Er is inmiddels dertig jaar overheen gegaan en de kemphanen wonen sinds jaar en dag allebei in de hoofdstad, maar dat wil niet zeggen dat de punkruzie tussen Rotterdam en Amsterdam verleden tijd is.

''Ze verspreidden het bericht dat de Rondos gefinancierd werden door de CPN en dat we subsidie van de gemeente Rotterdam ontvingen door bemiddeling van de zoon van Van der Louw (toenmalig burgemeester, red.), die zich in de punkscene ophield. Allemaal laster, ingegeven door jaloezie. (...) Maar tot op de dag van vandaag houdt de zich inmiddels Diana Ozon noemende Gretchen Gestapo deze onzin hardnekkig vol. Ja, daar zit nog wel wat oud zeer en ergernis.'' Aldus Johannes van der Weert, zanger van de legendarische Rotterdamse oerpunkband Rondos ('78/'80), in het biografische boekwerkje bij de verzamelbox A black & white statement.

In eerste instantie lijkt het een curieus en tamelijk overdreven artefact, deze fraai vormgegeven zesdelige doos, want meer dan één elpee en een handvol singles heeft de band nooit gemaakt. Maar nadere inspectie leert dat de verzameling -twee cd's, strip, fotoboek, teksten en eerder genoemde biografie- een prachtig tijdsbeeld schetst van een belangrijke periode in de Nederlandse popmuziek waarvan de sporen goeddeels zijn uitgewist. Want anders dan de Engelse muziekindustrie, die zich in de tweede helft van de jaren zeventig gretig op het nieuwe verschijnsel punk wierp, waren de Nederlandse platenmaatschappijen er al snel achter dat er geen droog brood mee te verdienen viel. In de periode '77/'78 verschenen er welgeteld drie punkalbums via grote labels -Flyin' Spiderz, Ivy Green en Speedtwins- waarna men in Hilversum weer overging tot de orde van de dag.

De Nederlandse punkscene heeft dan ook geen Sex Pistols of Clash voortgebracht, geen Never mind the bollocks en geen London calling. In Nederland is het een periode die het zonder herkenbare kopstukken, hits of muzikale monumenten moet doen. Punk ging ondergronds en werd daar opgepikt door enthousiaste doe-het-zelvers die in eigen beheer platen uitbrachten, in microscopische oplagen. De resultaten worden op veilingsites nog wel eens aangeboden voor bedragen die tot honderden euro's kunnen oplopen.

Het is dan ook mooi dat punkpioniers de Rondos, de eerste punkband die in eigen beheer een hele lp uitbracht, drie decennia later de moeite hebben genomen hun muziek aan de vergetelheid te onttrekken met een fenomenaal boxje dat zich laat beluisteren en bekijken als een tijdcapsule waarin de tijdgeest van de late jaren zeventig is gevangen. Niet alleen door de muziek, die zich naar huidige maatstaven eerder als minimale avantgardepop dan als spijkerharde punk laat kwalificeren, maar vooral ook door de uitgebreide documentatie die de muziek begeleid.

De Rondos was een sterk gepolitiseerde band die zich nadrukkelijk affilieerde met het communisme: het portret van de grote roerganger Mao siert de hoes van de single Fight back!, de kapitalisten in de Rondosstrip Red Rat worden verbeeld door pafferige zwijnen en in de teksten wordt woest van leer getrokken tegen 'de bourgeoisie'. Dit is de wereld van Wijnand Duijvendak, maar in tegenstelling tot het gevallen Kamerlid kijkt de band daar zonder enige wroeging op terug. In de biografische schets van Van der Weert wordt weemoedig teruggeblikt op de kroningsrellen en gedweept met de kameraden van de Rote Armee Fraktion. Het gelijk is nog altijd onwrikbaar, of het nu de strijd tegen kerk, koningshuis en kapitalisme geldt, of de ruzie met dichteres Diana Ozon.

Die onverzettelijkheid is karakteristiek voor de muziek van de Rondos. Die leunde meer op de hoekige sound van Gang of Four en Wire dan op de hedonistische punkrock van bijvoorbeeld de Sex Pistols. Op de cd met daarop al het studiowerk een verbeten, stramme band hoorbaar, aanvankelijk nog het resultaat van een amateuristische poging tot rock-'n-roll, maar al snel daarna het resultaat van een tot in het extreme doorgevoerde stijlopvatting. Ondanks de primitieve opnames, en de kenmerkende blikken sound die daar het gevolg van is, klinken de Rondos verrassend fris.

De live-cd met daarop een registratie van een optreden uit 1978 in Schiedam, opgenomen op cassette, is een vrijwel onbeluisterbare aanslag op de stereoapparatuur. Een aardige indicatie van hoe het er 31 jaar geleden aan toe moet zijn gegaan, maar niet iets wat je vaker dan één keer voor je plezier opzet.

Toch is het goed dat die rammelende liveplaat in de box is opgenomen, want het is de volledigheid die Black & white statement tot zo'n uniek document maakt. Niet zomaar een eenvoudige heruitgave van oud werk, maar een voorbeeldige uitsnede van punk in de jaren zeventig. En tot stand gekomen -let u even op, mevrouw Ozon- met subsidie van onder meer SNS Reaalfonds en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Kapitaal en koningshuis die het conserveren van punkgeschiedenis ondersteunen. Het kan verkeren. (JERRY GOOSSENS)
(KingKong Records/Sonic Rendezvous)