Kunst & Media Bewaar

De 50 belangrijkste (levende) kunstenaars van Nederland

Marlene Dumas is uitgeroepen tot belangrijkste kunstenaar van Nederland 2018
Marlene Dumas is uitgeroepen tot belangrijkste kunstenaar van Nederland 2018 © ANP

Marlene Dumas is de belangrijkste kunstenaar van Nederland, gevolgd door Steve McQueen en Rineke Dijkstra. Dat blijkt uit een lijst die de kunstkenners Manuela Klerkx en Oscar van Gelderen en kunstcriticus Hans den Hartog Jager donderdag presenteerden op Art Rotterdam.

De top 50 van belangrijkste (levende) kunstenaars van Nederland 2018 is een vervolg op de jaarlijkse lijst die in 2012 voor het laatst in weekblad Elsevier verscheen, en geeft aan wat Nederlandse kunstenaars in internationaal perspectief voorstellen.

Bij het samenstellen van hun lijst maakten Klerkx, Van Gelderen en Den Hartog Jager gebruik van de zogenaamde 'artist ranking tool', die wordt gehanteerd op Artfacts.net (ondertitel: Get real statistics on which artists are trending where now).

Top 5

1. Marlene Dumas
2. Steve McQueen
3. Rineke Dijkstra
4. Ellen Gallagher
5. Fiona Tan

Hiermee wordt de invloed (en het succes) van exposities van kunstenaars gemeten, ofwel: de professionele aandacht die een kunstenaar krijgt toebedeeld. Nota bene: dit staat los van economisch succes. 

Solotentoonstellingen
Behalve 'internationale representatie' hielden de drie onder andere rekening met belangrijke culturele manifestaties, zoals de Documenta en de Biennale, solotentoonstellingen in buitenlandse musea of galeries, internationale onderscheidingen en veilingprijzen.
 
Solotentoonstellingen in Nederlandse musea en galeries en Nederlandse onderscheidingen werden minder zwaar meegewogen. De verschillende criteria werden onderverdeeld in een A, B, C of D-status. In de categorie 'representatie' werd zelfs een A+ uitgedeeld, vier keer maar liefst, aan de Top-3 en Ellen Gallagher.

Dumas wordt gerepresenteerd door Andriesse/Eyck (Nederland), Zeno X Gallery (België), Frith Street Gallery (Engeland), Gallery Koyanagi (Japan) en David Zwirner (VS). Ze had solotentoonstellingen in musea in Japan, Duitsland en Australië en deed mee aan een enorm aantal groepsshows; op veilingen gingen werken van haar van de hand voor ruim 2 miljoen euro.

Kunstklimaat
Een van de belangrijkste vragen die de samenstellers dienden te beantwoorden, was welke kunstenaars 'Nederlands' zijn. Elsevier hanteerde als criterium: een kunstenaar die langer dan tien jaar in Nederland woonachtig is.

Het Mondriaan Fonds adviseerde: iemand die ingebed is in het Nederlands kunstklimaat. Veel kunstenaars komen naar Nederland vanwege de Rijksakademie en de Rietveld Academie en blijven hangen omdat ze hier geregistreerd zijn en voordeel ondervinden van het internationale en vrije Nederlandse kunstklimaat.

Galeries
In die zin zijn Dumas en bijvoorbeeld ook Prix de Rome-winnares Rana Ramadeh ook Nederlandse kunstenaars. De Zuid-Afrikaanse Dumas woont al een half leven in Nederland, De Brit McQueen sinds de jaren negentig en is getrouwd met de Nederlandse kunstcriticus Bianca Stigter.

De Amerikaanse Gallagher is sinds 2001 in Rotterdam gevestigd en werkt samen met haar Nederlandse partner, Edgar Cleijne.

Galerie Fons Welters is met de meeste kunstenaars vertegenwoordigd in de lijst, Annet Gelink neemt de topposities in: drie kunstenaars van haar galerie staan de top 20.

Andere galeries met namen in de lijst zijn Borzo, Stigter Van Doesburg, Ron Mandos, Martin van Zomeren, Ellen de Bruijne, Upstream, Lumen Travo, Juliette Jongma en Flatlands.

New York
Wat opvalt is dat Grimm Gallery, de enige galerie met twee vestigingen in Amsterdam én een eigen ruimte in de Bowery in New York weliswaar een aantal grote Nederlandse kunstenaars vertegenwoordigt die in de lijst staan - Desirée Dolron, Dana Lixenberg - maar dat deze kunstenaars niet door andere galeries worden vertegenwoordigd.

Toch willen de samenstellers een lans breken voor Grimm: de galerie durfde het aan een eigen ruimte in New York te openen, wat ongetwijfeld tot meer internationale zichtbaarheid van hun Nederlandse kunstenaars zal leiden.

Top 50

1. Marlene Dumas
2. Steve McQueen 
3. Rineke Dijkstra 
4. Ellen Gallagher 
5. Fiona Tan
6. Yael Bartana 
7. Jan Dibbets
8. Atelier van Lieshout 
9. Mark Manders 
10. Marcel van Eeden
11. Erik van Lieshout 
12. Jo Baer 
13. Guido van der Werve 
14. Peter Schuyff 
15. Willem de Rooij 
16. Herman de Vries 
17. Marijke van Warmerdam 
18. Lara Almarcegui 
19. Jan Henderikse 
20. Aernout Mik
21. Meschac Gaba 
22. Wendelien van Oldenborgh
23. Folkert de Jong 
24. Erwin Olaf 
25. Manon de Boer 
26. Viviane Sassen 
27. Navid Nuur 
28. Robert Zandvliet 
29. Jennifer Tee 
30. Hans Eijkelboom 
31. René Daniels 
32. Anton Corbijn 
33. Gabriel Lester 
34. Armando 
35. Marc Bijl 
36. Maaike Schoorel 
37. Lily van der Stokker 
38. Jacco Olivier 
39. Henk Visch 
40. Lara Schnitger 
41. Nathaniel Mellors 
42. Willem Oorebeek 
43. Falke Pisano 
44. Jonas Staal 
45. Magali de Reus 
46. Renzo Martens 
47. Dana Lixenberg 
48. Desirée Dolron 
49. Levi van Veluw 
50. Hannah van Bart