PlusAchtergrond

Kick Geudeker: Ajacied, journalist en animator van de Jaap Edenbaan

Als jonge redacteur maakte hij naam met de verslaggeving van een roemruchte rechtszaak. Maar Kick Geudeker was bovenal een begeesterd sportjournalist, die een bestseller schreef over sportvissen: Beet!

Guus Mater
Jan Teunissen verlaat, gearmd met zijn vrouw, op 15 september 1929 na zijn vrijspraak het Gerechtshof in Amsterdam. Teunissen had samen met Chris Klunder vijf jaar onschuldig vastgezeten voor de moord op seinhuiswachter Jacob de Jong. De zaak werd aangezwengeld dankzij een artikel van de destijds beginnend journalist Kick Geudeker. Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad Photo
Jan Teunissen verlaat, gearmd met zijn vrouw, op 15 september 1929 na zijn vrijspraak het Gerechtshof in Amsterdam. Teunissen had samen met Chris Klunder vijf jaar onschuldig vastgezeten voor de moord op seinhuiswachter Jacob de Jong. De zaak werd aangezwengeld dankzij een artikel van de destijds beginnend journalist Kick Geudeker.Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad Photo

‘Twee onschuldigen vier jaar in de gevangenis’, luidde de kop boven het verhaal in dagblad Het Volk op dinsdag 9 april 1929. Het was een van de grootste primeurs in de Nederlandse journalistiek. De schrijver was Kick Geudeker, een groentje nog.

Geudeker was eigenlijk sportredacteur, maar omdat hoofdredacteur Johan Frederik Ankersmit een salaris van drieduizend gulden te veel vond ‘voor zoiets onbenulligs als sportnieuws’ moest hij er wel wat bij doen. Dat heeft hij gedaan.

Geudeker was onderzoeksjournalist avant la lettre, auteur van een bestseller over hengelsport, in de Tweede Wereldoorlog actief in het verzet tegen de Duitse bezetter, daarna hoofdredacteur van Sport en Sportwereld en animator van de aanleg van de Jaap Edenbaan, die zestig jaar geleden officieel werd geopend.

Voetballer bij Ajax

Christiaan Hendrik ‘Kick’ Geudeker werd op 21 januari 1901 geboren in Amsterdam, als zoon van een scheepsbeschieter bij de Rijksmarinewerf. Hij was een aardige voetballer. Midvoor. Niet snel, technisch goed. Hij was begonnen bij Blauw-Wit, speelde negentien wedstrijden in het eerste van Ajax en kwam ook uit voor PSV en Xerxes. In 1926 stopte Geudeker met voetbal om sportjournalist te worden bij de socialistische krant Voorwaarts. Zijn voornaam Kick hield hij aan het voetbal over.

De redactieleiding stond niet te springen toen de toen 28-jarige Geudeker zich boog over de moordzaak Giessen-Nieuwkerk. Twee arbeiders, Jan Teunissen en Chris Klunder, waren tot vijftien jaar cel veroordeeld voor de moord op seinhuiswachter Jacob de Jong. Een veroordeling die tot stand was gekomen door valse getuigenissen, dwaze bewijsconstructies en de eerzucht van een superrechercheur. Advocaat H.H. Roobol had een verzoek tot revisie ingediend.

“Ach, schrijf er maar een stukkie over,” had redactiechef Eduard Polak gezegd. Hoofdredacteur Ankersmit kreeg volgens Geudeker de volgende dag een rolberoerte: “Zo’n snotaap van een sportverslaggever, die kon de rechters toch niet betrappen op een fout?”

Tientallen abonnees

Geudeker beet zich vast in de zaak en in de maanden daarna claimde Het Volk de zaak als een stukje klassenstrijd: twee arbeiders geslachtofferd door politie en justitie. Zijn verslaggeving van het revisieproces bij de rechtbank op de Prinsengracht leverde Het Volk en zijn Rotterdamse pendant Voorwaarts dagelijks tientallen abonnees op.

Na de vrijspraak van Teunisssen en Klunder, op 15 september 1929, juichten duizenden mensen Teunissen, Klunder en Geudeker op het Leidseplein toe. De journalist vergeleek het later met de ontvangst van Ajax na het winnen van de Europa Cup.

De zaak Giessen-Nieuwkerk had de naam van Geudeker gevestigd. Ybele van der Veen, directeur van de Arbeiderspers, gaf hem een fikse salarisverhoging en hij werd benoemd tot chef van de sportredactie voor beide socialistische kranten. In mei 1933 stelde hij als voorzitter van de Amsterdamse Sportpers voor geen verslag meer te doen van sportwedstrijden in nazi-Duitsland. Het voorstel werd verworpen, sport en politiek moesten gescheiden blijven. Drie jaar later stuurde Geudeker geen eigen verslaggevers naar de Olympische Spelen in Berlijn.

Cover van Beet!, handboek voor de sportvisser. De man op de cover is auteur Christiaan Hendrik 'Kick' Geudeker. Beeld
Cover van Beet!, handboek voor de sportvisser. De man op de cover is auteur Christiaan Hendrik 'Kick' Geudeker.

Geudeker zat in zijn vrije tijd graag aan het water. Hij was een verwoed hengelaar en hij schreef daar ook over. Drie weken nadat de Duitsers Nederland waren binnengevallen verscheen Beet!, een door Geudeker geschreven handboek voor de sportvisser, dat ondanks de papierschaarste al snel werd herdrukt. De klassieker onder de boeken voor hengelaars beleefde in 1971 zijn achtste druk.

In mei 1940, toen Het Volk onder toezicht van de NSB’er Rost van Tonningen kwam, nam Geudeker ontslag. Dat jaar richtte hij het blad Sport in en om Amsterdam op. Zijn woning op de Zuider Amstellaan (nu Rooseveltlaan), waar hij zich met vrouw en twee zonen had gevestigd, fungeerde als redactielokaal. In de oorlog vond hij ook nog tijd om het voetbalboek Karel Knal en de wonderschoenen te schrijven.

Het Parool

Naarmate de oorlog vorderde, raakte hij meer betrokken bij het verzet. Hij liet valse identiteitsbewijzen maken, regelde onderduikadressen, verspreidde rantsoenbonnen en bracht Joden onder in zijn huis. Voor het illegale Parool schreef hij onder pseudoniem. Af en toe ging dat over sport, zoals na de oproep van de voetbalbond aan ‘arische’ arbiters om zich te melden om ‘stagnatie’ te voorkomen, na het wegsturen van de Joodse scheidsrechters.

‘Er gaat geen dag voorbij of de Duitsche schietbanen en kazernebinnenplaatsen daveren van het geknal der executiepelotons. Dat is allemaal goed en wel, maar wat zou er voor een ramp gebeuren als intusschen de voetbalcompetitie zou stagneren. Men mag er niet aan denken.’

Cover van Sport in en om Amsterdam dat door Kick Geudeker werd opgericht. Beeld
Cover van Sport in en om Amsterdam dat door Kick Geudeker werd opgericht.

Na de bevrijding begon Geudeker het blad Sport, dat later opging in Sport en Sportwereld, met Geudeker als gezaghebbend hoofdredacteur. Dat blad is in 1970 op zijn beurt opgegaan in het Algemeen Dagblad.

Geudeker was hartstochtelijk pleitbezorger van de invoering van betaald voetbal dat veel Europese landen al had veroverd, maar waar de KNVB lang niets van wilde weten.

Een maand voor zijn overlijden, op 14 november 1977, bezocht journalist Nico Scheepmaker hem in zijn flat in de Edisonstraat. Van daar kon Geudeker de Jaap Edenbaan bijna zien en was het maar een kwartier lopen naar het Ajaxstadion.

Ze spraken over oude en overleden sportjournalisten als Han Hollander en Joris van den Bergh. Ook over de ‘nare overname’ van Sport en Sportwereld door het Algemeen Dagblad, waarna Geudeker zijn hele archief had weggegooid: “Mijn vader was een bewariër, maar ik heb alles weggedaan. Ook een heel pak brieven van Teunissen, ellenlange brieven waarin hij zijn onschuld bezwoer. Waar moet je met al die dingen naartoe?”

Kick Geudeker werd 76 jaar. De dader van de moord op seinhuiswachter Jacob de Jong is nooit gevonden.

Dit is een ingekorte bewerking van een aflevering uit de Ons Amsterdam-reeks Markante Amsterdammer.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden