Kunst & Media Bewaar

'Het corps en ontgroeningen blijven iets mythisch hebben'

Studenten laten zich in 1962 op een Amsterdamse zolderkamer vernederen om  toegelaten te worden tot het corps
Studenten laten zich in 1962 op een Amsterdamse zolderkamer vernederen om toegelaten te worden tot het corps © -

Heftige ontgroeningen, ze leiden tot veel opwinding. Andere Tijden blikt zaterdag terug op de eerste keer dat zo'n exces het nieuws haalde, het 'Dachautje spelen' in 1962.

Een verhaal over opvallende praktijken in de studentencorpora; in de media vinden ze gretig aftrek. Een stuk in Het Parool van maandag, over de overlast die een mannendispuut in Amsterdam veroorzaakt, was online een van de best gelezen artikelen van de week.

Ook de ophef over het Groningse studentencorps Vindicat - een aspirant-lid kwam vorig jaar in het ziekenhuis terecht omdat iemand op zijn hoofd was gaan staan, de uitreiking van de 'Slet van de Zomer Bokaal' door roeivereniging Aegir, een uit de hand gelopen copieuze maaltijd in een sushirestaurant - werd breed uitgemeten in de pers én veel gelezen.

Genoeg redenen voor Andere Tijden om een aflevering te wijden aan het incident dat als eerste in de kranten en journaals kwam: een ontgroening van het Amsterdamsche Studenten Corps in 1962.

Vuurproef
De ongeveer 200 mannen op de foto lijken zich met een vlugge blik in een concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog te bevinden, maar ze zitten toch echt vrijwillig op een zolderkamer in de Sarphatistraat. Ze ondergingen hun laatste vuurproef, de zogeheten N.I.A.-nacht.

De bedoeling was dat de studenten 'door diepe vernedering en diep lijden tot verlichting kwamen', zegt de toenmalige rector Dirk Salomons: "Met als apotheose het moment dat je plotseling verheerlijkt werd als lid van de organisatie." Hun koppen waren kaalgeschoren, om ze te ontdoen van hun identiteit. De nacht op de zolder was 'het hoogtepunt van het vernedering- en herstelproces'.

Zanger en acteur Edwin Rutten schrikt als hij de foto van zijn groep ziet

Urenlang moesten ze gehurkt op die zolder zitten, in hun onderbroek, terwijl de ouderejaars ze uitscholden en emmers verf over ze heen kieperden. Vandaar dat ze zeilen omhooghouden; zo blijven de muren enigszins gespaard. Het biggetje dat de mannen links vooraan vasthouden, had laxeermiddel gekregen, en scheet ze ruimschoots onder. Tot zover niets aan de hand - totdat een ouderejaars in extase uitriep: "En nu gaan we Dachautje spelen!"

Publiciteitsstorm
Slechts één van de aanwezigen vond die opmerking te ver gaan: Wim Noordhoek, later VPRO-journalist. Hij vertelde zijn vader erover, die een woedende ingezonden brief naar NRC stuurde. Daarna ontstond een publiciteitsstorm over de Amsterdamse corpscultuur, zelfs The New York Times berichtte erover.

In de aflevering is te zien dat 55 jaar later toch meer feuten verbaasd zijn dat ze toen niet zijn opgestapt. Zanger en acteur Edwin Rutten bijvoorbeeld schrikt als hij de foto van zijn groep ziet. Maar ja: ze waren er bíjna. Flinke jongen die dan nog de handdoek in de ring gooit.

Over de ontgroeningen is het bovendien boeiend filosoferen: waarom zou je jezelf zoiets aandoen?

Paul Ruigrok, regisseur van de aflevering, merkte dat 'lang niet iedereen stond te trappelen' om over zijn ervaringen binnen het corps te praten. Ook de man die de dubieuze opmerking maakte niet. Tot zijn verrassing liet hij toch via een oud-lid weten dat iedereen mag weten dat hij zich nog steeds diep schaamt.

Goed terechtgekomen
Volgens Ruigrok - die zelf nooit lid is geweest - is juist die gesloten cultuur het element dat bij veel mensen interesse wekt. "Het corps blijft daardoor iets mythisch hebben." Over de ontgroeningen is het bovendien boeiend filosoferen: waarom zou je jezelf zoiets aandoen?  

"Inmiddels snap ik het wel. Je bent 18, 19 jaar, komt in een vreemde stad terecht en wilt zó graag ergens bij horen. Bovendien hebben ze er allemaal wat aan gehad - ze hebben elkaar leren kennen en zijn op mooie posities terechtgekomen."

"De jongens die deze ontgroening ondergingen hebben iets behoorlijk heftigs meegemaakt, maar bijna niemand heeft spijt."

Andere Tijden, zaterdagavond, NPO 2, 21.20 uur