PlusAchtergrond

Nieuwe Stadstekenaar van Amsterdam Atousa Bandeh Ghiasabadi reflecteert op betekenis van vrijheid

Atousa Bandeh Ghiasabadi is door het Stadsarchief Amsterdam benoemd tot Stadstekenaar van 2022. Met haar gelaagde tekeningen – die net als die van de vorige stadstekenaars in Het Parool zullen verschijnen – gaat ze reflecteren op de betekenis van vrijheid in Amsterdam. ‘Amsterdam betekent vrijheid voor mij, het is de stad waar ik mezelf kan zijn.’

Jan Pieter Ekker
Amsterdam, Admiraal de Ruijterweg (2018) van nieuwe Stadstekenaar Atousa Bandeh Ghiasabadi.
 Beeld © Lumen Travo Gallery
Amsterdam, Admiraal de Ruijterweg (2018) van nieuwe Stadstekenaar Atousa Bandeh Ghiasabadi.Beeld © Lumen Travo Gallery

Sinds 2014 benoemt de Commissie voor de Tekeningen ieder jaar een beeldend kunstenaar tot Stadstekenaar van Amsterdam. Dit jaar viel de keuze op de Iraans-Amsterdamse Atousa Bandeh Ghiasabadi (Teheran 1968): ‘Haar gelaagde tekeningen, waarin zij verschillende materialen en technieken op verfijnde manier samenbrengt, zijn zowel persoonlijk en droomachtig, als politiek en uitgesproken,’ aldus de commissie.

Het thema ‘vrijheid’ zal een belangrijke rol spelen in Bandehs stadstekeningen. “Toen ik was voorgedragen als Stadstekenaar, bedacht ik me wat Amsterdam voor mij betekent. Dat is heel veel; ik woon er sinds 1995 en de eerste plek waar ik in Nederland uit de trein stapte was Amsterdam. In 1989 ben ik gevlucht uit Iran, en na achttien dagen ben ik onder de hoede van allemaal verschillende smokkelaars in Amsterdam terechtgekomen. Amsterdam was de eerste plek waar ik een voet buiten een station zette en dat beeld staat nog haarscherp op mijn netvlies. Dat grote station, met die oranje lichten… een man die zat te drummen… Het gevoel van angst. Ja angst, de vrijheid die ik op dat moment ervoer, was beangstigend.”

Atousa Bandeh Ghiasabadi, 2020
 Beeld Galerie Marianne van Tilborg
Atousa Bandeh Ghiasabadi, 2020Beeld Galerie Marianne van Tilborg

Sterrenkunde

Bandeh liet in 1989 Iran achter zich. Het land was in oorlog met Irak, vrouwen werden er onderdrukt, vrijheden waren beperkt en toen zij vanwege politieke redenen niet werd toegelaten tot de universiteit wist ze: Ik moet hier weg.

Ze belandde in Groningen, waar ze sterrenkunde ging studeren. “Maar ik had er de rust niet voor, er was teveel gebeurd. Na twee jaar heb ik de overstap gemaakt naar de Minerva Academie. Nee, dat kwam niet helemaal uit de lucht vallen. Ik had in mijn hele leven al getekend en geschilderd, in Iran, en zelfs toen ik in het opvangcentrum in Slagharen zat.”

Kunst paste veel beter bij haar, ontdekte Bandeh. “Ik ontdekte de noodzaak van vrijheid. Die vrijheid was heel belangrijk voor mij. Het heeft lang geduurd voordat ik dat begreep, en nog altijd is mijn vrijheidsgevoel anders dan dat van de meeste mensen om me heen. Dat zal ook nooit veranderen, weet ik nu ik drieëndertig jaar in Nederland ben. Het houdt niet op als je op een veilige plek arriveert of als je een status krijgt. Je draagt gewoon een enorme last met je mee. En die last geef je door aan de volgende generatie; dat zie ik aan mijn twee dochters, die hier naar de middelbare school gaan.”

Parnassusweg (2017) van Atousa Bandeh Ghiasabadi. Beeld © Lumen Travo Gallery
Parnassusweg (2017) van Atousa Bandeh Ghiasabadi.Beeld © Lumen Travo Gallery

Metersgrote tekeningen

Bandeh studeerde in Groningen af als schilder, en verhuisde daarna direct naar Amsterdam, waar ze zich aan het Sandberg Instituut specialiseerde in film en video. Sindsdien combineert ze alle disciplines; zowel in haar tekeningen (die onder meer te zien waren bij Lumen Travo Gallery) als in haar video’s en films (in 2011 ontving ze op het IFFR de Netpac Award voor haar debuutfilm The Day I Disappeared) brengt ze persoonlijke herinneringen en symbolen op een associatieve en poëtische manier samen.

Als stadstekenaar wil ze reflecteren op de betekenis van vrijheid in Amsterdam, zowel in het heden als in het verleden. “Voor mijn onderzoek ben ik nu in drie boeken tegelijk bezig: Marga Minco’s Het bittere kruid, Badal van Anil Ramdas en Geert Maks Een kleine geschiedenis van Amsterdam. Ook ben ik me in de kraakbeweging aan het verdiepen. Dat was zowel inhoudelijk als beeldend een revolutionaire beweging, die goed bij mijn onderzoek past.”

Ze pakt een stapeltje foto’s van het Kroningsoproer en de tanks en pantserwagens die in 1980 werden ingezet bij de ontruiming van een pand in de Vondelstraat. “Deze beelden doen me denken aan mijn jeugd in Iran. Daar reden de tanks ook door de straten, tijdens de revolutie van 1979.”

Het resultaat van haar onderzoek zal de basis vormen voor een serie, soms metersgrote tekeningen. Amsterdam dient daarbij als podium; Bandeh zal locaties in de stad vastleggen die uit haar eigen ervaring en onderzoek aan vrijheid verbonden zijn. “Maar ik ben mij zeer bewust dat de ervaring van vrijheid voor iedereen relatief is.”

Stadstekenaar

Jaarlijks benoemt de Commissie voor de Tekeningen een beeldend kunstenaar tot Stadstekenaar van Amsterdam. Zoals de Stadsdichter de beleving van de stad in woorden vat, verbeeldt de Stadstekenaar op geheel eigen wijze zijn observaties van Amsterdammers en gebeurtenissen in de stad in tekeningen. Hamid El Kanbouhi was in 2014 de eerste stadstekenaar, daarna volgden Dieuwke Spaans, Arie Schippers, Romy Muijrers, Joanna Quispel, Maia Matches, Tom Heerschop en Richard Kofi. Het Parool publiceert de tekeningen van de Stadstekenaar.

Chassestraat (2013) van Atousa Bandeh Ghiasabadi.
 Beeld © Lumen Travo Gallery
Chassestraat (2013) van Atousa Bandeh Ghiasabadi.Beeld © Lumen Travo Gallery

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden