Kunst & Media Bewaar

Spitzen en sneakers in Zwanenmeer/Bijlmermeer II

Foto ANP/Rick Nederstigt
Foto ANP/Rick Nederstigt © UNKNOWN

De twee balletdanseressen vallen meteen op. Door hun lichaamshouding, en - natuurlijk - de spitzen. Ze lijken werelden verwijderd te zijn van de hiphopdansers, met hun wijde kleding, scheve petjes en sneakers.

Toch komen deze uitersten samen, op de klanken van Tsjaikovski's Het zwanenmeer in de voorstelling Zwanenmeer/Bijlmermeer II, een coproductie van Het Nationale Ballet en Don't Hit Mama, met medewerking van kunstenaarscollectief Het 5eKwartier.

Deze productie is het vervolg op het gelijknamige project dat in 2006 startte, vertelt Bart Deuss, met Nita Liem de artistieke kern van Don't Hit Mama. ''Het leuke is dat je op het niveau van dans een ontmoeting kan hebben. En het verhaal gaat ook nog eens ergens over. Er zitten zwart-witelementen in, iets maatschappelijks. Ballet is cliché, is de elite, is wit. Hiphop is sociaal en staat voor migrantenkids.''

Zwanenmeer/Bijlmermeer (2006) werd niet alleen een ontmoeting van ballet en, zoals Deuss het omschrijft, Afro-Amerikaanse clubdans, maar vooral van Bijlmerscholieren en balletdansers. Vijftien Bijlmerjongeren van drie middelbare scholen werden gekozen en gedurende een aantal maanden 's avonds en in het weekend getraind.

Na dit succesvolle project werd het tijd voor een vervolg. Nu zonder de scholieren en alleen met professionele - betaalde - dansers. Deuss: ''Het eerste stuk was meer een community art project. Het was echt: Klang! We gooien ze bij elkaar. En: goh, ze maken elkaar toch niet dood. En: hé, ze kunnen ook nog met elkaar dansen. Er bleef iets hangen: was dit een leuke toevalligheid of heeft het perspectief? Nu is het meer een ontmoeting van verschillende dansstijlen.''
Eén van de 'zwarte jongens' is Rubi Pronk; de enige balletdanser die er de vorige keer ook bij was - en pontificaal op de poster prijkt. Na tien jaar bij Het Nationale Ballet freelancet hij nu vanuit New York met zijn Amerikaanse partner Drew Jacoby. Voor Zwanenmeer/BijlmermeerII keerde hij even terug naar Nederland.

Pronk: ''Ik ben klassiek geschoold, maar eigenlijk meer een contemporary balletdanser. Hier vond ik het vooral interessant ook een graantje van streetdance mee te pikken.'' Ook de raakvlakken tussen de twee disciplines worden benadrukt. Pronk: ''Er zijn natuurlijk wel verschillen. Wij werken meer vanuit structuur en zij vanuit improvisatie. Maar uiteindelijk is dans gewoon dans, dat je doet waar je van houdt en daar je hart in legt.''

Shailesh Bahoran, ingehuurd door Don't Hit Mama, is het daarmee eens. ''Het is eigenlijk het clichéverhaal: ballet versus hiphop. Ik vond ballet altijd mooi, maar had er nooit zoveel mee. Het zijn andere werelden, een andere mentaliteit, andere discipline. Maar je ontdekt dat er genoeg overeenkomsten zijn. Ballet heeft bijvoorbeeld, positief gezegd, een soort arrogantie, en breakdance hiphop is natuurlijk ook vrij arrogant.''

De samenwerking onder de dansers was eerst wat onwennig. Bahoran: ''Maar je groeit steeds meer naar elkaar toe. Nu zitten we met zijn allen aan een tafeltje grappen te maken.''

Dat gebrek aan een echt conflict is iets wat Deuss ditmaal een beetje mist. ''In het eerste project was het veel meer de botsing van twee energieën en dan vooral van de kinderen uit de Bijlmer. Nu is er veel meer een harmonieuze kruisbestuiving. Alsof er geen hokjes, geen contrasten zijn. Zo vanzelfsprekend is het in het echte leven natuurlijk niet.'' (BREGTJE SCHUDEL)

Zwanenmeer/Bijlmermeer II.
in de Stadsschouwburg. Tournee.