlijk naar Vera's zwangerschap, maar ook naar haar uiteengevallen huwelijksleven.

Maar ook zonder Bijbelkennis blijft The banishment overeind als tragisch huwelijksdrama, dat inhoudelijk aan Bergman en visueel aan Tarkovski doet denken. Er zijn slechtere filmmakers om mee vergeleken te worden. (JOS VAN DER BURG)

Trailer
Website