Kunst & Media Bewaar

Afrobeat, de Afrikaanse groove van Fela, Femi en Seun Kuti

Seun Kuti op het Zwitserse Paleo Festival in juli van dit jaar. Foto EPA/Laurent Gillieron
Seun Kuti op het Zwitserse Paleo Festival in juli van dit jaar. Foto EPA/Laurent Gillieron © UNKNOWN

Vanavond treedt Seun Kuti op in Paradiso. Hoogste tijd voor een ABC van de Afrobeat.

Antibalas. New Yorks ensemble dat met akelige precisie afrobeat opnieuw heeft uitgevonden. Vooral live onweerstaanbaar - twee jaar geleden speelde Antibalas tijdens een historisch concert het tjokvolle Bitterzoet geheel plat.

Baker, Ginger. Britse drummer, die samen met Eric Clapton en Jack Bruce het invloedrijke rocktrio Cream vormden. In 1971 maakt Ginger Baker op lokatie in Lagos samen met Fela Kuti het album Live! Niet te missen in iedere serieuze muziekcollectie: zo bouwt men een groove.

Collins, William 'Bootsy'. Funkbassist. Beroemd vanwege zijn karakteristieke bijdragen aan de oeuvres van James Brown en George Clinton. In december 1970 toert Brown voor het eerst door West-Afrika. Bootsy speelt als lid van The JB's in The Shrine, de nachtclub van Fela Kuti. Bootsy Colllins:
''I mean, this is the James Brown Band, but we were totally wiped out! That was one trip I wouldn't trade for nothing in this world.''

De doopnaam 'Ransome' veranderde Fela Kuti (wegens associaties met losgeld en slavernij) in 'Anikulapo', in het Yoruba: ''Hij die de dood in zich meedraagt.''

Egypt 80. Het nog altijd bestaande orkest van Fela Kuti, tegenwoordig op tournee met Seun Kuti, zoals vanavond in Paradiso. Herbergt alles wat je van afrobeat mag verwachten. Behalve Tony Allen.

Femi Kuti. Saxofonist, zanger en bandleider, minstens zo gedreven als zijn vader en ook de fysieke gelijkenis is frappant. Ingetogen nieuwe cd: Day by Day. Speelt 6 november in de Melkweg.

Gilberto Gil. Braziliaanse singer-songwriter en minister van cultuur. Bezocht samen met Caetano Veloso in 1977 Festac, een prestigieus festival in Nigeria.

Highlife. Vooral in Ghana en Nigeria geliefd genre, gebaseerd op supervrolijke, maar verraderlijk eenvoudig klinkende gitaarweefsels. Een belangrijke voorloper van afrobeat.

Igbo. Etnische groepering in Nigeria, tevens de naam van een Nigeriaanse marihuanasoort die Fela Kuti in joints van megafoonformaat pleegde te nuttigen.

Jones, Bill T. Beroemd choreograaf uit New York. Maakte samen met Antibalas afgelopen zomer Fela!, een goed ontvangen musical over het leven van Fela Kuti.

Kalakuta Republic. De commune van Fela Kuti in Lagos, Nigeria. In februari 1977 platgebrand door een duizendkoppige eenheid van het Nigeriaanse leger. Fela's vrouwen werden verkracht, zijn moeder vermoord, de studio en bandopnamen vernietigd.

Laswell, Bill. Amerikaanse bassist en producer. Even geliefd, bij de celebs waarmee hij werkt, als berucht, omdat elke artiest die voor Laswell kiest, klinkt als een voetnoot bij de nogal bombastische Bill. Deed een commerciële remix van Fela Kuti's Army arrangement (1985), echter zonder het gewenste resultaat.

Music is the weapon. Documentaire waarin de carrière van Fela Kuti en zijn betekenis invoelbaar wordt gemaakt. Inclusief een fotomontage van de aanslag op de Kalakuta Republic.

Nigeria. Het decor van afrobeat: meer dan honderdvijftig miljoen inwoners, waarvan de meerderheid leeft van minder dan een dollar per dag. Dit, terwijl het land over één van de grootste olievoorraden ter wereld beschikt.

Olusegun Obasanjo. Voornaamste tegenstrever van Fela Kuti, lange tijd dictator van Nigeria. Gaf als militair het bevel voor de vernietiging van de Kalakuta Republic, de commune van Fela Kuti.

Pino, Geraldo & The Heartbeats. Bandleider uit Sierra Leone, die op de jonge Fela een niet te onderschatten invloed had. De verzamel-cd Heavy Heavy Heavy (RetroAfric) laat horen waarom: één van de vroegste vormen van funk in Afrika.

Question Jam Answer. Klassieker van Fela Kuti's Roforofo Fight uit 1972. Let vooral op Tony Allen, drummer en medearchitect van afrobeat, die van dit nummer een onweerstaanbare tour de force maakt.

Red, Hot + Riot. In 2002 verscheen dit eerbetoon. De bezetting (onder anderen: Jorge Ben, Macy Gray, Archie Shepp, Sade en Yerba Buena) zorgt voor een indringend eerbetoon aan Fela Kuti.

Seun Kuti. De jongste zoon van Fela, geboren in 1983. Vanavond debuteert hij in Amsterdam in Paradiso, de zaal waar zijn vader in de jaren tachtig meerdere legendarische concerten gaf.

Trinity College School of Music. Instituut in Londen, waar Fela Kuti tussen 1958 en 1963 studeerde. Hier richtte hij zijn allereerste groep op: Koola Lobitos (zie ook: Yese).

Underground Spiritual Game. Zo noemde Fela Kuti de gemoedstoestand van band en publiek, wanneer zijn orkest na een aantal uren inspelen lekker op koerssnelheid kwam.

Veal, Michael. Schreef in 2000 de biografie Fela - the life and times of an African musical icon.

Water no get enemy. Klassieker van elpee Expensive shit.

X Malcolm. In 1969, tijdens zijn verblijf in Los Angeles, komt Kuti sterk onder de invloed van deze radicale zwarte activist. Koola Lobitos wordt hierna herdoopt in Nigeria 70 en Kuti oriënteert zich vanaf nu voorgoed op zijn Afrikaanse roots.

Yese. Historisch interessante single van Koola Lobitos, Fela Ku-ti's eerste groep, in 1961 opgericht in Londen.

Zombie. Klassiek album uit 1976. Zombie was Fela's aanduiding voor de eeuwige militair, die het leven in Nigeria permanent beheerst. Deze plaat, en Fela's provocaties tijdens Festac (zie Gilberto Gil), vormden samen de casus belli voor het Nigeriaanse leger: hierna besloot de legertop de Kalakuta Republic definitief van de aarde te vegen. (JAÏR TCHONG)

www.myspace.com/seunkuti