Kunst & Media Bewaar

Amsterdamprijs voor Renzo Martens, Splendor en 'duo zonder gelijke'

De winnaars van de Amsterdamprijs: uiterst links Renzo Martens, links en midden Ivo van Hove en Jan Versweyveld en rechts de mannen van Splendor.
De winnaars van de Amsterdamprijs: uiterst links Renzo Martens, links en midden Ivo van Hove en Jan Versweyveld en rechts de mannen van Splendor. © Amsterdamprijs voor de Kunst

Splendor, Renzo Martens en Ivo van Hove en Jan Versweyveld zijn de winnaars van de Amsterdamprijs voor de Kunst 2015, de belangrijkste kunstprijs van de hoofdstad.

DE PRIJS

De Amsterdamprijs voor de Kunst wordt jaarlijks toegekend aan drie kunstenaars of instellingen die met hun werk een bijzondere bijdrage leveren aan de artistieke veelzijdigheid van de stad. De longlist komt tot stand door gemotiveerde voordrachten van vele Amsterdammers, een vakjury selecteert de uiteindelijke genomineerden en winnaars.

'Deze prijs doet me heel veel, met name omdat hij voor Jan en mij samen is.' Ivo van Hove, directeur-regisseur van Toneelgroep Amsterdam, en zijn partner Jan Versweyveld, scenografie en huisontwerper van hetzelfde gerenommeerde gezelschap, hebben de Amsterdamprijs voor de Kunst 2015 in de categorie Bewezen Kwaliteit ontvangen.

De Belgische Amsterdammers, die al 35 jaar samenwerken, kregen hun onderscheiding 'hors concours' (buiten mededinging), een unicum in de geschiedenis van de Amsterdamprijs, omdat hun werk, aldus de jury onder leiding van journaliste Clairy Polak, van uitmuntende kwaliteit is, een duidelijke signatuur heeft, en de hoeveelheid producties die uit hun handen voortkomt verbluffend is.

Fruitschaal
'In onze ogen staan Jan Versweyveld en Ivo van Hove voor het ambitieniveau van deze stad: een stad die topkunst voortbrengt, dat ook weet uit te baten, en daarmee internationaal gewaardeerd wordt', aldus Polak cum suis.

Van Hove en Versweyveld kregen hun prijs - 35.000 euro en een fruitschaal in de vorm van de grachtengordel, gemaakt door vormgever Frederik Roijé - in het Compagnietheater uit handen van locoburgemeester en wethouder Kunst en Cultuur Kajsa Ollongren, tijdens een levendige bijeenkomst die door ceremoniemeester Andrea van Pol werd omschreven als 'de Oscars van de Amsterdamse kunstwereld'.

Renzo Martens
Twee jaar geleden waren Toneelgroep Amsterdam en Ivo van Hove ook al genomineerd, destijds in de categorie 'Culturele Prestatie'. In die wat vage categorie, door het organiserende Amsterdams Fonds voor de Kunst omgedoopt tot 'Beste Prestatie', bekroonde de jury beeldend kunstenaar Renzo Martens, onder meer voor zijn spraakmakende documentaires Episode I (uit 2003) en Episode III: Enjoy Poverty (uit 2008) en met name voor zijn Institute for Human Activities, een kunstcentrum annex gentrificatie-programma dat Martens in 2012 is begonnen op een voormalige Unilever Plantage in het Congolese oerwoud.

De arbeiders, die vroeger niet meer dan een dollar per dag verdienden, maken er nu beelden van rivierklei. Die beelden werden ter plekke gescand met een 3D-scanner, vervolgens worden er in Europa mallen gemaakt, waarmee chocolade sculpturen worden gegoten van dezelfde cacaosoort die plantagearbeiders de afgelopen eeuw voor een habbekrats produceerden voor de wereldmarkt.

Door de toevoeging van emoties aan de chocolade gaan de inkomsten per gram chocolade met duizenden procenten omhoog. 'Met dit internationale kunstproject dat de uitdagingen van globalisering blootlegt, weet Martens op charismatische wijze de meest tegenstrijdige zaken voor elkaar te krijgen', aldus de jury. 'Renzo schudt ons wakker, opent letterlijk en figuurlijk onze ogen voor dat wat we niet willen zien'.

Op Van Pols vraag wat hij met zijn prijs gaat doen, antwoordde Martens: 'Ik ben blij dat ik voor het eerst in mijn leven een keer een soort modaal jaarsalaris verdien'. Naast Martens waren theaterregisseur Jakop Ahlbom en componist Merlijn Twaalfhoven de andere kanshebbers.

Paradijselijke plek
Ook in de derde en laatste categorie, 'Stimuleringsprijs', waren louter mannen genomineerd. Initiator-voorzitter-contrabassist Wilmar de Visser van Splendor, een culturele vrijplaats aan de Nieuwe Uilenburgerstraat, verzonnen en opgericht door 50 topmusici en hun publiek, won het van Akwasi en Stichting Nieuwe Helden (vertegenwoordigd door Lucas De Man). 'Heel fijn. Niet normaal', stamelde De Visser nadat hij zijn prijs in ontvangst had genomen.

Volgens de jury is Splendor een paradijselijke plek voor alle soorten muziek, waar musici en leden elkaar ontmoeten en waar volop wordt geëxperimenteerd. 'Splendor heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot spin in het web van het Amsterdamse muziekleven, en ver daarbuiten. Niet alleen in hun huis, maar ook buiten hun muren spreekt de kracht van het collectief. Een collectief van alle generaties - die elkaar inspireren, met elkaar delen en samen hun talent laten bloeien', aldus Polak.