Kunst & Media Bewaar

'Je kunt nu een marionet adopteren'

Artistiek en zakelijk leider Frederieke Cannegieter: 'Dit jaar is ­zeker gesteld. Maar de financiering blijft een terugkerend probleem.'
Artistiek en zakelijk leider Frederieke Cannegieter: 'Dit jaar is ­zeker gesteld. Maar de financiering blijft een terugkerend probleem.' © Ivo van der Bent

Een jaar geleden sneuvelden 22 instellingen in het Kunstenplan. Ze krijgen vier jaar geen subsidie van de stad. Hoe vergaat het hun? Het Amsterdams Marionetten Theater kan in elk geval dit jaar nog door.

De poppen voor de aankomende voorstelling De Wijde Wereld - op reis met Schubert hangen achter het toneel al klaar. In oktober gaat de voorstelling in première. Het wordt een door het theater zelf geschreven verhaal op de ­muziek van Schubert. Dieren en de natuur spelen in de voorstelling een grote rol.

"We hadden de crowdfunding voor de nieuwe productie vorig jaar gelukkig al helemaal geregeld," zegt artistiek en zakelijk leider van het theater Frederieke Cannegieter. "Maar de nood blijft hoog, want we hebben natuurlijk geen subsidie."

Een jaar geleden werd het Amsterdams Marionetten Theater uit het Kunstenplan van de stad geschrapt. Van de kleine 40.000 euro subsidie die het theater de vier jaar daarvoor kreeg, ging het plots naar niets voor de komende vier jaar.

44.000

Het Amsterdams Marionetten Theater had 44.000 euro aangevraagd bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst voor de periode 2017-2020. Het theater ontving vanuit het vorige Kunstenplan jaarlijks 37.960 euro.

'Sluiting dreigt voor geliefd marionettentheater', staat er sindsdien op de website van het sympathieke theatertje van zestig stoelen in de Nieuwe Jonkerstraat, vlak achter de Nieuwmarkt. 

Kale loods
Sluiting is voor dit jaar in ieder geval van de baan, zegt Cannegieter nu. "We hebben een heel goed seizoen gehad. Alle voorstellingen waren uitverkocht. We hebben een reddingsactie opgezet waarin je een marionet kunt adopteren en daaruit hebben we veel steun gekregen in de vorm van kleine bedragen. We hebben wat kleine particuliere fondsen geworven." 

"Dit jaar is ­zeker gesteld. Maar het blijft natuurlijk een terugkerend probleem. We moeten elk jaar dat geld weer bij elkaar halen."

Het probleem voor het Marionetten Theater is vooral de huur van het gebouw. Die bedraagt 2000 euro per maand. Meer dan de helft van de aangevraagde subsidie was daarvoor bestemd.

Het pand is eigendom van de gemeente. Met de door de stad verstrekte subsidie huurt Cannegieter het pand dus eigenlijk weer terug van diezelfde stad. Een beetje een gekke situatie, volgens Cannegieter, omdat de gemeente op jaar- basis 10.000 euro winst op de verhuur maakt.

"Een aantal jaar geleden hebben we een huurverhoging van 80 procent gehad. Op zich is wat wij betalen daarmee nog niet eens zo'n hoog ­bedrag, maar dit is een kale loods, waar verder niets in zit. 

Nu zijn we op de Nieuwmarkt de enige unieke instelling. Het is verder allemaal horeca

Frederieke Cannegieter

We hebben het theater er zelf in gebouwd. Toch betalen we dezelfde prijs als huurders van een monumentaal pand dat heel veel onderhoud vergt, want alle culturele instellingen betalen dezelfde huurprijs naar vierkante meters."

Afdeling geeft geen sjoege 
Cannegieter heeft in de gemeenteraad gevraagd of ze het theater mag huren volgens een kostendekkend model. Dat is een idee waar al langer over wordt gesproken, maar voorlopig geeft de afdeling vastgoed van de stad geen sjoege, al ­waren verschillende gemeenteraadsleden enthousiast. 

Een kostendekkende huur zou in ­ieder geval meer ruimte geven om de rest van het theater draaiende te houden op donaties en bijvoorbeeld verhuur van de locatie voor besloten opera­diners en voorstellingen. Cannegieter betaalt zichzelf al maanden uit voor maar een paar uur per week. 

Het Amsterdams Marionetten Theater ziet zichzelf in een situatie die eigenlijk voor kleine instellingen in de hele binnenstad geldt. "Het hoort in dezelfde traditie dat boekhandels, kleine zaken en winkels de huur niet op kunnen brengen," zegt Cannegieter.

"Amsterdam is nu eenmaal krankzinnig duur. Toen wij op de Nieuwmarkt kwamen, zaten hier nog allemaal leuke, kleine bedrijfjes. Nu zijn we de enige unieke instelling hier. Het is verder allemaal horeca. Ik vind dat de gemeente daar meer verantwoordelijkheid in moet nemen." 

Concurreren met een bioscoop
Het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK, zie kader) had zichzelf vorig jaar juist als voornemen gesteld dat het niet zo veel culturele instellingen in de binnenstad wil subsidiëren, maar geld wil geven aan clubs die zich door de hele stad bewegen. 

Zodoende zitten er relatief veel nieuwkomers in het huidige Kunstenplan - ook omdat het AFK van mening is dat subsidie niet een gegeven is waar instellingen jaren achter ­elkaar 'automatisch' recht op hebben. 

Kunstenplan

Sinds 2016 kent het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) de subsidies uit het Kunstenplan toe aan culturele instellingen in Amsterdam. Eerder deed de gemeente dit. Binnen het Kunstenplan gelden subsidies voor vier jaar. Elk jaar ontvangt een instelling het toegekende bedrag.

Voor een kleine speler zoals het ruim dertig jaar oude Marionetten Theater is het uitblijven ervan echter onmiddellijk problematisch.

"We willen ook onze toegangsprijs laag houden. Je kunt zeggen: we gaan 50 euro vragen. Maar we willen mensen met een krappe beurs ook de kans geven om kennis te maken met opera. Mensen met een goedgevulde beurs gaan wel naar het Muziektheater of de Nederlandse Opera. Wij vragen 15 euro. We moeten kunnen concurreren met een bioscoop."

Ondertussen is het ambacht van marionettenspeler - Cannegieter speelt zelf ook - een tijd­rovende en complexe business. Het goed leren bespelen van een marionet kost jaren en het snijden van de poppen of maken van de (zijden) kostuums is vakwerk.

Dat wegtrekken uit de (binnen)stad is een verarming van het culturele aanbod. Cannegieter: "De vraag is: wil de gemeente winst maken op gebouwen die een maatschappelijke of culturele functie hebben? Dit kan ook een kans zijn om te zorgen dat die instellingen zich kunnen blijven vestigen in de binnenstad."

Dit is deel twee van een serie over uit het ­Amsterdamse Kunstenplan geschrapte ­instellingen. Volgende week: Pakhuis de Zwijger.

Lees ook deel 1: Directeur Bijbels Museum: 'Hier vind je verstilling'