PlusNieuws

Aan alles gedacht in de nieuwe fietsenstalling bij Amsterdam CS, behalve aan bakfietsen en scooters

De nieuwe fietsenstalling is via een tapis-roulant, een luie roltrap zonder treden, aan de voorkant van Centraal Station te bereiken. Beeld Eva Plevier
De nieuwe fietsenstalling is via een tapis-roulant, een luie roltrap zonder treden, aan de voorkant van Centraal Station te bereiken.Beeld Eva Plevier

Met de nieuwe fietsenstalling onder het Open Havenfront bij CS is architectonisch en logistiek een nieuwe standaard gezet, vindt architectuurexpert Jaap Huisman. In de stalling, die bereikbaar is via een rollende hellingbaan, is vanaf 26 januari plaats voor 7000 fietsen – alleen aan bakfietsen, scooters en elektrische fietsen is niet gedacht.

Jaap Huisman

Zowel bovengronds als ondergronds is de nieuwe fietsenstalling in het Open Havenfront voor Amsterdam Centraal een wonder: logistiek, architectonisch en ruimtelijk gezien. Dat er 7000 fietsen in passen is voor Amsterdam nog niet vertoond. Dat het ook nog een verrassend lichte ruimte is betekent een breuk met de donkere morsige stallingen van vroeger. Er is een nieuwe standaard neergezet.

Een tapis-roulant, een luie roltrap zonder treden, leidt naar een immense hal met paddenstoelvormige kolommen. Ledlichtjes bij die kolommen geven aan waar wel en geen plaats is om de fiets te parkeren. Zo’n bewegende hellingbaan hadden de stallingen onder het Beursplein en Kleine-Gartmanplantsoen ook kunnen gebruiken. De luie trappen daar zijn niet bepaald de makkelijkst beloopbare toegangen. Er is dus progressie in het stallingontwerp.

Comfortabel

Het Rotterdamse bureau Wurck, dat verantwoordelijk is voor deze onderwaterstalling, heeft een paar verrassingen afgeleverd. Dat zijn om te beginnen de ronde verlichte uitsparingen in het plafond (oculi genoemd) waardoor met hulp van het Amsterdam Museum de geschiedenis van het water wordt verbeeld.

Op de wand aan de kant van de Prins Hendrikkade strekt zich bijna 50 meter lang een wandkunstwerk uit met pixels van foto’s uit het museum, die samen de groei van Amsterdam laten zien. Daglicht plonst binnen bij de afdaling via het tapis-roulant, je kunt de voetgangers op de kade zien flaneren. De lichte hal met de hoge ramen biedt een nieuw panorama op het voormalige Kadastergebouw, nu het Art’otel.

Aan de kant van het Centraal Station zijn twee wandplastieken van de kunstenaar Lex Horn geplaatst, die waren overgebleven uit het Swammerdam Instituut. Alsof de zwart-wit-grijze reliëfs voor de stalling zijn gemaakt, zo passen ze hier.

In de immense hal van de nieuwe stalling is plaats voor 7000 fietsen. Beeld Eva Plevier
In de immense hal van de nieuwe stalling is plaats voor 7000 fietsen.Beeld Eva Plevier

En nog zijn de verrassingen niet op: vanuit de stalling kunnen de fietsers droog en beschut doorlopen via een tunnel naar de metro- en stationshal. Ook daar valt daglicht binnen via een uitsparing in het beton. Hoe comfortabel wil je het hebben?

Bij dat comfort hoort een nieuwe, snelle manier van inchecken met een fietstag, een label dat op de fiets wordt geplakt, waardoor je de fiets zonder ov-chipkaart en bankpas kunt parkeren. Dat label is ook geldig in de andere nieuwe stallingen bij het centrum. En verder is er een dynamisch informatiebord dat aangeeft hoeveel en waar nog plekken vrij zijn.

Complexe opgave

Wat jaren lang een hopeloze bouwput was, omringd door schuttingen en bouwketen, is ineens veranderd in een opgepimpt Open Havenfront. De openbare ruimte heeft een Barcelonese allure gekregen. Brede, met natuursteen belegde kades omringen het bekken, de rondvaartboten van Lovers liggen aan houten steigers. Het is bijna niet meer te geloven dat op die plek stadsbussen aanlegden en het autoverkeer langszoefde. In het masterplan van De Entree is beloofd dat er meer bomen worden geplant langs de randen – het is nu nog kaal en stenig.

Er is niet alleen progressie in de architectuur van stallingen maar ook in de aankleding van de openbare ruimte. Eindelijk is er een fatsoenlijke integratie van de boven- en ondergrond, van water en bestrating. Dat is eveneens het geval bij het Kleine-Gartmanplantsoen en het Beursplein, waar de toegangen naar de stallingen zo vloeiend uit het maaiveld ontspringen, dat je het wel uit je hoofd laat de fiets op de straat te parkeren.

Wurck heeft ervaring met dit soort complexe opgaven. Ze bewegen zich op het snijvlak van stedenbouw en infrastructuur. In hun portfolio komen voetgangerstunnels en -bruggen voor, een ecoduct, een stationsplein en een park. Bij de metrohalte De Pijp ontwierpen ze in 2018 twee fietsparkeergarages die toegankelijk zijn vanaf de Ceintuurbaan en de Eerste Jan van der Heijdenstraat. Het doel is net als bij CS: de fiets zoveel mogelijk van het maaiveld halen.

Daglicht

Met die 7000 stallingsplaatsen – te gebruiken vanaf 26 januari – onder het Open Havenfront zijn we er nog niet. Aan de noordzijde van het station gaat onder het IJ een langwerpige stalling open (planning half februari), ontworpen door VenhoevenCS, met plaats voor 4000 fietsen. Het is een lastige want langwerpige ruimte en dus met twee toe- en uitgangen aan de kop. VenhoevenCS ontwierp een kolomvrije ruimte van 230 meter lang bovenop de metrobuis, met een boulevard op het dak. Daglicht dringt via het plafond door in de stalling.

Het bijzondere van de constructie is dat alle bouwelementen en betonnen bakken elders in de haven zijn gefabriceerd en ter plaatse op een drijvende plaat worden geassembleerd. Zo kan de scheepvaart ongehinderd doorgaan.

De crux van een geslaagde ondergrondse stalling is dat de fietser verleid moet worden af te dalen. Dat moet bij beide garages niet zo moeilijk zijn. De hal aan de westkant van de stalling onder het Open Havenfront is zo royaal en zo smaakvol vormgegeven dat de afdaling geen obstakel hoeft te zijn. Je kunt alleen vrezen dat de kades rondom in de zomer uitnodigend werken voor rugzaktoeristen, te uitnodigend. Handhaving is ook in dit geval weer een sleutelwoord om te voorkomen dat er misbruik van de ruimte ontstaat.

Met de fietsenstallingen is weer een hoofdstuk van het knooppunt Amsterdam Centraal afgesloten – tot het station zelf weer aan bod komt. Hoe noodzakelijk deze faciliteiten zijn, bewijst het leger aan fietsen dat bij de fietsflat en aan de IJkant alleen maar lijkt toe te nemen. Het wordt nog een hele klus die los te knippen en af te voeren.

Bij alle gejuich is er één maar: in de nieuwe stalling is geen plaats voor bakfietsen en scooters, en kan de elektrische fiets niet worden opgeladen. Bij de aanbesteding van de stalling in 2016 was dat nog geen issue.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden