Kunst & Media Bewaar

Stadsgezichten: Bruggenfamilies op IJburg

Nescio Brug, familie Bijzondere bruggen, Brug 2013, ontwerp Jim Eyre. Foto Nels van Malsen
Nescio Brug, familie Bijzondere bruggen, Brug 2013, ontwerp Jim Eyre. Foto Nels van Malsen © UNKNOWN

In de tijd dat IJburg nog vooral een zandvlakte was en er nog niet één woning was gebouwd of gracht was gegraven, domineerden andere bouwsels het landschap, namelijk 'de bruggen'. Inmiddels is IJburg een dichtbevolkte wijk, maar nog steeds bepalen de tientallen bruggen het IJburgse straatbeeld.

Het grote aantal bruggen komt voort uit de manier waarop IJburg is ontworpen. In de plannen voor de uitbreidingswijk IJburg speelt het water namelijk een belangrijke rol. Gezien de ligging in het open water van het IJmeer is ervoor gekozen dit element en de beleving ervan terug te brengen tot op het straatniveau. IJburg kent een hoge bebouwingsdichtheid, waardoor veel aandacht is besteed aan de kwaliteit van de openbare ruimte.

Op veel plekken hebben de stedebouwkundige ontwerpers gekozen voor blauw (grachten, waterlopen, havens) in plaats van groen (parken, plantsoenen en perken). Het openbare leven speelt zich dan ook vaak af op de binnengrachten, de kades en het IJmeer. Naast het ontwerp vereisen ook de toegankelijkheid van de eilanden en het waterbeheer de nodige bruggen, sluizen en andere kunstwerken. Om het overzicht over alle kunstwerken te bewaren en samenhang te creëren zijn de bruggen en sluizen van de eerste fase van de aanleg van IJburg onderverdeeld in vijf families. Elke familie heeft een eigen vormentaal, die past bij de functie en de omgeving.

De hoofdbruggen van IJburg liggen in het open buitenwater en verbinden de eilanden met elkaar en met de stad. Ze maken onderdeel uit van de hoofdinfrastructuur voor de auto, de fiets en de tram. Grimshaw & Partners, het bureau dat eerder de Ennëus Heermaburg en Brug 2002 ontwierp, is verantwoordelijk voor het ontwerp van de familie Hoofdbruggen, ook wel Eilandbruggen genoemd.

Quist Wintermans architecten tekende voor de bruggenfamilie De Lange Lijn. De oostelijke hoofdverbinding van IJburg met de snelwegen A1/A9 volgt een lange route door groen, rustig en landelijk gebied. De vormgeving is terughoudend en probeert onopvallend te zijn in het landschap. Onderdeel van deze familie is de bijzondere Nesciobrug, een fiets- en voetgangersbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal ontworpen door Jim Eyre.

De Binnengrachtfamilie sluit aan bij de stenige en compacte bebouwing van het Haveneiland. Erna van Sambeek ontwierp bakstenen landhoofden en stalen overspanningen. De zwarte bruggen van staal van architect Birgit Rapp met hoge wallen die het voetgangersgedeelte afscheiden van het fietsers- en autogedeelte, doen denken aan industriële spoorbruggen. De contrastrijke overgang tussen het stedelijke Haveneiland West en het groene woonmilieu Grote Rieteiland brengen architecten Roberto Meyer en Jeroen van Schooten tot uiting in het ontwerp van brugfamilie De Groene Tunnel. De bruggen die aan de randen van de eilanden liggen, zijn het meest licht en transparant van allemaal. Deze maken onderdeel uit van de familie Buitenwater die zijn ontworpen door Jan Benthem.(ARCAM/YVONNE DE KORTE)

Bron: IJburg in uitvoering. Plan Amsterdam, december 2002. Dienst Ruimtelijke Ordening Amsterdam.