Kunst & Media Bewaar

Seventeen Playgrounds zet architect Aldo van Eyck weer op de kaart

Denisa Kollarová (l) en Anna van Lingen.
Denisa Kollarová (l) en Anna van Lingen. © Mrs. Mokum/Suzie Hagens

Grafisch ontwerpers Anna van Lingen (24) en Denisa Kollarová (25) maakten een tourgids die je meeneemt naar zeventien speeltuinen van de architect Aldo van Eyck. 'Architecten van nu kunnen nog veel van hem leren.' Deel 15 van een serie verzocht door de lifestylebloggers van Mrs. Mokum.

Mrs. Mokum

Iedere week spreekt Mrs. Mokum met jonge talenten, die Amsterdam tot de bloeiende stad maken die ze nu is.

Als je bent opgegroeid in Amsterdam, kan het haast niet anders dan dat je een keer in een klimrek van architect Aldo van Eyck hebt gehangen. Van Eyck (1918-1999) was de ontwerper van de zandbak, de duikelrekken, springstenen en misschien wel het meest herkenbare: de koepel-, boog- en tunnelvormige klimrekken, in de volksmond beter bekend als 'de iglo'. 'Of je nou in 1960 bent geboren of in 2000: iedereen is opgegroeid met deze klimrekken. Maar jammer genoeg kennen maar weinig mensen het verhaal erachter,' aldus Van Lingen.  

Anna van Lingen (24) en Denisa Kollarová (25) ontmoetten elkaar op de Gerrit Rietveld Academie, waar zij beiden grafisch ontwerp studeerden. Ze raakten gefascineerd door de grote invloed die van Eyck heeft gehad op de indeling van de stad. 'Het is misschien moeilijk voor te stellen, maar er was een tijd dat er meer dan 700 speeltuinen van hem in Amsterdam stonden,' vertelt Van Lingen. Ze besloten een tourgids te maken langs zeventien van deze speeltuinen in de binnenstad, waaronder de toestellen die in 2013 naar de tuin van het Rijksmuseum werden verhuisd.

Seventeen Playgrounds biedt stadsbewoners een toegankelijke manier om te leren over Van Eyck en zijn bijdrage aan Amsterdam. 'We proberen het laagdrempelig te maken voor het grote publiek,' zegt Van Lingen. 'We weten ook zeker dat iedereen die deze speeltuinen kent, het interessant kan vinden. Zodra je doorhebt wat een gigantisch project het is geweest en hoeveel tijd en aandacht er in de ontwerpen heeft gezeten.'  

Compositie 
Openbare speeltuinen waren tot voor de Tweede Wereldoorlog geen onderdeel van het Amsterdamse straatbeeld. Door de babyboom en de komst van auto's, wat spelen op straat gevaarlijk maakte, moest er een oplossing gevonden worden voor speelruimte. In samenwerking met de gemeente bood Van Eyck uitkomst.  

Elke speeltuin die van Eyck ontwierp bestaat uit dezelfde speelelementen, maar hebben allemaal een identieke compositie, waarin Van Eyck goed naar de omliggende omgeving keek en daar ook rekening mee hield. 'Dat is zo verschillend tussen de speeltuinen van Van Eyck en de speeltuinen van nu: er wordt niet over het geheel nagedacht. Ze worden zomaar geplaatst, zonder te kijken naar de omliggende ruimte en wat handig is,' vertelt Kollarová.     

Hoe meer Van Lingen en Kollarová over Van Eyck leerden, des te overtuigder zij werden van het idee dat zijn speeltuinen behouden moesten worden. 'In een tijd waar speelgoed wordt voorgeprogrammeerd en ontworpen voor massaproductie, is het extra belangrijk voor kinderen om in speeltuinen zoals die van Van Eyck te spelen,' vindt Kollarová. 'De speeltuinen zijn allemaal vaststaande, minimalistische objecten, waardoor kinderen gedwongen worden om samen te spelen en hun fantasie te gebruiken. Hij noemde zijn speeltuinen ook wel 'tools for imagination': elk kind kan het anders interpreteren.'  

Geadopteerd klimrek
Anderhalf jaar geleden stuitten de meiden per toeval op een originele klimkoepel van Van Eyck, die op straat lag achter een schoolgebouw, klaar voor het grof vuil. In overleg met de school namen ze het klimrek mee en sloegen het op. Van Lingen en Kollarová zien dit 'geadopteerde' klimrek graag terug in het Amsterdamse straatbeeld. Sinds kort zijn ze in overleg met de gemeente om het speeltoestel een mogelijke laatste rustplaats in de stad te geven.  

Met hun gids willen de meiden niet alleen nieuwe aandacht vestigen op het werk van Van Eyck maar hopen ze ook dat hedendaagse architecten meer gaan nadenken over hun ontwerpen voor kinderen zoals Van Eyck dat deed. Kollarová: 'We kunnen nog veel van hem leren.'  


Seventeen Playgrounds wordt later dit jaar uitgegeven.