PlusProfiel

Ambtenaar Sue Gray, ‘de machtigste vrouw van Engeland’, heeft het lot van Johnson in handen

'Partygate' raakt de hele politieke top van Engeland. Of premier Boris Johnson kan aanblijven, zal voor een belangrijk deel afhangen van het rapport van Sue Gray. Beeld AP
'Partygate' raakt de hele politieke top van Engeland. Of premier Boris Johnson kan aanblijven, zal voor een belangrijk deel afhangen van het rapport van Sue Gray.Beeld AP

Topambtenaar Sue Gray leidt het onderzoek naar ‘Partygate’, de vele borrels die tijdens de lockdown werden georganiseerd door de Britse politieke top. Wie is deze Gray, die in de jaren tachtig haar ambtelijke loopbaan onderbrak voor een plek achter de tap?

Sam de Graaff

Wanneer houdt een werkoverleg op een werkoverleg te zijn en wordt het een borrel of feestje? Bij de aanwezigheid van drank? Tafels vol hapjes? Een stuk of veertig gasten in de tuin van je ambtswoning?

Vorige week gaf de Britse premier Boris Johnson toe dat hij op 20 mei 2020 zeker 25 minuten aanwezig was bij een bijeenkomst in de tuin van 10 Downing Street. Er waren hapjes en drankjes, maar een borrel? Volgens Johnson was het toch echt een werkoverleg. “Hoort u niet hoe onnozel dat klinkt?” vroeg de interviewer van Sky News.

Dat een premier het verschil tussen een borrel en een werkoverleg niet ziet, is opmerkelijk. Dat het plaatsvond tijdens een strikte lockdown, betekent ophef. Zeker als er tijdens de lockdowns meer dan vijftien soortgelijke borrels werden georganiseerd én de premier ten minste één keer was gewaarschuwd, zoals zijn oud-topadviseur Dominic Cummings volhoudt.

Politieke tijdbom

Als, als, als – over ‘Partygate’, zoals de verzameling feestjes wordt genoemd, bestaat veel onduidelijkheid. Wie wist ervan? Wie waren erbij? Aan topambtenaar Sue Gray (65) de schone taak om dat uit te zoeken. Naar verwachting presenteert ze volgende week een rapport waarin ze alles op een rijtje zet. Een politieke tijdbom van jewelste.

Wie is Sue Gray? Een werkoverleg zal ze wel kunnen onderscheiden van een borrel: haar lange loopbaan als ambtenaar onderbrak ze in de jaren tachtig voor een bestaan als pubbaas in het Noord-Ierse Newry. Dat deed ze samen met haar man, de Noord-Ierse countryzanger Bill Conlon.

“Ik vond het geweldig, maar ik zou het niet opnieuw doen,” zei Gray ooit tegen de BBC. Ze ruilde de tap weer in voor de bureaustoel en klom op tot de hoogste regionen van het ambtelijk apparaat.

Sue Gray is op papier de ideale kandidaat om het onderzoek te leiden, maar is ze wel onafhankelijk genoeg? Beeld via REUTERS
Sue Gray is op papier de ideale kandidaat om het onderzoek te leiden, maar is ze wel onafhankelijk genoeg?Beeld via REUTERS

‘De machtigste persoon van wie je nog nooit hebt gehoord’

Tussen 2012 en 2018 was ze chef ‘fatsoen en ethiek’ voor meerdere kabinetten. Een even Britse als machtige positie. “Ik deed er twee jaar over om te begrijpen wie ons land daadwerkelijk bestuurt,” zou voormalig staatssecretaris Sir Oliver Letwin ooit hebben gezegd. “We worden geleid door een dame genaamd Sue Gray, het hoofd van ethiek – of zoiets. Zonder haar goedkeuring gebeurt er niets.”

Zo zijn er eindeloos veel (vaak ook anonieme) anekdotes over Gray, die door de BBC is omschreven als ‘de machtigste persoon van wie je nog nooit hebt gehoord’. Bovendien gaat ze lastige beslissingen niet uit de weg. Meermaals leidde een door haar geleid onderzoek tot het opstappen van een hooggeplaatst politicus. De bekendste is Damian Green, tot 2017 vicepremier en vertrouweling van premier Theresa May.

Niet bang en goed op de hoogte: op papier is Gray de ideale kandidaat om het onderzoek naar de borrels te leiden. Tegelijkertijd is die alwetendheid mogelijk haar zwakte: ze loopt al een tijdje mee rond Whitehall, het Britse regeringscentrum. Is ze onafhankelijk genoeg?

Inhoudelijke twijfels

In het onderzoek naar Green bleek Gray niet bang om hard te oordelen over de vicepremier, maar het rapport over ‘Partygate’ raakt de hele politieke top, inclusief premier Johnson. Ze wordt zelfs geacht te oordelen over haar directe leidinggevende, topambtenaar Simon Case, die het onderzoek eigenlijk zou leiden, tot ook hij werd genoemd als een van de borrelaars.

Bovendien bestaan er meer inhoudelijke twijfels. Zo zou ze best bereid zijn om zaken onder het tapijt te schuiven als dat de macht goed uitkomt. Afspraken zet ze volgens Politico zo min mogelijk op papier, voor het geval dat. Haar bijnaam, volgens datzelfde Politico: ‘Sue Gray area.’ Grijs gebied.

En nu moet zij beslissen of ze het hele systeem op z’n grondvesten zal laten schudden. Ga er maar aan staan.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden