Kunst & Media Bewaar

Stockhausens boventonen, voor het eerst in zijn geheel in Amsterdam

Erik Voermans
Erik Voermans © Linda Stulic

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Stimmung van Karlheinz Stockhausen.

In maart 1968 werkte Karlheinz Stockhausen, een van de invloedrijkste componisten van de vorige eeuw, in Madison, Connecticut, aan een nieuw stuk dat hij Stimmung zou dopen. In het stuk, voor zes vocalisten (drie mannen en drie vrouwen) die in zes microfoons zingen (een voor elk), deed hij iets wat nog geen andere Europese componist voor hem had gedaan.

Hij componeerde een spel met boventonen.

Dit behoeft enige uitleg. Een boventoon wordt in de Van Dale gedefinieerd als een 'in bep.

Stockhausen heeft met dat principe een compositie vervaardigd, die in feite slechts uit 1 samenklank ­bestaat (een dominantnoneakkoord, voor de liefhebbers), maar die bij enthousiaste beluistering een fascinerend en zelfs betoverend sterrenstelsel van boventonen oplevert.