Kunst & Media Bewaar

Overvol Amsterdam Museum wil uitbreiden of verhuizen

Directeur Judikje Kiers in de Regentenkamer van het Amsterdam Museum. 'Deze locatie is zo bijzonder,  een oase midden in de drukke stad.'
Directeur Judikje Kiers in de Regentenkamer van het Amsterdam Museum. 'Deze locatie is zo bijzonder, een oase midden in de drukke stad.' © Mats van Soolingen

Het Amsterdam Museum barst uit zijn voegen. Het wil verbouwen en de collectie verspreiden of op zoek naar een nieuw onderkomen. De mogelijkheden worden nu onderzocht.

In de Regentenkamer van het Amsterdam ­Museum werden vroeger de weesjes binnengebracht toen het monumentale pand nog een burgerweeshuis was. Het is met de grote geschilderde portretten van het weeshuisbestuur een van dé hoogtepunten van het museum, maar de kamer heeft een probleem: bijna geen bezoeker weet 'm te vinden.

Directeur Judikje Kiers (55) laat zien hoe je er komt in het doolhof dat het Amsterdam Museum is. Kruip-door-sluip-door, noemt ze het. Ze houdt stil bij een van de vele trappetjes onderweg. "Kijk, dit wordt bijvoorbeeld heel lastig als je slecht ter been bent of in een rolstoel zit."

Haar museum schrijft volgende maand een wedstrijd uit voor architecten om het Amsterdam Museum vanbinnen opnieuw te ontwerpen. De bedoeling is dat het toegankelijker wordt, overzichtelijker en toegerust op meer bezoekers dan de 200.000 die het nu jaarlijks ontvangt.

"Het is niet dat hier een miljoen bezoekers moeten komen, maar een paar honderdduizend moeten er nog wel bij."

Verbouwen of verhuizen
De gemeente Amsterdam heeft twee ton voor de wedstrijd beschikbaar gesteld. Aan het einde van het jaar wordt bekeken of bij de inzendingen iets zit dat uitvoerbaar is.

Verschillende verstigingen

Het Amsterdam Museum bestaat uit de hoofdlocatie aan de Nieuwezijds Voorburgwal, museum Willet-Holthuysen en het Cromhouthuis. Het is de bedoeling dat de collectie vanaf 2018 ook afwisselend te zien zal zijn in alle vestigingen van de OBA en op een nieuwe, nog te bouwen locatie aan de Sloterplas. In de Hermitage is ook een tentoonstelling te zien, Hollanders van de Gouden Eeuw, die gemaakt is door het Amsterdam Museum. In totaal ontvangen alle locaties van het museum bij elkaar momenteel 500.000 bezoekers per jaar.

"Samen met de gemeente beslissen we dan of we het gaan doen of dat het, helaas, toch verstandiger is om weg te gaan," aldus Kiers.

Toen Kiers een jaar geleden begon als directeur dacht ze zich sowieso klaar te moeten maken voor een verhuizing van het museum. Dat zou ook meteen oplossen dat het pand zo slecht te vinden is, naast het Begijnhof en achter de Kalverstraat. Maar gedurende de afgelopen maanden ging Kiers toch anders denken over het gebouw midden in het centrum.

"Het is heel verleidelijk om een heel mooi, nieuw, groot gebouw neer te zetten, maar deze locatie is zo bijzonder. Het is een oase midden in de drukke stad. Die moet je behouden voor het publiek."

Concentreren of spreiden
Kiers laat op prenten zien dat het gebouw er al sinds de middeleeuwen staat, maar ook dat er door de eeuwen heen veel aan is toegevoegd en veranderd. 

"Dat biedt mogelijkheden. Laten we eerst gebruiken wat we hebben. Als het dan heel duur wordt of buitenproportioneel, want het wordt vast niet goedkoop, dan hebben we in elk geval alles gedaan om te onderzoeken wat hier kan." 

Tot die tijd is Kiers van plan om het idee over het Amsterdam Museum wat ze noemt 'te kantelen'. "Bij een nieuw gebouw denk je aan het concentreren van een collectie. Nu denken we eerst aan spreiden." 

In 2025 bestaat de stad 750 jaar, dan moet het Amsterdam Museum nieuwe stijl gereed zijn

Concreet houdt dat in dat ze andere, bestaande, plekken wil aanwijzen als tentoonstellingsruimte voor de collectie. Zo behoren het Cromhouthuis en Museum Willet-Holthuysen al tot het Amsterdam Museum en daar kan meer uit gehaald worden. Een tentoonstelling die nu te zien is in de Hermitage, Hollanders van de Gouden Eeuw, komt eveneens uit de koker van het Amsterdam Museum. 

"Alles wat je wilt als Amsterdam Museum kan niet in dit gebouw. Nu proberen we dat wel: de introductietentoonstelling, een tijdelijke tentoonstelling, een vaste opstelling, kantoren, restauratie, café. Maar eigenlijk moet je als ­Amsterdam Museum natuurlijk heel de stad als materiaal en collectie zien. Dan maken we hier een heel goede introductietentoonstelling, maar grote tijdelijke tentoonstellingen doen we elders. Dat is een andere manier van denken." 

Dependance bij Sloterplas
Er zijn meer plannen: het museum gaat samenwerken met alle 22 vestigingen van de Openbare Bibliotheek Amsterdam en zal er over een jaar tentoonstellingen inrichten. En dan is er nog de mogelijkheid van een nieuw te bouwen dependance in Nieuw-West, waarover wordt gesproken.

"De gemeente wil het gebied rond de Sloterplas verder ontwikkelen en wij maken daar deel van uit. Je hebt daar natuurlijk de Meervaart al. Daar komt het Van Eesteren ­Paviljoen bij en Paradiso wil daar ook meer gaan doen." 

Op welke termijn er een pand zal komen en of het plan ook echt doorgaat, kan Kiers nog niet zeggen. Eén ding is wel duidelijk: voor 2025 moet het Amsterdam Museum nieuwe stijl ­gereed zijn. Dan bestaat de stad 750 jaar.