Recensie
Seymour Bernstein aan het werk met een van zijn leerlingen.
Seymour Bernstein aan het werk met een van zijn leerlingen. © /

Ethan Hawkes portret van pianist is krachtig tegengif voor de tijdsgeest (****)

recensieEen meesterlijke pianist met podiumvrees. Seymour Bernstein (1927) komt volledig tot zijn recht in de film die Ethan Hawke over hem maakte. Een zacht en fraai portret van een musicus die zichzelf nooit genoeg vond, maar in de luwte een mooie carrière opbouwde.

Seymour: An Introduction

Ons oordeel: ★★★★☆
Bioscoop: Cinecenter, Eye, Filmhallen, The Movies
Regie: Ethan Hawke
Met: Seymour Bernstein, Ethan Hawke

Een van zijn oud-leerlingen stelt hem een cruciale vraag: heeft hij zijn gave niet verspild door al zo jong te stoppen met optreden?

Seymour Bernstein behoort tot de beste pianisten van zijn generatie, maar nam al in 1977 afscheid van het podium. Hij haalde meer voldoening uit lesgeven en componeren en leed daarnaast voor elk optreden aan hevige paniekaanvallen. Zelfs de strenge New York Times schreef juichende recensies over zijn spel, maar Bernstein vond zichzelf nooit goed genoeg.

Toen Ethan Hawke de pianist op een feestje tegen het lijf liep, herkende hij veel van zijn eigen worstelingen. Ook Hawke was vaak angstig voor hij moest presteren en werd er wanhopig van dat zijn slechtste films doorgaans het succesvolst waren. Hij vroeg zich af wat hij nou precies wilde. Als religie je niets zegt en geld je gestolen kan worden, hoe vul je je leven dan zinvol in?

Hawke komt slechts twee keer kort aan het woord, verder laat hij het scherm aan zijn opmerkelijke vriend - een kinderlijke, wat vrouwelijke man van achter in de tachtig. Dit is, de titel zegt het al, meer een introductie dan een biografie. Ja, we zien de jonge Bernstein spelen aan het front van de Koreaanse Oorlog, waar uitgeputte soldaten zich vastklampten aan zijn muziek. We horen hem zeggen dat zijn vader altijd vertelde dat hij drie dochters en een pianist had, iets wat na al die jaren nog steeds pijn doet.

Dit fraaie, zachte portret concentreert zich echter vooral op Bernsteins persoonlijkheid en opvattingen. Een van zijn oud-leerlingen stelt hem een cruciale vraag: heeft hij zijn gave niet verspild door al zo jong te stoppen met optreden? Het antwoord is een gedecideerd nee. Concerten zijn het zichtbare eindstation van talent. Maar wat daarvóór gebeurt, is veel belangrijker. Hoe verhoud je je tot wat je speelt? Waarin schuilt de betekenis van wat je schrijft? Als hij al iets heeft verspild, is het roem, en roem is de grootste vijand van de kunsten, aldus Bernstein, die verwijst naar geniale collega's die ten onder gingen aan de spotlights.

Leraar aan het werk
Seymour: An Introduction vormt een krachtig tegengif voor de tijdsgeest, die talent hoger aanslaat dan discipline en commercieel succes interessanter vindt dan persoonlijke ontwikkeling. Dat Those who can, do, those who can't, teach een belachelijk statement is, blijkt eens te meer als je Bernstein bezig ziet met zijn leerlingen. Hij wijst ze vriendelijk op technische missers, maar geeft vooral schouderklopjes en zoekt naar de emotie achter elke aanslag. Het zijn prachtige scènes die aantonen dat Bernstein zijn roeping absoluut heeft gevonden.

De film bouwt langzaam op naar het ontroerende moment dat de pianist voor het eerst in 35 jaar een intiem concert geeft. Er zijn zenuwen, ja, maar de jaren hebben de scherpe kantjes eraf gehaald. Seymour Bernstein hoeft zichzelf niets meer te bewijzen.